Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται ένα βήμα πριν την υπογραφή συμφωνίας που αναμένεται να οδηγήσει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από το οποίο και διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Οι τιμές του πετρελαίου αντέδρασαν άμεσα στην ανακοίνωση της προκαταρκτικής συμφωνίας, υποχωρώντας από τα υψηλά επίπεδα που είχαν οδηγήσει τις τιμές της βενζίνης στη Βόρεια Αμερική κοντά σε ιστορικά ρεκόρ, αναφέρει δημοσίευμα του The Conversation.
Παρόλα αυτά, η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα θα χρειαστεί σχεδόν έναν χρόνο για να ανακάμψει πλήρως, γεγονός που σημαίνει ότι η ανακούφιση στην αντλία θα είναι πιο αργή από αυτήν στις αγορές πετρελαίου αναφέρει το ίδιο δημοσίευμα που υπογράφει ειδικός στην Διοίκηση Λειτουργιών και συγκεκριμένα και την Διαχείρηση Εφοδιαστικής Αλυσίδας.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ
Το κλείσιμο των Στενών ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, μετά τις κοινές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Η Τεχεράνη απάντησε με το ουσιαστικό κλείσιμο του περάσματος στη ναυσιπλοΐα, επιτιθέμενη σε πλοία και τοποθετώντας θαλάσσιες νάρκες.
Η κυκλοφορία μειώθηκε από περίπου 100 πλοία ημερησίως σε μόλις έξι στο αποκορύφωμα του αποκλεισμού, αφήνοντας πάνω από 1.500 πλοία σε αναμονή. Το αποτέλεσμα ήταν μια πολύμηνη παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Η Hapag-Lloyd, η γερμανική ναυτιλιακή εταιρεία, εκτιμά ότι θα χρειαστεί τουλάχιστον έξι εβδομάδες για να αποκαταστήσει πλήρως το δίκτυό της, εφόσον τα πλοία μπορέσουν να αποπλεύσουν σύντομα από τον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, άλλες εκτιμήσεις θεωρούν αυτό το χρονοδιάγραμμα υπεραισιόδοξο.
Στενά του Ορμούζ: Ασφαλιστικές εταιρείες και νάρκες καθυστερούν την επανεκκίνηση
Οι ασφαλιστικές εταιρείες ουσιαστικά έκλεισαν πρώτες τα Στενά του Ορμούζ, αυξάνοντας τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου από 0,25% της αξίας του πλοίου σε 3%-8%. Αυτό μεταφράζεται σε έως και 8 εκατ. δολάρια για κάθε διέλευση δεξαμενόπλοιου μόνο για ασφάλιση.
Η απομάκρυνση των ναρκών δεν μπορεί να γίνει άμεσα, ενώ αποτελεί προϋπόθεση για τη μείωση των ασφαλίστρων. Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει έως και έξι μήνες, διατηρώντας το κόστος διέλευσης σε υψηλά επίπεδα.
Ακόμη και μετά την επανέναρξη της κυκλοφορίας, η συμφόρηση δεν θα εξαφανιστεί· θα μετακινηθεί σε άλλα λιμάνια μεταφόρτωσης όπως το Jebel Ali, η Κολόμπο, η Σιγκαπούρη και το Tanjung Pelepas, όπου ήδη λειτουργούν σε οριακή δυναμικότητα.
Στενά του Ορμούζ: Καθυστερήσεις στον ανεφοδιασμό και κίνηση στα λιμάνια
Η απότομη αύξηση της κίνησης στα παραπάνω λιμάνια θα προκαλέσει νέες καθυστερήσεις στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού. Όπως σε ένα τροχαίο ατύχημα, η απομάκρυνση του εμποδίου δεν σημαίνει άμεση ομαλοποίηση της κυκλοφορίας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η πλήρης αποκατάσταση της λειτουργίας των λιμανιών μεταφόρτωσης θα απαιτήσει τρεις έως τέσσερις μήνες μετά την άρση του αποκλεισμού.
Οι ανακατευθύνσεις πλοίων δεν ανατρέπονται εύκολα
Μετά τις επιθέσεις του Φεβρουαρίου, πολλά πλοία που επρόκειτο να περάσουν από τη Διώρυγα του Σουέζ κατευθύνθηκαν γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Μέχρι τις αρχές Μαρτίου, οι τέσσερις μεγαλύτεροι μεταφορείς εμπορευματοκιβωτίων παγκοσμίως —Maersk, MSC, CMA CGM και Hapag-Lloyd— είχαν αναστείλει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Η αποκλιμάκωση δεν σημαίνει ότι οι διαδρομές θα επιστρέψουν άμεσα στο αρχικό τους μοτίβο. Οι ναυτιλιακές έχουν ήδη αναπροσαρμόσει τα δρομολόγια, τις συμβάσεις και τις προμήθειες καυσίμων για το υπόλοιπο του 2026, κάτι που απαιτεί χρόνο για να αντιστραφεί.
Η εμπειρία από την κρίση στη Βαβ ελ-Μαντέμπ το 2025 δείχνει γιατί η επιστροφή στην κανονικότητα δεν είναι άμεση. Παρά την εκεχειρία του Νοεμβρίου εκείνου του έτους, η κίνηση στη Διώρυγα του Σουέζ παρέμενε 60% κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα ακόμη και 100 ημέρες μετά την τελευταία επίθεση.
Ανισορροπία
Ο αποκλεισμός ανέτρεψε τον κύκλο διαχείρισης των εμπορευματοκιβωτίων, αφήνοντας φορτωμένα κοντέινερ παγιδευμένα στον Περσικό Κόλπο και άδεια κοντέινερ σε κόμβους όπως η Κολόμπο και τα ευρωπαϊκά λιμάνια. Η παράκαμψη μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας επιδείνωσε την ανισορροπία.
Η Ασία αντιμετωπίζει πλέον έλλειψη άδειων κοντέινερ, ενώ τα ευρωπαϊκά λιμάνια ασφυκτιούν από πλεόνασμα. Συνολικά, εκτιμάται ότι περίπου δύο εκατομμύρια κοντέινερ έχουν επηρεαστεί από τον αποκλεισμό.
Σύμφωνα με αναλυτές, ουσιαστική βελτίωση αναμένεται τρεις έως πέντε μήνες μετά την επαναλειτουργία των Στενών, ενώ η πλήρης εξισορρόπηση θα απαιτήσει έως και ένα έτος.
Αργή η πορεία προς την ομαλότητα – Άλλο πολιτική συμφωνία άλλο παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα
Οι πολιτικοί και οι ηγέτες που ασχολούνται με την εφοδιαστική αλυσίδας δεν πρέπει να θεωρούν ότι η κρίση θα λυθεί με πολιτικούς ρυθμούς. Η ομαλοποίηση των ασφαλίσεων καθυστερεί, ενώ η ανακατεύθυνση των πλοίων μέσω της Διώρυγας του Σουέζ θα είναι σταδιακή.
Η αποκατάσταση της ισορροπίας στα κοντέινερ και η αποσυμφόρηση των λιμανιών μεταφόρτωσης απαιτούν χρόνο. Τα Στενά του Ορμούζ μπορεί να ανοίγουν ξανά, αλλά για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, ήδη πιεσμένη από την πανδημία και τον πολύμηνο αποκλεισμό, η πραγματική ανάκαμψη μόλις ξεκινά.
Όσοι υπολογίζουν ότι οι τιμές θα επανέλθουν γρήγορα στα φυσιολογικά επίπεδα, θα πρέπει να περιμένουν μια πιο αργή προσαρμογή – μετρημένη σε μήνες, όχι σε εβδομάδες.
Πηγή: Τα Νέα
