Την έντονη αντίθεσή της στην απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 εκφράζει η Κυπριακή Δημοκρατία, επαναλαμβάνοντας ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Ευρωπαϊκή Ένωση, με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να διαμηνύει ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να θίγει τα δικαιώματα άλλων χωρών. Στον αντίποδα, η Τουρκία χαιρετίζει την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο και εξυπηρετεί τα συμφέροντα των δύο πλευρών.
Σε ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου εκφράζει την έντονη αντίθεσή του στην έγκριση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή, χαρακτηρίζοντάς το παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο. Όπως τονίζει, η συμφωνία δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών.
Το κυπριακό ΥΠΕΞ επισημαίνει ότι οι πρόνοιες του μνημονίου δεν συνάδουν με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά ούτε και με το εθιμικό διεθνές δίκαιο, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα των νησιών στις θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας. Η Λευκωσία ξεκαθαρίζει ότι η θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας παραμένει αμετάβλητη, απορρίπτοντας τη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης, η οποία αφορά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο και έχει προκαλέσει αντιδράσεις από κράτη της περιοχής.
Παρέμβαση της ΕΕ με μήνυμα για τα κυριαρχικά δικαιώματα
Σαφές μήνυμα για το τουρκολιβυκό μνημόνιο στέλνει και η Ευρωπαϊκή Ένωση, με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να επαναλαμβάνει ότι η συμφωνία δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών. Σε κοινή δήλωση με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξέφρασε τη λύπη της για την κύρωση της συμφωνίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, υπογραμμίζοντας ότι η θέση της ΕΕ παραμένει σταθερή από το 2019.
We deeply regret the ratification today by the Libyan Parliament of the so-called Libyan-Türkiye Memorandum of Understanding on the delimitation of maritime jurisdictions in the Mediterranean Sea. We recall that the EU’s position on this matter was clearly stated by the European Council in 2019 and remains unchanged. This agreement infringes upon the sovereign rights of third states, it does not comply with the Law of the Sea, and is null and void. We reaffirm our solidarity with Greece and Cyprus. We reiterate the EU's well known position against any outside interference in Libya.
— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) October 20, 2026
Η ευρωπαϊκή παρέμβαση επαναφέρει στο προσκήνιο τις ενστάσεις της Ένωσης για τη συμφωνία, με βασικό σημείο ότι οι θαλάσσιες διευθετήσεις μεταξύ δύο χωρών δεν μπορούν να παραβλέπουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών. Η συγκεκριμένη θέση έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο, όπου οι θαλάσσιες οριοθετήσεις αποτελούν διαχρονικό πεδίο διαφωνιών.
Η Άγκυρα χαιρετίζει την απόφαση
Διαφορετική είναι η προσέγγιση της Τουρκίας, η οποία χαιρέτισε την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου για έγκριση του μνημονίου οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας μεταξύ των δύο χωρών. Σε ανακοίνωσή του, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει ότι η συμφωνία, η οποία βρίσκεται σε ισχύ από το 2019, λαμβάνει υπόψη τα αμοιβαία δικαιώματα και συμφέροντα Τουρκίας και Λιβύης, με βάση το διεθνές δίκαιο και τις αρχές της ευθυδικίας.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι το μνημόνιο συμβάλλει στην περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών. Η Άγκυρα δηλώνει, επίσης, ότι θα συνεχίσει να εργάζεται με τους εταίρους της για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης, της σταθερότητας και της ειρήνης στη Μεσόγειο.
Στο επίκεντρο η Ανατολική Μεσόγειος
Η έγκριση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή επαναφέρει τη διαφωνία γύρω από τη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης και τις επιπτώσεις της στις θαλάσσιες οριοθετήσεις στην περιοχή. Η Κύπρος και η ΕΕ επιμένουν ότι η συμφωνία δεν μπορεί να θίγει τα δικαιώματα τρίτων κρατών και ότι πρέπει να συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Η Τουρκία, από την πλευρά της, υπερασπίζεται το μνημόνιο ως συμφωνία που κατοχυρώνει τα αμοιβαία συμφέροντα των δύο χωρών.
Οι διαφορετικές αυτές θέσεις αναδεικνύουν τη σημασία που εξακολουθεί να έχει το ζήτημα για τις σχέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, με τη Λευκωσία να διατηρεί σταθερή στάση απέναντι σε μια συμφωνία που θεωρεί ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
