Υπάρχει μια σκηνή που επαναλαμβάνεται σε χιλιάδες σπίτια κάθε μέρα. Μιλάμε για την καρέκλα που δεν βρίσκεται στο δωμάτιο όχι για να καθόμαστε, αλλά για να την γεμίζουμε με ρούχα.
Συνήθως αυτά τα ρούχα βρίσκονται εκεί γιατί δεν είναι αρκετά καθαρά για να πάνε στη ντουλάπα με τα υπόλοιπα, αλλά ούτε και βρώμικα για να καταλήξουν στα άπλυτα. Και παρόλο που πολλοί ερμηνεύουν αυτή τη συνήθεια ως σημάδι ακαταστασίας, αμέλειας ή έλλειψης οργάνωσης, η ψυχολογία δίνει μια εντελώς διαφορετική εξήγηση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν πρόκειται ούτε για τεμπελιά ούτε για αδιαφορία για την καθαριότητα του σπιτιού.
Όπως επισημαίνει η ψυχολόγος Σάρα Ναβαρέτε, αυτή η περίφημη καρέκλα που μοιάζει με βουνό από ρούχα, μπορεί να είναι ο καθρέφτης ενός υπερφορτωμένου μυαλού. Μετά από μια μέρα γεμάτη αποφάσεις, ευθύνες, μηνύματα, εκκρεμότητες και ανησυχίες, ο εγκέφαλός μας αρχίζει να κάνει οικονομία ενέργειας σε οτιδήποτε θεωρεί δευτερεύον. Και το να τακτοποιήσεις ένα μπλουζάκι στην ντουλάπα παύει αυτόματα να αποτελεί προτεραιότητα.
Γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι αφήνουν τα ρούχα πάνω σε μία καρέκλα;
Όλοι γνωρίζουμε «αυτή την καρέκλα». Την έχουμε στο δικό μας υπνοδωμάτιο, σε αυτό των παιδιών μας, ή την έχουμε δει στα σπίτια των φίλων, των συντρόφων ή των γονιών μας.
Η ψυχολόγος εξηγεί ότι αυτό το έπιπλο μετατρέπεται σε έναν ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στην τάξη και το χάος. «Τις περισσότερες φορές δεν πρόκειται για τεμπελιά ή παραίτηση. Είναι μια αναβληθείσα απόφαση».
Το άτομο κοιτάζει το ρούχο και σκέφτεται: «Δεν έχει λερωθεί τόσο ώστε να το πλύνω, αλλά δεν είναι και απόλυτα καθαρό για να το βάλω μαζί με τα άλλα στην ντουλάπα». Αυτή ακριβώς η αναποφασιστικότητα καταλήγει να δημιουργεί το περίφημο βουνό των ρούχων. Όταν έχουμε περάσει ώρες παίρνοντας αποφάσεις, λύνοντας προβλήματα και διαχειριζόμενοι ευθύνες, η πνευματική μας ενέργεια στερεύει. Έτσι, ακόμα και κάτι τόσο απλό όσο το τι θα κάνουμε με ένα μπλουζάκι μπορεί να μετατραπεί σε μια εργασία που προτιμάμε να αφήσουμε για αργότερα.
Τι λέει η καρέκλα με τα ρούχα για τον τρόπο που οργανώνεστε
Η ψυχολόγος εξηγεί ότι αυτή η συνήθεια συχνά αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε τη ζωή μας γενικότερα. Συγκεκριμένα, δείχνει την τάση μας να δίνουμε προτεραιότητα στο επείγον έναντι του σημαντικού. Με άλλα λόγια, ορισμένοι από τους ανθρώπους που αφήνουν τα ρούχα να συσσωρεύονται στην καρέκλα, τείνουν να λύνουν πρώτα ό,τι έχει άμεσες συνέπειες, αφήνοντας για μετά τις μικρές καθημερινές εργασίες που μπορούν να περιμένουν.
Αυτοί οι άνθρωποι λειτουργούν άψογα στα βασικά, δηλαδή εργάζονται, είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους, φροντίζουν την οικογένειά τους και ανταποκρίνονται στις δεσμεύσεις τους. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η ενέργειά τους αρχίζει να εξαντλείται, οπότε ορισμένες δουλειές του σπιτιού μεταφέρονται αυτόματα στο τέλος της λίστας τους.
Μάλιστα, η ψυχολόγος σημειώνει ότι αυτή η συμπεριφορά μπορεί να φανερώνει μια πολύ πρακτική προσωπικότητα. Πρόκειται για ανθρώπους που δεν χρειάζονται τα πάντα στην εντέλεια για να νιώσουν καλά και προτιμούν να αφιερώσουν τους πνευματικούς τους πόρους σε ζητήματα που θεωρούν πιο ουσιώδη. Επομένως, αυτή η συνήθεια λέει περισσότερα για το πώς διαχειριζόμαστε την προσοχή μας παρά για το πώς διαχειριζόμαστε τα ρούχα μας.
Η σχέση ανάμεσα στην γεμάτη καρέκλα και το στρες
Από την άλλη πλευρά, η συσσώρευση ρούχων μπορεί να συνδέεται άμεσα με το στρες. Αν το καλοσκεφτούμε, υπάρχουν περίοδοι στη ζωή μας που τα ρούχα αρχίζουν να μαζεύονται, εμφανίζονται χαρτιά παντού ή αφήνουμε μικρές εκκρεμότητες μισοτελειωμένες. Τις περισσότερες φορές, αυτό συμπίπτει με στιγμές έντονου άγχους, υπερεργασίας ή συναισθηματικής φόρτισης.
Όταν είμαστε στρεσαρισμένοι, ο εγκέφαλος μπαίνει σε κατάσταση επιβίωσης. Εστιάζει αποκλειστικά στο να λύσει ό,τι θεωρεί επείγον και μειώνει την ενέργεια που διαθέτει για οτιδήποτε άλλο. Η ψυχολόγος, μάλιστα, επιμένει σε μια πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα ότι πολλές φορές η ακαταστασία δεν είναι η αιτία του στρες, αλλά η ορατή του συνέπεια.
Το σπίτι μαρτυρά πώς είμαστε εσωτερικά
Αυτή η προσέγγιση συνδέεται με μια φράση που η ψυχολόγος χρησιμοποιεί συχνά στις συνεδρίες της:
«Το σπίτι μας συνήθως διηγείται τη συναισθηματική ιστορία που βιώνουμε εκείνη την περίοδο».
Αν και αποφεύγει τις ισοπεδωτικές απλουστεύσεις του τύπου «αν το σπίτι σου είναι ανάστατο, σημαίνει ότι δεν είσαι καλά», αναγνωρίζει ότι υπάρχει μια πολύ στενή σχέση ανάμεσα στη συναισθηματική μας κατάσταση και στους χώρους όπου ζούμε. Το σπίτι μας είναι το μέρος όπου σταματάμε να προσποιούμαστε, όπου ξεκουραζόμαστε και όπου η συναισθηματική μας ενέργεια εκδηλώνεται με τον πιο αυθεντικό τρόπο.
Γι' αυτό, όταν κάποιος περνάει μια φάση έντονου στρες, ένα πένθος, έναν χωρισμό, μια πρόσφατη μητρότητα ή προβλήματα στη δουλειά, είναι απόλυτα φυσικό να αλλάζει και το περιβάλλον του. Όχι επειδή θέλει να ζει μες στην ακαταστασία, αλλά επειδή το μεγαλύτερο μέρος της ψυχολογικής του ενέργειας καταναλώνεται στο να στηρίξει άλλα, πολύ πιο σημαντικά πράγματα.
Πότε πρέπει να μας ανησυχεί η καρέκλα με τα ρούχα;
Το να έχει κανείς ρούχα πάνω σε μια καρέκλα πού και πού δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. Όλοι αφήνουμε μικροδουλειές για αργότερα όταν είμαστε κουρασμένοι ή έχουμε άλλες προτεραιότητες. Η διαφορά εμφανίζεται όταν αυτή η συνήθεια αρχίζει να μας προκαλεί δυσφορία.
Σύμφωνα με την ειδικό, αν κάθε φορά που κάποιος μπαίνει στο δωμάτιό του νιώθει ενοχές, απογοήτευση, την αίσθηση ότι χάνει τον έλεγχο ή αν έρχεται σε σύγκρουση με τους ανθρώπους που συγκατοικεί, τότε το πρόβλημα δεν είναι πια τα ρούχα. «Μιλάμε για τον συναισθηματικό αντίκτυπο που έχει αυτή η συνήθεια. Η διαφορά δεν βρίσκεται στο βουνό των ρούχων, αλλά στο πώς αυτό μας κάνει να νιώθουμε».
Πρέπει επίσης να έχουμε κατά νου ότι συχνά δεν αναβάλλουμε απλώς την τακτοποίηση ενός ρούχου, αλλά την απόφαση γύρω από αυτό: Να το μαζέψω; Να το πλύνω; Θα το ξαναφορέσω αύριο; Μπορεί να φαίνεται ανόητο, αλλά ο εγκέφαλός μας καταγράφει όλες αυτές τις μικρές εκκρεμείς αποφάσεις.
Στην ψυχολογία, το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως φαινόμενο Zeigarnik, σύμφωνα με το οποίο οι ημιτελείς εργασίες παραμένουν ενεργές στο μυαλό μας και συνεχίζουν να καταναλώνουν πνευματικούς πόρους, ακόμη κι όταν δεν τις σκεφτόμαστε συνειδητά. Γι' αυτό και το πρόβλημα δεν είναι το ίδιο το ρούχο, αλλά το μήνυμα που λαμβάνουμε κάθε φορά που το βλέπουμε: «Έχεις κάτι εκκρεμές». Όταν αυτή η αίσθηση πολλαπλασιάζεται με τα αναπάντητα email, τις κλήσεις που χρωστάμε ή τις αποφάσεις που καθυστερούμε, καταλήγουμε να ζούμε περικυκλωμένοι από μικρές υπενθυμίσεις πραγμάτων που δεν έχουμε κλείσει, γεγονός που εξαντλεί τον εγκέφαλό μας.
Πώς να διατηρήσετε την τάξη χωρίς εμμονές
Η ψυχολόγος τονίζει ότι ο στόχος δεν πρέπει να είναι ένα τέλειο σπίτι, αλλά ένα λειτουργικό σπίτι. Η ψυχική υγεία δεν κρίνεται από το αν τα πάντα είναι άψογα 24 ώρες το 24ωρο, ούτε όμως και από το να ζούμε μέσα στο χάος. Το κλειδί είναι να βρούμε μια ισορροπία που μας επιτρέπει να νιώθουμε άνετα, χωρίς να μετατρέπουμε την τάξη σε μια επιπλέον πηγή πίεσης. Για τον λόγο αυτό, η ίδια συνιστά:Να μειώσουμε τη συσσώρευση αντικειμένων.
- Να δημιουργήσουμε απλά συστήματα οργάνωσης.
- Να αφιερώνουμε λίγα λεπτά την ημέρα σε μικρές δουλειές.
- Πάνω απ' όλα, να αποδεχτούμε ότι ένα σπίτι στο οποίο ζουν άνθρωποι δεν θα είναι ποτέ τέλεια τακτοποιημένο όλη την ώρα.
Πηγή: Bovary
