Για αιώνες, οι Ευρωπαίοι γιατροί συνταγογραφούσαν ένα φάρμακο με ένα ιδιαίτερα μακάβριο συστατικό: τα αλεσμένα λείψανα αρχαίων Αιγυπτίων.
Οι φαρμακοποιοί πωλούσαν τη σκόνη μούμιας σε βάζα και οι γιατροί τη συνιστούσαν για την αντιμετώπιση τραυμάτων, καταγμάτων και διαφόρων ασθενειών. Η ζήτηση ήταν τόσο μεγάλη, ώστε ορισμένοι έμποροι φέρονται να πωλούσαν πρόσφατα αποξηραμένα πτώματα ως αυθεντικές αιγυπτιακές μούμιες.
Η πρακτική αυτή θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα των παράδοξων αντιλήψεων που επικρατούσαν στην παλαιότερη ιατρική. Ωστόσο, επιστήμονες στη Γερμανία ανακάλυψαν κάτι απροσδόκητο: εκχύλισμα από ένα τέτοιο φαρμακευτικό παρασκεύασμα μούμιας προσέφερε περιορισμένη προστασία σε εργαστηριακά κύτταρα απέναντι στις βλάβες που προκαλούν οι ιοί της γρίπης, αναφέρει το ΖΜΕ Science.
Το εύρημα δεν σημαίνει ότι η σκόνη μούμιας μπορούσε να θεραπεύσει τη γρίπη, υποδεικνύει όμως ότι αυτά τα παράξενα φάρμακα είχαν πολύ πιο σύνθετη χημική σύσταση από ό,τι πιστευόταν.
Από την πίσσα στις ανθρώπινες μούμιες
Η ιστορία αρχίζει από μια παρεξήγηση σχετικά με το τι ακριβώς ήταν η φαρμακευτική ουσία που ονομαζόταν «mumia». Οι μεσαιωνικοί γιατροί απέδιδαν θεραπευτικές ιδιότητες στην φαρμακευτική πίσσα. Σταδιακά, ο όρος συνδέθηκε με τις αιγυπτιακές μούμιες, καθώς τα σκουρόχρωμα σώματά τους, καλυμμένα με ρητίνες, θεωρούνταν ότι περιείχαν παρόμοιες ουσίες.
Κατά την Αναγέννηση, η άλεση και πώληση αιγυπτιακών μουμιών είχε καθιερωθεί στα ευρωπαϊκά φαρμακεία. Τα παρασκευάσματα χρησιμοποιούνταν για πλήθος παθήσεων, παρά τις αντιρρήσεις ορισμένων γιατρών. Ήδη τον 16ο αιώνα, ο Γάλλος χειρουργός Αμπρουάζ Παρέ προειδοποιούσε κατά της συνταγογράφησής τους.
Μάλιστα, ιστορική ανάλυση του 2025 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ορισμένα από αυτά τα παρασκευάσματα ενδέχεται όχι μόνο να ήταν αναποτελεσματικά, αλλά και να έβλαπταν τους ασθενείς. Τι περιείχαν όμως πραγματικά οι σκόνες που κατάπιναν οι Ευρωπαίοι;
Η ανακάλυψη αλόης στις μούμιες
Στη νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μάρμπουργκ εξέτασαν 41 ιστορικά κείμενα και ανέλυσαν χημικά 24 αντικείμενα από μουσεία και πανεπιστημιακές συλλογές. Ανάμεσά τους βρίσκονταν φαρμακευτικά παρασκευάσματα, υπολείμματα ταρίχευσης, επίδεσμοι και μουμιοποιημένα ανθρώπινα μέλη.
Η σύσταση των δειγμάτων παρουσίαζε σημαντικές διαφορές, αν και πολλά περιείχαν ίχνη παλαιωμένων ρητινών από κωνοφόρα δέντρα. Η μεγαλύτερη έκπληξη ήταν η ανίχνευση χημικών ενώσεων που σχετίζονται με φυτά του γένους Aloe, μεταξύ των οποίων η αλορεσίνη Α. Οι ουσίες αυτές εντοπίστηκαν σε ένα μουμιοποιημένο κρανίο ηλικίας περίπου 2.700 ετών και σε φαρμακευτικό παρασκεύασμα του 18ου αιώνα.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για την πρώτη μοριακή ένδειξη που συνδέει την αλόη με υλικά ταρίχευσης της αρχαίας Αιγύπτου. Η ανακάλυψη έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή οι αρχαίες αναφορές στην «αλόη» δεν αφορούσαν απαραίτητα το γνωστό σήμερα φυτό, αλλά μπορούσαν να περιγράφουν και την αρωματική ουσία ξύλο άγαρ. «Τα νέα ευρήματα υποδηλώνουν ότι αυτή η σύνδεση μπορεί να έχει βαθύτερες ιστορικές ρίζες», δήλωσε η Τάνια Πόμερενινγκ, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μάρμπουργκ.
Το πείραμα με τον ιό της γρίπης
Οι επιστήμονες προχώρησαν στη συνέχεια σε εργαστηριακές δοκιμές με εκχύλισμα από το παρασκεύασμα με το όνομα «Mumia vera», που φυλάσσεται στη συλλογή ιστορικών φαρμάκων Wigand του Μάρμπουργκ.
Το εκχύλισμα δοκιμάστηκε σε κύτταρα νεφρού σκύλου, τα οποία χρησιμοποιούνται συχνά στην έρευνα για τη γρίπη. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι προσέφερε μέτρια προστασία από τις κυτταρικές βλάβες που προκαλούν οι ιοί.
Το εύρημα παρουσιάζει ενδιαφέρον, καθώς ιστορικά τα παρασκευάσματα μούμιας χορηγούνταν και για συμπτώματα όπως ο βήχας, ο πονόλαιμος και ο πονοκέφαλος.
Ωστόσο, παραμένει άγνωστο ποια συστατικά προκάλεσαν την προστατευτική δράση. Επιπλέον, η προστασία εργαστηριακών κυττάρων δεν αποδεικνύει ότι ένα παρασκεύασμα εμποδίζει τον πολλαπλασιασμό του ιού ή ότι είναι αποτελεσματικό και ασφαλές στον άνθρωπο.
Οι μεσαιωνικοί γιατροί μπορεί να έκαναν λάθος σχετικά με τις θεραπευτικές δυνάμεις των νεκρών. Ωστόσο, κρυμμένες μέσα στα παράξενα φάρμακά τους υπήρχαν φυτικές ρητίνες και άλλες ενώσεις, η χημική σύνθεση των οποίων αρχίζει να γίνεται κατανοητή μόλις τώρα.
Πηγή: Cnn
