Ένα φαινόμενο που κάποτε περιοριζόταν κυρίως στη Θάλασσα των Σαργασσών έχει εξελιχθεί στη Μεγάλη Ζώνη Σάργασσου του Ατλαντικού (Great Atlantic Sargassum Belt): μια σχεδόν αδιάσπαστη λωρίδα καφέ φυκιών που απλώνεται από τον Κόλπο του Μεξικού έως τη Δυτική Αφρική και έχει μήκος πάνω από 8.000 χιλιόμετρα.
Ερευνητές του Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου Harbor Branch του Πανεπιστημίου Florida Atlantic ανέλυσαν δορυφορικά δεδομένα, επιτόπιες παρατηρήσεις και χημικές μελέτες τεσσάρων δεκαετιών, προκειμένου να κατανοήσουν πώς μια τεράστια άνθηση που καταγράφηκε το 2011 μετατράπηκε σε σχεδόν ετήσιο φαινόμενο. Σύμφωνα με τα ευρήματά τους, που δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση Harmful Algae, σημαντικό μέρος των θρεπτικών ουσιών που τροφοδότησαν την αρχική ανάπτυξη των φυκιών προερχόταν από τον Αμαζόνιο.
Τον περασμένο Μάιο, οι επιστήμονες εντόπισαν περίπου 37,5 εκατομμύρια τόνους σάργασσου να επιπλέουν στον Ατλαντικό.
Το σάργασσο (sargassum) είναι γένος καφέ μακροφυκών που επιπλέουν ελεύθερα στον ωκεανό. Στην ανοιχτή θάλασσα αποτελεί σημαντικό βιότοπο για πολλά θαλάσσια είδη. Όταν όμως τεράστιες ποσότητές του καταλήγουν στις ακτές, μετατρέπεται σε σοβαρό περιβαλλοντικό, οικονομικό και υγειονομικό πρόβλημα.
Καθώς αποσυντίθεται, προκαλεί έντονη δυσοσμία και μπορεί να απελευθερώσει υδρόθειο, ένα τοξικό αέριο που παράγεται κατά την αποσύνθεση οργανικής ύλης. Οι μεγάλες συσσωρεύσεις μπορούν να καλύψουν τις παραλίες, να διαταράξουν τα παράκτια οικοσυστήματα, να δημιουργήσουν ζώνες με χαμηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο και να βλάψουν τους κοραλλιογενείς υφάλους. Παράλληλα, πλήττουν την αλιεία και τον τουρισμό, ενώ οι τοπικές αρχές αναγκάζονται να διαθέτουν σημαντικούς πόρους για τον συνεχή καθαρισμό των ακτών.
Τι τροφοδοτεί το σάργασσο
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι πηγές θρεπτικών συστατικών που ενισχύουν την ανάπτυξη του σάργασσου έχουν αλλάξει με τον χρόνο. Η επιρροή φυσικών ωκεάνιων μηχανισμών, όπως η ανάδυση βαθύτερων υδάτων και η κατακόρυφη ανάμειξη, φαίνεται να υποχωρεί έναντι πηγών που συνδέονται με ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως οι γεωργικές απορροές, τα λύματα και η ατμοσφαιρική εναπόθεση.
Δορυφορικές παρατηρήσεις και μοντέλα ωκεάνιας κυκλοφορίας έδειξαν επίσης πώς το σάργασσο μετακινείται εποχικά από πλούσια σε θρεπτικά συστατικά παράκτια νερά, ιδιαίτερα στον δυτικό Κόλπο του Μεξικού, προς τον ανοιχτό Ατλαντικό μέσω του Ρεύματος του Κόλπου.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η πρωτοφανής εξάπλωση του σάργασσου δεν αποτελεί απλώς ένα οικολογικό παράδοξο. Συνδέεται με πραγματικές επιπτώσεις για τις παράκτιες κοινωνίες και δείχνει πώς η ρύπανση από την ξηρά, η κυκλοφορία των ωκεανών και η αυξανόμενη διαθεσιμότητα θρεπτικών ουσιών μπορούν να μεταμορφώσουν ένα ολόκληρο θαλάσσιο οικοσύστημα.
