Ανδρέας Βιολάρης
Θυμάστε το ντοκιμαντέρ «FIFA Uncovered», το οποίο κυκλοφόρησε στο Netflix λίγες μέρες πριν από την έναρξη του Μουντιάλ του 2022; Δεν ήταν απλώς ένα ντοκιμαντέρ για την ιστορία της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας, αλλά μια ωμή αποτύπωση της σκληρής πραγματικότητας. Μια εκκωφαντική υπενθύμιση του πώς ένας παγκόσμιος οργανισμός, που υποτίθεται ότι υπηρετεί το ποδόσφαιρο, κατέληξε να ταυτιστεί με την εξουσία, το χρήμα, τη διαπλοκή και τη διαφθορά.
Η σειρά (τεσσάρων επεισοδίων) επιστρέφει στην εποχή όπου το χρήμα και το συμφέρον άρχισε να γίνεται πιο σημαντικό από το ίδιο το άθλημα. Μας ταξιδεύει στα πρώτα χρόνια όπου η FIFA άρχισε να μετατρέπεται από αθλητική ομοσπονδία σε παγκόσμιο οικονομικό και πολιτικό παράγοντα. Στην εποχή του Joao Havelange και ακολούθως του Sepp Blatter. Στην περίοδο όπου το ποδόσφαιρο έπαψε να είναι το «άθλημα των φτωχών» και μετατράπηκε σε παγκόσμιο προϊόν. Τα τηλεοπτικά δικαιώματα, οι χορηγίες και οι αναθέσεις μεγάλων διοργανώσεων δημιούργησαν ένα σύστημα τεράστιων οικονομικών ροών και επιρροών. Και, σύμφωνα με τα όσα παρουσιάζονται στο “FIFA Uncovered”, το «σύστημα» και οι «υπηρέτες» του κατηγορήθηκαν για δωροδοκίες, ανταλλάγματα και ένα δίκτυο επιρροής που λειτουργούσε πίσω από κλειστές πόρτες.
Αποκορύφωμα αυτής της εποχής ήταν οι έρευνες του 2015. Τότε, αμερικανικές και ελβετικές αρχές αποκάλυψαν μια σειρά από κατηγορίες για διαφθορά, ξέπλυμα χρήματος και παράνομες πληρωμές που οδήγησαν στις συλλήψεις υψηλόβαθμων στελεχών της FIFA. Πέραν από το ηθικό κομμάτι, τέθηκε και ζήτημα δομικής λειτουργίας: κατά πόσο δηλαδή η ίδια η FIFA εξελίχθηκε σε ένα οργανισμό που επέτρεπε ή και ενθάρρυνε τέτοιες πρακτικές. Σε αυτό το αμαρτωλό υπόβαθρο ήρθαν να προστεθούν οι… περίεργες αναθέσεις των Μουντιάλ στη Ρωσία και στο Κατάρ. Το Παγκομσιο Κύπελλο του 2022 αποτέλεσε σημείο αναφοράς και για τις συνθήκες εργασίας, τις καταγγελίες για διαδικασίες επιλογής και τις τεράστιες γεωπολιτικές ισορροπίες που τη συνόδευσαν. Ενόψει του Μουντιάλ του Κατάρ έγιναν πιο έντονα τα ερωτήματα για το κατά πόσο η FIFA αποφασίζει με γνώμονα το ποδόσφαιρο ή με γνώμονα τα συμφέροντα;
Τα ίδια ερώτημα επανήρθαν και στο Μουντιάλ του 2026. Η σχέση της FIFA με την αμερικανική πολιτική και οικονομική σκηνή δεν είναι κάτι νέο. Έγινε όμως πιο ορατή από ποτέ. Ο Gianni Infantino έχει επιλέξει μια επιθετική στρατηγική με έντονη δημόσια παρουσία δίπλα σε πολιτικούς ηγέτες, ενισχύοντας την εικόνα ενός οργανισμού που λειτουργεί όχι μόνο ως αθλητική αρχή αλλά και ως παγκόσμιος διπλωματικός παίκτης.
Τα όσα παρακολουθούμε τους τελευταίους μήνες, στο πλαίσιο της σχέσης Infantino - Trump, είναι τόσο υπερβολικά που ξεπέρασαν προ πολλού τα όρια του σουρεάλ! Από την απονομή του «FIFA Peace Prize» (βραβείο Ειρήνης) από τον πρόεδρο της FIFA στον Αμερικανό πρόεδρο (!!!), μέχρι την προχθεσινή απόφαση του Trump… sorry, του Infantino, να δώσει αναστολή στην τιμωρία του αρχισκορερ των ΗΠΑ στο εν εξέλιξη Μουντιάλ, Folarin Balogun, για να αγωνιστεί κανονικά στο παιχνίδι που ολοκληρώθηκε πριν από λίγο κόντρα στο Βέλγιο, μοιάζουν με θέατρο του παραλόγου!
Η εικόνα ενός παγκόσμιου οργανισμού που τιμά τον ηγέτη των ΗΠΑ έρχεται να επιβεβαιώσει για πολλοστή φορά τη διαπλοκή και τη σχέση αλληλεξάρτησης ποδοσφαίρου και πολιτικής εξουσίας. Το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα η ύπαρξη σχέσεων με την πολιτική, αλλά το βάθος και η αδιαφάνεια που συνοδεύουν αυτές τις σχέσεις. Όταν, μάλιστα, οι αποφάσεις της FIFA έρχονται κόντρα στη δομή και τη λογική του ίδιου του παιχνιδιού και την εφαρμογή των κανονισμών εντός γηπέδου, τότε τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο επικίνδυνα.
Το βασικό ερώτημα που τέθηκε στο “FIFA Uncovered” παραμένει πιο επίκαιρο από ποτέ. Ποιος τελικά κυβερνά το παγκόσμιο ποδόσφαιρο; Οι κανόνες του παιχνιδιού ή τα συμφέροντα γύρω από αυτό; Το σίγουρο είναι πως το ίδιο το άθλημα και τα εκατοντάδες εκατομμύρια ακολούθων του θυσιάζονται στο βωμό του χρήματος και των συμφερόντων της FIFA. Και όσο οι αποφάσεις λαμβάνονται με κριτήριο τα οικονομικά συμφέροντα, την πολιτική επιρροή και τις δημόσιες σχέσεις, τόσο θα χάνεται η ουσία του παιχνιδιού. Και ο κόσμος θα χάνει την εμπιστοσύνη του απέναντι σε αυτούς που καθορίζουν τη μοίρα του ποδοσφαίρου.
