Μία ισραηλινοαμερικανική εταιρεία ισχυρίζεται ότι έχει βρει την τεχνητή λύση για να σώσει τον πλανήτη από την υπερθέρμανση: να πάρει ένα πρόσθετο τροφίμων και το ορυκτό που κάνει τα τσόφλια των αυγών σκληρά και να τα μετατρέψει σε μικροσκοπικά σωματίδια που θα τα ψεκάσει στην ατμόσφαιρα ώστε να «δροσίσει» τη Γη, σύμφωνα με το CNN.
Η Stardust Solutions, ιδρύθηκε το 2023 και διευθύνεται από δύο πυρηνικούς φυσικούς, οι οποίοι στο παρελθόν εργάζονταν για την ισραηλινή κυβέρνηση, και προχωρά στην ανάπτυξη της ηλιακής γεωμηχανικής (solar geoengineering), μιας αμφιλεγόμενης τεχνολογίας, η οποία αποσκοπεί στην τεχνητή μείωση της παγκόσμιας θερμοκρασίας, περιορίζοντας την ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας που φτάνει στη Γη.
Αν και υπάρχουν πολλές μέθοδοι ηλιακής γεωμηχανικής, η πιο μελετημένη και αυτή στην οποία επικεντρώνεται η Stardust είναι το να ψεκάζονται μικροσκοπικά σωματίδια στη στρατόσφαιρα από αεροσκάφη μεγάλου ύψους ή αερόστατα, ώστε να αντανακλούν την ενέργεια του Ήλιου μακριά από τη Γη και πίσω στο Διάστημα.
Πρόκειται για μια τεχνητή εκδοχή ενός φυσικού φαινομένου. Οι ηφαιστειακές εκρήξεις εκτοξεύουν μερικές φορές τόσο μεγάλη ποσότητα διοξειδίου του θείου στην ατμόσφαιρα, που μπορούν να μειώσουν προσωρινά τις παγκόσμιες θερμοκρασίες. Το 1991, η έκρηξη του όρους Πινατούμπο στις Φιλιππίνες απελευθέρωσε στην ατμόσφαιρα τέτοιες ποσότητες διοξειδίου του θείου που προκάλεσε την πτώση της θερμοκρασίας κατά 0,5 βαθμούς Κελσίου για περισσότερο από έναν χρόνο.
Καθώς οι ανθρώπινες δραστηριότητες συνεχίζουν να θερμαίνουν τον πλανήτη, το ερώτημα κατά πόσο η ηλιακή γεωμηχανική μπορεί και πρέπει να περάσει από τη θεωρία στην πράξη αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία.
Η τεχνολογία αποτελεί ένα «κρίσιμο εργαλείο» που πρέπει να εξετάσουν οι κυβερνήσεις, καθώς ο παγκόσμιος υδράργυρος ανεβαίνει σε τρομακτικά επίπεδα, δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Stardust, Γιανάι Γιεντβάβ. Τόνισε, ωστόσο, ότι από μόνη της δεν αποτελεί ούτε μαγική λύση για την καταπολέμηση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής ούτε υποκατάστατο της αντιμετώπισης των βασικών αιτιών της.
Η λύση ίσως δεν είναι τόσο απλή όσο ακούγεται
Ορισμένοι επιστήμονες, έχουν εκφράσει φόβους ότι η ηλιακή γεωμηχανική θα μπορούσε να έχει καταστροφικές παγκόσμιες συνέπειες, μεταξύ άλλων, προκαλώντας δραματικές αλλαγές στα καιρικά μοτίβα. Ορισμένοι ειδικοί κρούουν επίσης τον κώδωνα του κινδύνου επειδή μια κερδοσκοπική εταιρεία αναπτύσσει ιδιόκτητη τεχνολογία που θα μπορούσε να έχει τεράστιες και απρόβλεπτες επιπτώσεις.
«Όταν διακυβεύεται ολόκληρη η ανθρωπότητα, η ικανοποίηση των απαιτήσεων των επενδυτών επιχειρηματικού κεφαλαίου για κέρδη δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να επηρεάζει τις αποφάσεις σχετικά με το αν πρέπει να εφαρμοστεί κάτι τέτοιο», δήλωσε ο Ρέιμοντ Πιερρεχούμπερτ, καθηγητής Πλανητικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Οι επιστήμονες μελετούν την ηλιακή γεωμηχανική εδώ και δεκαετίες, όμως πλέον κάνουν την εμφάνισή τους και ιδιωτικές εταιρείες. Η Stardust είναι ίσως η πιο προβεβλημένη, όχι μόνο επειδή βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης, αλλά και επειδή είναι η καλύτερα χρηματοδοτούμενη, έχοντας συγκεντρώσει 75 εκατομμύρια δολάρια από επενδυτές.
Όσον αφορά στον ψεκασμό σωματιδίων στην ατμόσφαιρα, το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της ηλιακής γεωμηχανικής επικεντρώνεται στο διοξείδιο του θείου, το οποίο επισημαίνεται ότι μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις, μεταξύ άλλων, συμβάλλοντας στην όξινη βροχή και στην καταστροφή του στρώματος του όζοντος.
Η εταιρεία έχει δημιουργήσει δύο είδη σωματιδίων: το ένα αποτελείται από άμορφο διοξείδιο του πυριτίου, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως ως πρόσθετο σε τρόφιμα, οδοντόκρεμες και καλλυντικά.
Το δεύτερο αποτελείται από έναν πυρήνα ανθρακικού ασβεστίου, του κύριου συστατικού των τσοφλιών των αυγών, ο οποίος περιβάλλεται από ένα περίβλημα άμορφου διοξειδίου του πυριτίου.
Και οι δύο ενώσεις απαντώνται στη φύση, αλλά μπορούν επίσης να παραχθούν συνθετικά. Πρόκειται επίσης για ουσίες που χρησιμοποιούνται ευρέως, δήλωσε ο Γιεντβάβ. Το άμορφο διοξείδιο του πυριτίου, για παράδειγμα, απελευθερώθηκε στο μετρό της Νέας Υόρκης το 2016, στο πλαίσιο δοκιμής του υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, η οποία είχε σχεδιαστεί για να προσομοιώσει τις επιπτώσεις μιας πιθανής βιολογικής επίθεσης. Σύμφωνα με τον Γιεντβάβ, το παράδειγμα αυτό δείχνει πόσο ασφαλές θεωρείται το διοξείδιο του πυριτίου.
Ωστόσο, ο Πιερρεχούμπερτ σημειώνει ότι «η ηλιακή γεωμηχανική αγγίζει ορισμένες από τις λιγότερο κατανοητές πτυχές του κλιματικού συστήματος», προσθέτοντας «ότι κανένα πείραμα μικρής κλίμακας δεν μπορεί να δείξει πώς θα αντιδρούσαν τα συστήματα της υφηλίου σε μια εφαρμογή πλήρους κλίμακας».
Φυσικά, ακόμη και αν ξεπεραστούν οι προβληματισμοί για τους κινδύνους, που μπορεί να συνοδεύουν μία τέτοιου είδους τεχνολογία, δεν είναι ευκαταφρόνητο και το κόστος της.
Όπως αναφέρει ο Γιεντβάβ για να μειωθεί η θερμοκρασία 0,5 °C απαιτούνται ένα εκατομμύριο τόνοι σωματιδίων και θα πρέπει να αναπληρώνονται κάθε χρόνο. Το κόστος όμως για την ανάπτυξη κάθε ενός εκατομμυρίου τόνων προσεγγίζει τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ο ίδιος παραδέχεται πως πρόκειται για μία μεγάλη δαπάνη, υποστηρίζει ωστόσο ότι παραμένει μικρό κλάσμα της ζημιάς που προκαλούν οι καταστροφές που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή.
Ανησυχίες όμως εγείρονται και για τη δημόσια υγεία. Ο Ντέιβιντ Κιθ, καθηγητής Γεωφυσικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, ο οποίος είναι γνωστός κυρίως για την έρευνά του στην ηλιακή γεωμηχανική, δηλώνει ότι η Stardust δεν μπορεί να εγγυηθεί πως οι κίνδυνοι από τα σωματίδιά της είναι μικρότεροι από εκείνους του θείου.
Μία από τις ανησυχίες είναι η λεγόμενη «υπόθεση του λαθρεπιβάτη» (hitchhiker hypothesis) — η πιθανότητα να προσκολλιούνται μέταλλα ή άλλες ουσίες στα σωματίδια που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα. Όπως προειδοποιεί ο συνδυασμός που θα προκληθεί, μπορεί να επιφέρει βλάβες στην υγεία όταν εισπνέεται από ανθρώπους.
Η Stardust υποστηρίζει ότι ο σχεδιασμός των σωματιδίων της λαμβάνει υπόψη τους κινδύνους. Ωστόσο, η Κέλι Γουάνσερ, εκτελεστική διευθύντρια της μη κερδοσκοπικής ερευνητικής οργάνωσης για το κλίμα SilverLining, επισημαίνει ότι το αν θα λειτουργήσουν σε μεγάλη κλίμακα και το πώς θα συμπεριφερθούν στην ατμόσφαιρα παραμένει ασαφές.
Μέχρι στιγμής, η εταιρεία έχει περιορίσει τις δοκιμές της στο εργαστήριο και το επόμενο βήμα είναι η διεξαγωγή δοκιμών σε εξωτερικό περιβάλλον, οι οποίες ο Γιεντβάβ έχει τονίσει ότι θα πραγματοποιηθούν μόνο «υπό την εποπτεία και την άμεση καθοδήγηση των κυβερνήσεων».
Η εταιρεία υπογραμμίζει ότι ήδη συνεργάζεται με υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, προσπαθώντας να δημιουργηθεί ένα ρυθμιστικό πλαίσιο για τις δοκιμές. Οι αποφάσεις σχετικά με το αν η τεχνολογία θα εφαρμοστεί ποτέ ανήκουν «αποκλειστικά στις κυβερνήσεις», δήλωσε ο Γιεντβάβ.
Σε επικρίσεις που δέχεται η Stardust, ότι παραμένει μία κερδοσκοπική εταιρεία με οικονομικά κίνητρα ο ίδιος απαντάει ότι «οι περισσότερες πρωτοποριακές τεχνολογίες που ωφελούν την ανθρωπότητα έχουν αναπτυχθεί από κερδοσκοπικές εταιρείες, αν και συχνά βασίζονται σε ακαδημαϊκή έρευνα».
Ωστόσο, ένα ακόμη ζήτημα που θίγει ο Πιερρεχούμπερτ είναι το λεγόμενο termination shock (σοκ τερματισμού). Πρόκειται για την ιδέα ότι από τη στιγμή που θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται η συγκεκριμένη τεχνολογία, θα πρέπει να συνεχίζεται επ’ αόριστον. Σε αντίθετη περίπτωση , «ο κόσμος θα βρισκόταν αντιμέτωπος με μια καταστροφική, απότομη υπερθέρμανση που θα εκτυλισσόταν μέσα σε λίγα μόλις χρόνια» σημειώνει.
Υφίστανται επίσης και ηθικά ζητήματα, μεταξύ άλλων το ποιος θα αποφασίζει πότε και πώς θα εφαρμόζεται η ηλιακή γεωμηχανική, ποιος θα πληρώνει γι' αυτήν και τι θα συμβεί αν ορισμένες χώρες ωφεληθούν ενώ άλλες υποστούν ζημιές.
«Ανησυχώ ότι οι αποφάσεις σχετικά με το αν, πότε και πώς θα εφαρμοστεί η ηλιακή γεωμηχανική θα λαμβάνονται από τις πλούσιες χώρες και τους ιδιώτες επενδυτές», δηλώνει ο Τσουκβουμέριτζε Οκερέκε, καθηγητής Παγκόσμιας Διακυβέρνησης και Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ.
Ο Γιεντβάβ χαρακτηρίζει βάσιμο τον προβληματισμό του Οκερέκε, επισημαίνοντας όμως, ότι θα πρέπει να σταθμιστεί απέναντι σε αυτό που χαρακτήρισε «ηθικές επιταγές».Τονίζει ότι, καθώς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ολοένα πιο σοβαρές και θανατηφόρες, οι κυβερνήσεις πρέπει να έχουν διαθέσιμες επιλογές.
Η ηλιακή γεωμηχανική θα μπορούσε να «αγοράσει για την ανθρωπότητα τις δεκαετίες που χρειάζονται» για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της κλιματικής αλλαγής, δηλώνει ο Γιεντβάβ.
«Πιστεύω ότι ο πραγματικός κίνδυνος είναι πως, σε μία δεκαετία από τώρα, οι κυβερνήσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες με την απόφαση για το αν πρέπει να εφαρμόσουν αυτή την επιλογή, χωρίς να την έχουν μελετήσει σωστά και χωρίς να έχουν στη διάθεσή τους ασφαλείς επιλογές» καταλήγει.
Πηγή: skai.gr
