Περισσότεροι από τρεις μήνες έχουν περάσει από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών αεροπορικών επιδρομών κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να έχει θέσει μια σειρά από φιλόδοξους στόχους: από την αποδυνάμωση του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου έως την οριστική αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.
Καθώς βρίσκεται σε ισχύ μια προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία και αναμένεται η υπογραφή συμφωνίας-πλαισίου τις επόμενες ημέρες, το ερώτημα παραμένει: ποια είναι τα πραγματικά αποτελέσματα της στρατιωτικής εκστρατείας των ΗΠΑ και των συμμάχων τους;
Σημαντικές απώλειες σε πυραύλους και drones
Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν διέθετε το μεγαλύτερο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή, με εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για 2.500 έως 6.000 πυραύλους διαφόρων τύπων. Παράλληλα, αποτελούσε έναν από τους βασικούς παραγωγούς μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλου βεληνεκούς, όπως τα drones Shahed.
Σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, μέσα στον πρώτο μήνα των επιχειρήσεων είχε καταστραφεί περίπου το ένα τρίτο του πυραυλικού αποθέματος, ενώ σημαντικό μέρος του υπόλοιπου είχε υποστεί ζημιές ή τεθεί εκτός επιχειρησιακής χρήσης.
Ο διοικητής των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, υποστήριξε ενώπιον του Κογκρέσου ότι η δυνατότητα του Ιράν να παράγει και να αποθηκεύει πυραύλους και drones έχει υποχωρήσει κατά αρκετά χρόνια. Όπως ανέφερε, περισσότερα από 1.500 βλήματα και 6.000 drones αναχαιτίστηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Παρά τις απώλειες, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει δυνατότητες πλήγματος σε περιφερειακούς στόχους, όπως φάνηκε από τις πρόσφατες επιθέσεις εναντίον του Κουβέιτ, του Μπαχρέιν και του Ισραήλ.
Υποχώρηση της στρατιωτικής ισχύος, αλλά όχι πλήρης εξουδετέρωση
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι πέτυχαν σοβαρό πλήγμα στις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο ναύαρχος Κούπερ, καταστράφηκαν 161 ιρανικά πολεμικά πλοία, ενώ το 82% των συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας τέθηκε εκτός λειτουργίας. Παράλληλα, η ιρανική Πολεμική Αεροπορία, η οποία πραγματοποιούσε έως και 100 εξόδους ημερησίως πριν από τον πόλεμο, φέρεται να έχει ουσιαστικά αδρανοποιηθεί.
Ωστόσο, το Ιράν διατήρησε τη δυνατότητα να επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως. Με τη χρήση ταχύπλοων σκαφών, ναρκών και πυραυλακάτων προκάλεσε σοβαρές καθυστερήσεις στη διέλευση εμπορικών πλοίων που μεταφέρουν περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει ανοιχτό ζήτημα
Παρά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ο βασικός στόχος της Ουάσιγκτον —η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν— δεν φαίνεται να έχει επιτευχθεί πλήρως.
Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εξακολουθούν να εκτιμούν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να αναπτύξει πυρηνικό όπλο σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους, εκτίμηση που δεν διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη που είχε διατυπωθεί μετά τα πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιουνίου 2025.
Το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά σημεία τριβής στις επικείμενες διαπραγματεύσεις. Ο Τραμπ ζητά την απομάκρυνση των αποθεμάτων από το Ιράν, ενώ η ιρανική ηγεσία απορρίπτει κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Αποδυναμωμένο το δίκτυο των ιρανικών συμμάχων
Ένας ακόμη στόχος της αμερικανικής στρατηγικής ήταν η αποδυνάμωση των οργανώσεων που υποστηρίζονται από το Ιράν σε Λίβανο, Γάζα, Ιράκ και Υεμένη.
Αν και η Τεχεράνη δεν έχει ανακοινώσει καμία αλλαγή πολιτικής ως προς τη στήριξή τους, οι αμερικανικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η δυνατότητα εξοπλισμού και ανεφοδιασμού των οργανώσεων αυτών έχει περιοριστεί σημαντικά.
Η Χαμάς και οι Χούθι διαδραμάτισαν περιορισμένο ρόλο στη σύγκρουση, ενώ η Χεζμπολάχ ενεπλάκη άμεσα στις εχθροπραξίες από τις αρχές Μαρτίου, οδηγώντας σε ευρείας κλίμακας ισραηλινά αντίποινα στον Λίβανο με χιλιάδες θύματα και μαζικούς εκτοπισμούς.
Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι η αποδυνάμωση του δικτύου των συμμάχων του Ιράν είχε ξεκινήσει ήδη πριν από τον πόλεμο, εξαιτίας των επιχειρήσεων του Ισραήλ κατά της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, της πτώσης του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία και των οικονομικών πιέσεων που αντιμετωπίζει η Τεχεράνη.
Η αλλαγή καθεστώτος δεν ήρθε ποτέ
Πριν από την έναρξη των επιχειρήσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο πολιτικής ανατροπής στην Τεχεράνη, καλώντας τους Ιρανούς να εξεγερθούν κατά της ηγεσίας τους.
Παρά τις πιέσεις, το θεοκρατικό καθεστώς παρέμεινε στην εξουσία. Ο Αλί Χαμενεΐ αντικαταστάθηκε από τον γιο του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, εξέλιξη που ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε ως μετάβαση σε ένα «νέο και πιο λογικό καθεστώς».
Τις τελευταίες εβδομάδες, πάντως, ο Τραμπ έχει περιορίσει τη ρητορική περί αλλαγής καθεστώτος, εστιάζοντας περισσότερο στη διπλωματική διαδικασία και στην εφαρμογή της ειρηνευτικής συμφωνίας.
Πηγή: ertnews
