Πανίκος Κωνσταντίνου
Το κυπριακό ποδόσφαιρο αλλάζει. Και ίσως για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, δεν αλλάζει απλώς αγωνιστικά. Αλλάζει δομικά. Μάιος του 2026.
Ο ΑΠΟΕΛ προσπαθεί να έρθει σε συμφωνία με επενδυτή. Η Ανόρθωση ψάχνει επενδυτή, η ΑΕΚ θα τον ήθελε αλλά δεν καίγεται, ο Απόλλων δεν ψάχνει αλλά αν βρει κάτι σοβαρό θα το συζητήσει, η Νέα Σαλαμίνα έχει ανοικτές κεραίες, η ΑΕΛ αναζητά επενδυτή ή έστω οικονομικούς συμπαίκτες. Την ίδια ώρα η Πάφος FC έχει ήδη επενδυτή, ο Άρης επίσης, η Ομόνοια το ίδιο. Το ερώτημα που προκύπτει και είναι επίκαιρο είναι: Μπορούν πλέον τα κυπριακά σωματεία, μόνο με τη δύναμη των μελών και των παραδοσιακών παραγόντων τους, να επιβιώσουν στη νέα εποχή;
Το ποδόσφαιρο στην Κύπρο δεν βρίσκεται απλώς σε μεταβατική περίοδο. Βρίσκεται στη μέση σεισμικών αλλαγών. Το περιβάλλον γίνεται πιο απαιτητικό, πιο ακριβό και κυρίως παραπάνω αγχωτικό. Οι ομάδες (κάποιες τουλάχιστον) καταλαβαίνουν ότι τα παλιά μοντέλα λειτουργίας δεν αρκούν. Και γι’ αυτό βλέπουμε πλέον μια γενική στροφή προς νέες πηγές εσόδων και νέα μορφή οργάνωσης.
Η Ομόνοια, η Πάφος FC, ο ΑΠΟΕΛ και η Ένωση συζητούν ή σχεδιάζουν νέα γήπεδα. Η Ανόρθωση, η Νέα Σαλαμίνα και ο Εθνικός Άχνας θέλουν αναβαθμίσεις των ιδιόκτητων γηπέδων τους. Και ήδη ομάδες όπως η AEK, ο Απόλλωνας, η ΑΕΚ και ο Άρης βλέπουν αύξηση εσόδων μέσων των νέων ή σύγχρονων εγκαταστάσεων τους.
Ταυτόχρονα μπήκε και η τεχνολογία. Το VAR μείωσε τον ανθρώπινο παράγοντα στις κρίσιμες αποφάσεις. Το ποδόσφαιρο γίνεται πιο επαγγελματικό, πιο ελεγχόμενο, πιο «βιομηχανία».
Όλες αυτές οι αλλαγές ευνοούν το οικοσύστημα του ποδοσφαίρου μας να προσελκύσει «επενδυτές». Ο επενδυτής δεν αγοράζει απλώς μια ομάδα. Αγοράζει πιθανότητα ανάπτυξης. Στην Κύπρο πολλοί θεωρούν ότι «επενδυτής» σημαίνει αυτόματα τίτλοι. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει.
Υπάρχουν επενδυτές που θέλουν τη δόξα. Υπάρχουν όμως και επενδυτές που θέλουν κυρίως βιωσιμότητα, υπεραξία και κέρδος.
Αν δούμε τους πραγματικά επιτυχημένους οργανισμούς στην Ευρώπη τη Ρεάλ Μαδρίτης και την Μπάγερν Μονάχου μέχρι μικρότερους οργανισμούς όπως η Αταλάντα, η Μίτζιλαντ, ή η Ουνιόν Σεντ Ζιλουά διαπιστώνουμε πως ότι οι κοινές τους συνισταμένες δεν είναι μόνο τα λεφτά ή οι τίτλοι. Έχουν κάποιες αρχές. Μια ξεκάθαρη ταυτότητα, όπως π.χ. Τί ποδόσφαιρο θέλουν να παίξουν; Τί είδους ποδοσφαιριστές ψάχνουν; Πώς θέλουν να τους βλέπει ο κόσμος τους;
Ο Άγιαξ για παράδειγμα δεν αλλάζει το DNA του κάθε δύο χρόνια. Η Αθλέτικ Μπιλμπάο έχει πολιτισμική και τοπική ταυτότητα. Η Μπράϊτον λειτουργεί με βάσεις δεδομένων, scouting και δομή ανεξάρτητα από προπονητές.
Αντίθετα, οι αποτυχημένοι οργανισμοί λειτουργούν σπασμωδικά. Κάτι που βλέπουμε συχνά και στην Κύπρο. Αλλάζουν μοντέλο κάθε καλοκαίρι. Οι μεταγραφές τους δεν έχουν συνοχή και κυρίως αποφασίζουν υπό την πίεση της στιγμής και του αποτελέσματος.
Δεύτερο σημαντικό στοιχείο είναι η διοικητική σταθερότητα. Αυτό δε σημαίνει κατ’ ανάγκη να παραμένει ένας άνθρωπος στην προεδρία για 20 χρόνια. Αλλά να υπάρχει οργανόγραμμα, στρατηγική, ρόλοι, επαγγελματισμός. Στους σοβαρούς ευρωπαϊκούς συλλόγους, ο προπονητής δεν αποφασίζει μόνος του τις μεταγραφές. Το scouting δεν αλλάζει κάθε έξι μήνες. Οι ακαδημίες λειτουργούν με κοινή φιλοσοφία. Η επιτυχία είναι περισσότερο θέμα συστήματος παρά προσώπων.
Τρίτο σημαντικό στοιχείο είναι η οικονομική πειθαρχία. Ακόμα και οι πλούσιες ομάδες που αντέχουν στον χρόνο έχουν έλεγχο κόστους και στρατηγική μισθολογίου. Για παράδειγμα η Ντόρντμουντ έγινε πρότυπο επειδή επέστρεψε από οικονομική κατάρρευση με σχέδιο. Η Μπενφίκα, η Πόρτο και η Σπόρτινγκ λειτουργούν σαν εξαγωγικές ποδοσφαιρικές βιομηχανίες. Οι υγιείς οργανισμοί δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από έναν άνθρωπο και δεν ζουν συνεχώς με δανεικά. Πέραν από τις μισές ομάδες στην Κύπρο ζουν όντως με δανεικά.
Τέταρτο στοιχείο είναι η επένδυση σε ανθρώπους και γνώση. Χρόνια υπερασπιζόμουν αυτή την αρχή, στις επαγγελματικές ομάδες μας. Πέραν από τις μεταγραφές είναι σημαντικό κεφάλαιο οι αναλυτές, οι αθλητικοί επιστήμονες, ψυχολόγοι, ιατρικά τμήματα, δίκτυο scouting, τράπεζες δεδομένων. Στην Κύπρο πολλές φορές η μοναδική “επένδυση” είναι οι 17 ξένοι ποδοσφαιριστές του καλοκαιριού. Στην Ευρώπη όμως, οι οργανισμοί λειτουργούν σαν εταιρείες υψηλής εξειδίκευσης.
Πέμπτο στοιχείο είναι η συνέχεια ανεξάρτητα από πρόσωπα. Θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο, ότι οι οργανωμένες ομάδες αντέχουν ακόμα και στις αποτυχίες. Η Σεβίλλη άλλαζε συχνά προπονητές αλλά κρατούσε ανταγωνιστικότητα λόγω μοντέλου. Η Αυστριακή Σάλτσμπουργκ πουλά συνεχώς βασικούς παίκτες αλλά συνεχίζει να παράγει. Αυτό ίσως είναι και το μεγαλύτερο κριτήριο ενός σοβαρού οργανισμού, να μην καταρρέει δηλαδή, όταν αποχωρεί ένας άνθρωπος.
Έκτο και ίσως σημαντικότερο στοιχείο για την Κύπρο, είναι η προσαρμογή.
Το ποδόσφαιρο αλλάζει διαρκώς. Επιγραμματικά στη νέα εποχή μου ζούμε έχουμε να διαχειριστούμε, ιδιοκτήτες πολλών συλλόγων, οικονομική βιωσιμότητα, αναλύσεις δεδομένων, αθλητική επιστήμη, εμπορική ανάπτυξη και ψηφιακή επωνυμία (digital branding). Οι επιτυχημένοι οργανισμοί προσαρμόζονται πριν αναγκαστούν. Ορισμένοι βλέπουν μόνο τους ποδοσφαιριστές αλλά αγνούν τις λεπτομέρειες και τις αλλαγές που προηγούνται όπως η Μάντσεστερ Σίτι που δεν επένδυσε μόνο σε παίκτες αλλά και σε γήπεδο, αθλητικό κέντρο, τεχνογνωσία, παγκόσμιο δίκτυο scouting και σε οργανωτική υποδομή.
Έβδομο στοιχείο είναι η σχέση με την κοινότητα. Δεν μοιάζει σημαντικό το σημείο επτά, ωστόσο, ακόμη και οι «εταιρικές» ομάδες χρειάζονται: Κοινωνική σύνδεση, ταυτότητα και πολιτισμικό νόημα. Και εδώ δύο παραδείγματα μπορεί να βοηθήσουν. Η Λίβερπουλ είναι κάτι περισσότερο από ποδοσφαιρική ομάδα για την πόλη της. Όπως επίσης και η Σανγκ Παουλί έχει χτίσει παγκόσμιο brand χωρίς ευρωπαϊκές κατακτήσεις. Οι επιτυχημένοι οργανισμοί κάνουν τον κόσμο να νιώθει ότι ανήκει σε κάτι μεγαλύτερο.
Και τελευταίο στοιχείο για ένα πετυχημένο ποδοσφαιρικό οργανισμό είναι το μακροπρόθεσμο πλάνο. Οι επιτυχημένες ομάδες δεν χτίζονται για μία σεζόν, δεν πανικοβάλλονται μετά από μία αποτυχία, δεν (πρέπει να) αλλάζουν όλο το ρόστερ κάθε χρόνο. Είναι σχετικά εύκολο να πετύχεις μια φορά, αλλά εξαιρετικά δύσκολο να παραμείνεις ανταγωνιστικός χωρίς να αυτοκαταστρέφεσαι οικονομικά ή οργανωτικά (κάτι είπε για όλα αυτά και ο Άντρος Καραπατάκης στην πρόσφατη δημοσιογραφική διάσκεψη).
Καταληκτικά το δύσκολο είναι να παραμείνεις ανταγωνιστικός χωρίς να αυτοκαταστραφείς οικονομικά και οργανωτικά. Και ίσως εν τέλει αυτό να είναι το ερώτημα σχετικά με τους επενδυτές, τους οποίους θεωρούμε ως τίτλους εδώ στην Κύπρο. Αλλά εκείνοι και ο τρόπος σκέψης τους είναι άλλος, διαφορετικός.
Το ερώτημα λοιπόν είναι αν οι κυπριακοί σύλλογοι θα μετατραπούν σε σύγχρονους ποδοσφαιρικούς οργανισμούς με δομή, πλάνο και ταυτότητα ή αν απλώς θα αλλάξουν χρηματοδότη χωρίς να αλλάξουν νοοτροπία. Το μέλλον δεν ανήκει μόνο στον ιδιοκτήτη (ομάδα) με τα περισσότερα εκατομμύρια ευρώ. Θα ανήκει σε εκείνον ή εκείνους που θα οργανωθούν καλύτερα πριν οι αλλαγές τους αναγκάσουν να τρέχουν πίσω από αυτές.
