ΚΥΠΕ
Η αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους δεν αποτελεί περιορισμό της δημοκρατίας, αλλά προϋπόθεση για τη διατήρησή της, τονίζει η Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Μαρία Στυλιανού-Λοττίδη, επισημαίνοντας ότι η έξαρση του μισαλλόδοξου λόγου, ιδιαίτερα μέσω των ψηφιακών τεχνολογιών, συνιστά σοβαρή απειλή για την κοινωνική συνοχή και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Σε τοποθέτησή της, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Αντιμετώπιση της Ρητορικής Μίσους, η κ. Στυλιανού-Λοττίδη αναφέρει ότι «η ρητορική μίσους δεν αποτελεί απλώς έκφραση προκατάληψης, αλλά όταν γίνεται ανεκτή ή παραμένει αναπάντητη, υπονομεύει τη συνοχή της κοινωνίας, διαβρώνει τη δημοκρατική κουλτούρα και μπορεί να αποτελέσει προπομπό διακρίσεων, εγκλημάτων μίσους και σοβαρών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
Όπως σημειώνει, «η στοχοποίηση ανθρώπων λόγω της καταγωγής, της θρησκείας, του φύλου, του σεξουαλικού προσανατολισμού, της ταυτότητας φύλου, της αναπηρίας ή άλλων χαρακτηριστικών της ταυτότητάς τους δεν πλήττει μόνο τα ίδια τα πρόσωπα, αλλά και τις θεμελιώδεις αξίες πάνω στις οποίες εδράζονται οι δημοκρατικές κοινωνίες».
Παραπέμποντας σε δήλωση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, υπενθυμίζει ότι «η ρητορική μίσους δηλητηριάζει τα θεμέλια της κοινωνίας», υπογραμμίζοντας ότι το φαινόμενο παρουσιάζει διεθνώς αυξητικές τάσεις τόσο στον δημόσιο λόγο όσο και στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Αναφερόμενη στον ρόλο των αναδυόμενων τεχνολογιών, επισημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη, οι αλγόριθμοι προώθησης περιεχομένου και η δυνατότητα δημιουργίας συνθετικού οπτικοακουστικού υλικού (deepfakes) μετασχηματίζουν τον τρόπο παραγωγής και διάδοσης της πληροφορίας.
«Αν και οι τεχνολογίες αυτές δημιουργούν σημαντικές προοπτικές προόδου και καινοτομίας, σημειώνει ότι μπορούν παράλληλα να αξιοποιηθούν για την ενίσχυση της παραπληροφόρησης, την αναπαραγωγή στερεοτύπων και τη διάδοση μισαλλόδοξου περιεχομένου», σημειώνει.
Η Επίτροπος τονίζει ότι η αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην ποινική αντιμετώπιση των ακραίων εκφάνσεών της, αλλά απαιτεί μια συνολική προσέγγιση που να συνδυάζει την εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα, την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και του ψηφιακού γραμματισμού, την προώθηση της κοινωνικής ένταξης, την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, την ενίσχυση της υπεύθυνης δημοσιογραφίας και τη διασφάλιση αποτελεσματικής λογοδοσίας από τις διαδικτυακές πλατφόρμες.
«Η απάντηση στο μίσος δεν είναι η φίμωση του διαλόγου», πρόσθεσε, «αλλά η ενδυνάμωση ενός δημόσιου λόγου που βασίζεται στον σεβασμό, τη γνώση, τα γεγονότα και τις δημοκρατικές αρχές».
Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για την αύξηση περιστατικών αντισημιτισμού, ισλαμοφοβίας, ξενοφοβίας και άλλων μορφών μισαλλοδοξίας διεθνώς, στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων ένοπλων συγκρούσεων και γεωπολιτικών εντάσεων, σημειώνοντας ότι διεθνείς οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν για τους κινδύνους που δημιουργεί η συλλογική απόδοση ευθύνης σε ολόκληρες κοινότητες.
Αναφερόμενη στην Κύπρο, η κ. Στυλιανού-Λοττίδη υπογραμμίζει ότι η στοχοποίηση μεταναστών, προσφύγων, ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και άλλων ευάλωτων ομάδων, τόσο στον δημόσιο όσο και στον διαδικτυακό λόγο, «αποτελεί φαινόμενο που δεν μπορεί να αφήνει αδιάφορους τους δημοκρατικούς θεσμούς».
Τονίζει ακόμη ότι η προστασία της ελευθερίας της έκφρασης αποτελεί θεμελιώδη αρχή κάθε δημοκρατικής κοινωνίας, προσθέτοντας ότι η ελευθερία αυτή «δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εργαλείο εκφοβισμού, εξευτελισμού ή υποκίνησης εχθρότητας εις βάρος συνανθρώπων μας».
Όπως αναφέρει, το Γραφείο της, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του ως Φορέας Ισότητας και Καταπολέμησης των Διακρίσεων και ως Εθνική Αρχή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έχει επανειλημμένα αναδείξει τους κινδύνους που απορρέουν από τη ρητορική μίσους και τις διακρίσεις μέσα από εκθέσεις, γνωμοδοτήσεις, παρεμβάσεις και δημόσιες τοποθετήσεις.
Για την εκστρατεία «STOP HATE SPEECH & DISINFORMATION», σημειώνει ότι αναδείχθηκε η στενή σύνδεση μεταξύ παραπληροφόρησης, στερεοτύπων και ρητορικής μίσους, καθώς και η ανάγκη ενίσχυσης των πολιτών ώστε να αναγνωρίζουν και να απορρίπτουν αφηγήματα που βασίζονται στον φόβο, την προκατάληψη και τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Η Επίτροπος απευθύνει κάλεσμα για συλλογική δράση, σημειώνοντας ότι η ευθύνη για την αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους δεν ανήκει μόνο στους θεσμούς, αλλά στην Πολιτεία, τα μέσα ενημέρωσης, τα πολιτικά κόμματα, την εκπαιδευτική κοινότητα, τις ψηφιακές πλατφόρμες, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και κάθε πολίτη ξεχωριστά.
«Η υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η προστασία των ευάλωτων ομάδων και η διασφάλιση ενός δημόσιου λόγου βασισμένου στον σεβασμό και την ισότητα συνιστούν κοινή ευθύνη όλων μας», αναφέρει.
Καλεί, τέλος, σε επαναβεβαίωση της δέσμευσης στις αξίες της δημοκρατίας, της ισότητας, της αλληλεγγύης και του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
