Τα όρια της αρχικής συμφωνίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου μπορεί να δοκιμάστηκαν για μία ακόμη φορά μετά από την πρόσφατη ανάφλεξη, ωστόσο, η απόφαση των δύο πλευρών να βάλουν τέλος στις εχθροπραξίες κατέδειξε ότι υπάρχει ζωτικό εθνικό συμφέρον για την επιστροφή στη διπλωματία.
Φυσικά αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν διευθετηθεί όλα τα ζητήματα καθώς εκκρεμούν μια σειρά από αυτά συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, όπως αναφέρει το CNNi.
Το έναυσμα για την επιστροφή στη διπλωματία έδωσε αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συναντηθούν στο Κατάρ την Τρίτη (30/6).
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ αναφέρθηκε στην επικείμενη συνάντηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το πρωί της Δευτέρας (29/6), ενώ στη συνέχεια η εκπρόσωπος τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάϊν Λέβιτ ανακοίνωσε ότι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ θα μεταβούν στο Κατάρ. Την ίδια στιγμή ένας ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι δεν έχουν προγραμματιστεί συνομιλίες τεχνικής ομάδας εργασίας για αυτήν την εβδομάδα, διαψεύδοντας τις ΗΠΑ. Το τι θα γίνει τελικά θα φανεί μέσα στις επόμενες μέρες.
Η αλήθεια είναι ότι τέσσερις ημέρες ιρανικών επιθέσεων σε εμπορικά πλοία, τα αμερικανικά αντίποινα και οι επακόλουθες επιθέσεις της Τεχεράνης σε αμερικανικές βάσεις και συμμάχους του Κόλπου δημιούργησαν φόβους μιας νέας κλιμάκωσης και στην ουσίαεπαναβεβαίωσαν τις θέσεις και τις επιδιώξεις των δύο πλευρών.
Το Ιράν προσπαθούσε να υπερασπιστεί τη νέα του δύναμη επιρροής, τα Στενά του Ορμούζ και την ικανότητα διαχείρισης της κυκλοφορίας μέσω μιας πλωτής οδού κρίσιμης για την παγκόσμια οικονομία.
Παράλληλα οι πυραυλικές επιθέσεις της Τεχεράνης σε κράτη του Κόλπου και αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία υποδήλωναν μια προσπάθεια να τεθεί ένα νέο μεταπολεμικό περιφερειακό στρατηγικό μοντέλο.
Επιπλέον - και αυτό είναι το πιο σημαντικό - το Ιράν φαινόταν επίσης να δοκιμάζει πόσο μακριά θα μπορούσε να φτάσει η υπομονή του Τραμπ καθώς επιδιώκει να διατηρήσει αυτό που έχει χαρακτηρίσει ως μια θριαμβευτική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου ενώ η ΗΠΑ ετοιμάζονται να γιορτάσουν τα 250 χρόνια από την αμερικανική ανεξαρτησία.
Η Ουάσινγκτον πάλι δεν μπορούσε να επιτρέψει στο Ιράν να ελέγχει τη ναυτιλία μέσω του Ορμούζ. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι ηττήθηκε σε έναν πόλεμο που ξεκίνησε η ίδια. Επίσης η Ισλαμική Δημοκρατία θα αποκτούσε την ικανότητα να κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία και να ασκεί πολιτική πίεση στις ΗΠΑ οποιαδήποτε στιγμή επιλέξει. Ακόμα η ισχύς των ΗΠΑ στην περιοχή, που εκφράζεται από την ικανότητά τους να προστατεύουν τους συμμάχους, θα αποδυναμωνόταν σημαντικά.
Ο ρόλος του ταξιδιού Ρούμπιο στον Κόλπο
Η επιθετικότητα του Ιράν ήρθε μετά από το ταξίδι στον Κόλπο του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο την περασμένη εβδομάδα, το οποίο συνοδεύτηκε από δηλώσει για ελεύθερη, άνευ όρων και απεριόριστη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ χωρίς ιρανικά διόδια, τέλη ή «προσπάθειες άσκησης ελέγχου».
Αυτό θεωρήθηκε ως μια προσπάθεια επίλυσης ασαφειών στη συμφωνία η οποία, ενώ δήλωνε ότι το Ιράν πρέπει να αποκαταστήσει την ελεύθερη διέλευση και να αποκαταστήσει τη θαλάσσια κυκλοφορία, φάνηκε να αφήνει ανοιχτή την πιθανή επιβολή διοδίων στο μέλλον.
Αλλά ο κύκλος των ιρανικών προκλήσεων και των αμερικανικών αντιποίνων ήταν ένα επικίνδυνο παιχνίδι. Ο Τραμπ απείλησε την Κυριακή (28/6) ότι εάν το Ιράν συνέχιζε να «παραβιάζει» την εκεχειρία, αυτή «δεν θα υπάρχει πλέον». Και μπορεί αυτή τη φορά η αμερικανική αντίδραση να μην ήταν έντονη αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η Τεχεράνη μπορεί να υποθέτει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα αποφεύγει πάντα μια κλιμάκωση.
Ωστόσο, παρά τις τελευταίες «αναζωπυρώσεις», υπήρχαν δεδομένα που οδηγούσαν στο συμπέρασμα ότι δεν θα υπάρχει επιστροφή σε πόλεμο πλήρους κλίμακας. Το Ιράν αποκομίζει τεράστια οφέλη από το μνημόνιο. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη κινηθεί για να άρουν ορισμένες κυρώσεις εν αναμονή μιας τελικής συμφωνίας. Και η Τεχεράνη έχει αρχίσει να στέλνει ξανά εκατομμύρια βαρέλια δικού της πετρελαίου μέσω του Ορμούζ, καθώς επιδιώκει να αναζωογονήσει την παραπαίουσα οικονομία της.
Το χαρτί του πετρελαίου
Εν τω μεταξύ, η αύξηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω των Στενών βοήθησε στη μείωση των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου και έφερε την υπόσχεση φθηνότερης βενζίνης δεδομένου ότι στις ΗΠΑ θα γίνουν ενδιάμεσες εκλογές. Οι μέσες τιμές βενζίνης στις ΗΠΑ μειώθηκαν στα 3,87 δολάρια το γαλόνι την Κυριακή (29/6), σύμφωνα με την AAA. Αυτό το ποσοστό εξακολουθεί να είναι 30% υψηλότερο από ό,τι πριν από τον πόλεμο, αλλά πολύ χαμηλότερο από την κορύφωση των 4,56 δολαρίων στα τέλη Μαΐου.
Σε κάθε περίπτωση οι αντιπαραθέσεις για τη διέλευση από τα Στενά υποδηλώνουν ότι οι μελλοντικές συνομιλίες για πιο σύνθετα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, θα είναι ακόμη πιο δύσκολες.
Η Ουάσινγκτον προειδοποιεί ότι δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να κατακτήσει στρατηγικές νίκες. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε την Κυριακή ότι όλα τα ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και οι πύραυλοι που στοχεύουν αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία στο γειτονικό Κουβέιτ και το Μπαχρέιν καταρρίφθηκαν ή δεν κατάφεραν να φτάσουν στους στόχους τους, σύμφωνα με το CNNi.
Από την πλευρά του ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη Μάικ Βαλτς προειδοποίησε ότι η ιρανική επιθετικότητα θα αντισταθμιστεί από τον Τραμπ. «Αν το ιρανικό καθεστώς πιστεύει έστω και για ένα δευτερόλεπτο ότι ο πρόεδρος Τραμπ θα κάθεται άπραγος, ενώ το Ιράν συνεχίζει να επιτίθεται σε διεθνή ναυτιλία χωρίς απάντηση ή στις βάσεις μας χωρίς απάντηση, κάνει μεγάλο λάθος», δήλωσε ο Βαλτς στο «Fox News Sunday».
Με τη σειρά του πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της κυβέρνησης Μπάιντεν, Τζέικ Σάλιβαν, προέβλεψε ότι τα πρόσφατα γεγονότα ήταν το προοίμιο μιας τεταμένης περιόδου καθώς θα διεξάγονται διαπραγματεύσεις.
«Οι Ιρανοί κλίνουν στο να ασκήσουν έλεγχο στα Στενά, για να υπενθυμίσουν στον κόσμο ότι ελέγχουν αυτήν την πλωτή οδό, και στη συνέχεια κάνουν πίσω όταν η κυβέρνηση Τραμπ αντιτίθεται έντονα, επειδή οι Ιρανοί θέλουν να συνεχίσουν να αποκομίζουν τα απροσδόκητα οφέλη που έχουν αποκομίσει από αυτό το Μνημόνιο Κατανόησης», δήλωσε στο CNNi.
«Όσον αφορά τον πυρηνικό φάκελο, νομίζω ότι θα κάνουν πολύ μικρές παραχωρήσεις σιγά σιγά, μετά θα τις αποσύρουν, μετά θα τις προωθήσουν και μετά θα τις αποσύρουν για να κρατήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», πρόσθεσε ο Σάλιβαν, αμφισβητώντας τις πιθανότητες για σταθερή πρόοδο εντός 60 ημερών.
Το τέλος του πολέμου είναι ανοιχτό
Αυτό που δεν μπορεί να αμφισβητήσει κανεία είναι ότι αυτό που θα συμβεί στη συνέχεια στη Μέση Ανατολή θα έχει σοβαρές πολιτικές και στρατηγικές επιπτώσεις.
Το βασικό ερώτημα είναι αν οι αντιπαραθέσεις για το Ορμούζ συνεχίζουν να είναι ελεγχόμενες ή αν τελικά πυροδοτούν και καταστρέφουν ολόκληρη τη συμφωνία και τη διπλωματική διαδικασία, βυθίζοντας την περιοχή ξανά σε έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας.
Η επιστροφή στη διπλωματία δίνει βάση στις προβλέψεις του Σάλιβαν για μια αγωνιώδη και παρατεταμένη διαδικασία. Ωστόσο ακόμα κι αν αποκατασταθεί μια εύθραυστη ειρήνη, είναι απίθανο να υπάρξει εύκολη τελική έξοδος από τον πόλεμο.
Πηγή: CNN Greece
