Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν για το Ιράν το βασικό διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς η Τεχεράνη δεν προτίθεται να παραδώσει τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού προτού διασφαλίσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τηρήσουν τις δεσμεύσεις που είχαν συμφωνηθεί στο μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος στις 17 Ιουνίου.
Οι απαιτήσεις του Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, όπως διατυπώθηκαν σε ανακοίνωση το Σάββατο, είναι σε μεγάλο βαθμό οι ίδιες με εκείνες που είχε ήδη αποδεχθεί ο Ντόναλντ Τραμπ στο συγκεκριμένο μνημόνιο. Ωστόσο, η Τεχεράνη θεωρεί ότι ο έλεγχος των Στενών είναι η καλύτερη δυνατότητα που διαθέτει για να υποχρεώσει τον Αμερικανό πρόεδρο να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις του και, προς το παρόν, δεν είναι διατεθειμένη να τον εγκαταλείψει.
Το Ιράν θέλει πρώτα τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ
Αναλυτές εκτιμούν ότι για το Ιράν, η δυνατότητα να στερήσει από τον Ντόναλντ Τραμπ την ευκαιρία να παρουσιάσει ως επιτυχία το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ αποτελεί τον αποτελεσματικότερο μοχλό πίεσης, ώστε να επανέλθει στις συμφωνίες και να τις εφαρμόσει. Η διατήρηση των Στενών σε μεγάλο βαθμό κλειστών κρατά επίσης υψηλές τις τιμές της ενέργειας και ταυτόχρονα ασκεί πίεση στα κράτη του Περσικού Κόλπου, τα οποία εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό για τις εξαγωγές τους και, ως εκ τούτου, θα ενθαρρύνουν την Ουάσινγκτον να επιστρέψει στο μνημόνιο.
Ο Εσφαντιά Μπατμανγκελιτζ, ιδρυτής του Ιδρύματος Bourse & Bazaar, μιας δεξαμενής σκέψης που επικεντρώνεται στην οικονομική διπλωματία, υποστήριξε ότι το επίπεδο δυσπιστίας ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι τόσο υψηλό, ώστε η Τεχεράνη θέλει να διασφαλίσει πρώτα την οικονομική ανακούφιση που της έχει υποσχεθεί, προκειμένου να μπορέσει να προχωρήσει στην ανοικοδόμηση, και μόνο στη συνέχεια να παραχωρήσει ακόμη και μέρος του ελέγχου των Στενών.
«Οι Ιρανοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι αν ανοίξουν τα Στενά, ο Τραμπ θα αποχωρήσει από αυτή τη σύγκρουση χωρίς να αισθάνεται την ανάγκη να την επιλύσει», δήλωσε. «Θέλουν να χρησιμοποιήσουν τα Στενά ως μηχανισμό δέσμευσης, ώστε να διασφαλίσουν ότι ο Τραμπ θα εφαρμόσει τις διάφορες διατάξεις του μνημονίου κατανόησης», συμπλήρωσε.
Ο Αλί Βαέζ, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν στη Διεθνή Ομάδα Κρίσεων, παρομοίασε τα Στενά του Ορμούζ με «δαμόκλειο σπάθη πάνω από τον Τραμπ».
«Το Ιράν θέλει να εξασφαλίσει τα οφέλη εκ των προτέρων, χωρίς να παραδώσει το βασικό του πλεονέκτημα, που είναι τα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε ο Βαέζ.
Οι όροι της Τεχεράνης για το άνοιγμα των Στενών
Οι απαιτήσεις του Ιράν παρουσιάστηκαν το Σάββατο από τον Μοχάμεντ Μπαγέρ Ζολγκάντρ, γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν. Μεταξύ άλλων, ζήτησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και τις κυρώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων του Ιράν, να αποσύρουν τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις από την περιοχή γύρω από το Ιράν, να καταβάλουν πολεμικές αποζημιώσεις και να απελευθερώσουν τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.
Παράλληλα, το Ιράν ζητά να τερματιστούν οι επιθέσεις εναντίον συμμάχων του στην περιοχή, μεταξύ των οποίων και ο Λίβανος, καθώς και οι απειλές εναντίον της χώρας.
Όλες αυτές οι απαιτήσεις, με εξαίρεση τις πολεμικές αποζημιώσεις, περιλαμβάνονται στο μνημόνιο της 17ης Ιουνίου. Το αίτημα για αποζημιώσεις δεν είναι επίσης καινούργιο, καθώς Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει σε τοπικά μέσα ενημέρωσης ότι το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί διαπραγματευτικό χαρτί, προκειμένου η Τεχεράνη να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ελάφρυνση από τις κυρώσεις της Ουάσινγκτον, σύμφωνα με τον Αλί Βαέζ.
Οι συνομιλίες με το Ομάν και το μνημόνιο
Οι διαπραγματεύσεις του Ιράν με το Ομάν σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιείται η διέλευση της ναυσιπλοΐας από τα Στενά, όταν αυτά ανοίξουν, έχουν ουσιαστικά ολοκληρωθεί, σύμφωνα με τον Βαέζ. Ωστόσο, η Τεχεράνη θέλει να συνδέσει το άνοιγμα των Στενών με την αποκατάσταση του μνημονίου κατανόησης, κάτι που θα απαιτούσε νέες συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οποιαδήποτε συζήτηση για το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, το οποίο αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους που επικαλέστηκε ο Ντόναλντ Τραμπ για την έναρξη του πολέμου, εξαρτάται επίσης από την αποκατάσταση του μνημονίου, όπως αναφέρουν σε ανάλυσή τους New York Times.
Την Κυριακή, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε σε δημοσιογράφους: «Οι συνομιλίες με το Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ προχωρούν καλά και βρίσκονται στα τελικά στάδια, καθώς οι ειδικοί εργάζονται πάνω στους χάρτες».
Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ωστόσο, μια συμφωνία με το Ομάν δεν σημαίνει άνοιγμα των Στενών, το οποίο εξακολουθεί να εξαρτάται από την εκπλήρωση των όρων που έχουν μεταφερθεί μέσω διαμεσολαβητών».
Οι διαφορετικές απόψεις στο εσωτερικό του Ιράν
Μέρος της σύγχυσης γύρω από την επόμενη κίνηση της Τεχεράνης οφείλεται στις διαφωνίες που υπάρχουν στο εσωτερικό του ιρανικού συστήματος σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να προχωρήσει η χώρα. Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει στην ιδιαίτερη έμφαση που δίνεται στις συγκεκριμένες απαιτήσεις, σύμφωνα με τη Σαναμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο Chatham House, τη δεξαμενή σκέψης με έδρα το Λονδίνο.
Όπως ανέφερε, ορισμένοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι η διπλωματία είναι ο καλύτερος δρόμος για την οικονομική ανοικοδόμηση. Άλλοι, ωστόσο, οι σκληροπυρηνικοί, «είναι τόσο επιφυλακτικοί και παρανοϊκοί, που θα προτιμούσαν να διατηρήσουν το πλεονέκτημά τους αντί να σκεφτούν την οικονομία», ποντάροντας στο ενδεχόμενο ο Ντόναλντ Τραμπ να μην επαναλάβει τον πόλεμο.
Οι Ιρανοί θεωρούν επίσης ότι υπάρχουν διαφωνίες στην Ουάσινγκτον, καθώς ορισμένοι αξιωματούχοι πιέζουν για διπλωματική λύση, ενώ άλλοι τάσσονται υπέρ περισσότερων βομβαρδισμών, με τον Ντόναλντ Τραμπ να «γέρνει προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση». Παράλληλα, υπάρχουν άνθρωποι στην Ουάσινγκτον που εκτιμούν ότι, μόλις ανοίξουν τα Στενά, ο Τραμπ θα μπορούσε να μπει στον πειρασμό να απομακρυνθεί συνολικά από το ζήτημα και να αφήσει το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν θαμμένο στο έδαφος.
«Δεν θέλουν να το κάνουν αυτό δωρεάν», δήλωσε η Βακίλ. «Τα Στενά δεν αφορούν τα τέλη, αλλά τον έλεγχο και τη μόχλευση για το υπόλοιπο πακέτο».
Η έλλειψη εμπιστοσύνης παραμένει το βασικό πρόβλημα
Σύμφωνα με τον Μπατμανγκελίτζ, το ζήτημα αφορά και την εμπιστοσύνη. Όπως είπε, το Ιράν θα μπορούσε να είχε θέσει ακόμη πιο ακραίες απαιτήσεις, όμως επέλεξε να προσπαθήσει να επιστρέψει στο μνημόνιο ως βάση για έναν μόνιμο τερματισμό του πολέμου.
«Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το τι μπορούν να κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες για να αποδείξουν στο Ιράν ότι μπορούν να τηρήσουν οποιαδήποτε από αυτές τις δεσμεύσεις», ανέφερε.
Η Βακίλ χαρακτήρισε το μνημόνιο κατανόησης «το έδαφος πάνω στο οποίο όλοι θα προσπαθήσουν να οικοδομήσουν μια συμφωνία», προσθέτοντας ωστόσο ότι «είμαστε πολύ μακριά από αυτό».
Πηγή: Newsbeast
