ΚΥΠΕ
Η Κυβέρνηση θέλει και στηρίζει την υλοποίηση του Great Sea Interconnector (GSI), λαμβάνει, ωστόσο, σοβαρά υπόψη την οικονομική βιωσιμότητα του έργου, τις επιπτώσεις στην οικονομία και ιδιαίτερα στους καταναλωτές, ανέφερε ο Υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός, σε συνέντευξή του στην κυριακάτικη έκδοση της εφημερίδας «Η Καθημερινή».
Ο Υπουργός ανέφερε ότι, με βάση τους υπολογισμούς που έχουν γίνει, το κόστος του GSI αναμένεται να επιβαρύνει την τιμή της κιλοβατώρας του ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ σημείωσε ότι, σε περίπτωση μεγάλης αύξησης του κόστους του έργου, θα πρέπει να αναζητηθεί πρόσθετη χρηματοδότηση από ευρωπαϊκά ή άλλα κεφάλαια.
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο συμμετοχής της Κυπριακής Δημοκρατίας στο μετοχικό κεφάλαιο του GSI, ο Υπουργός Ενέργειας ανέφερε ότι αυτή δεν αποτελεί αυτοσκοπό, επισημαίνοντας ότι η συμμετοχή ως μετόχου μειοψηφίας δεν διασφαλίζει από μόνη της ουσιαστικό λόγο στη λήψη των αποφάσεων. Όπως είπε, θα μπορούσαν επίσης να εξεταστούν άλλες επιλογές, όπως σε σχέση με την περίοδο αποπληρωμής του κόστους, ώστε το βάρος για τους καταναλωτές να καταμεριστεί με βιώσιμο τρόπο.
Ο Υπουργός ανέφερε ότι η Κυβέρνηση θέλει και στηρίζει το έργο, καθώς θα διασφαλίζει την επάρκεια ρεύματος στην Κύπρο και έχει γεωπολιτική αξία. Είπε επίσης ότι μετά τη σύνδεση Κύπρου-Κρήτης ακολουθεί η σύνδεση της Κύπρου με το Ισραήλ, το οποίο συνδέεται με τον διάδρομο IMEC, Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η Κυβέρνηση λαμβάνει σοβαρά υπόψη την οικονομική βιωσιμότητα του έργου, τις επιπτώσεις στην οικονομία και ιδιαίτερα στους καταναλωτές, οι οποίοι θα επωμιστούν σημαντικό μέρος του κόστους υλοποίησής του. Για τον λόγο αυτό, είπε, μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη και του Πρωθυπουργού της Ελλάδας Κυριάκου Μητσοτάκη συμφωνήθηκε η επικαιροποίηση των τεχνοοικονομικών παραμέτρων του έργου, με τη σχετική μελέτη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων να αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του χρόνου.
Αναφερόμενος στη μελέτη, εξήγησε ότι ο ΑΔΜΗΕ, ως φορέας υλοποίησης, υπέβαλε στην ΕΤΕπ αίτημα για χρηματοδότηση του έργου και ότι, για την αξιολόγησή του η Τράπεζα διενεργεί μελέτη δέουσας επιμέλειας. Από αυτήν, πρόσθεσε, αναμένεται να προκύψει σαφέστερη εικόνα για το τελικό κόστος του GSI.
Σε ό,τι αφορά την επίδραση στις τιμές ηλεκτρισμού, ο κ. Δαμιανός ανέφερε ότι «οι υπολογισμοί που έχουν γίνει καταδεικνύουν ότι το κόστος του GSI αναμένεται να επιβαρύνει την τιμή της κιλοβατώρας», προσθέτοντας ότι το ύψος της επιβάρυνσης θα εξαρτηθεί από το τελικό κόστος του έργου.
Η τιμή ηλεκτρισμού δεν εξαρτάται μόνο από τον GSI
Ο κ. Δαμιανού διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η συνολική τιμή του ηλεκτρισμού δεν εξαρτάται μόνο από τον GSI. Όπως είπε, εάν μέχρι τη λειτουργία του καλωδίου ολοκληρωθεί το έργο στο Βασιλικό, εισαχθεί φυσικό αέριο για ηλεκτροπαραγωγή και αυξηθούν οι μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας, οι εξελίξεις αυτές θα συμβάλουν στη μείωση του κόστους ηλεκτρισμού, περιορίζοντας την επίπτωση του GSI στους καταναλωτές.
Ερωτηθείς τι σημαίνει οικονομική βιωσιμότητα του έργου για την Κύπρο, απάντησε ότι αυτή εξαρτάται από τη σχέση κόστους-οφέλους για τον καταναλωτή, επαναλαμβάνοντας ότι η στρατηγική και γεωπολιτική αξία του έργου είναι σημαντική. Για την αξιολόγηση της σχέσης κόστους-οφέλους, σημείωσε, απαιτούνται τα στοιχεία που θα προκύψουν από τη μελέτη της ΕΤΕπ.
Σε περίπτωση που προκύψει μεγάλη αύξηση του τελικού κόστους, ο Υπουργός ανέφερε ότι «θα πρέπει να αναζητηθεί επιπλέον χρηματοδότηση από ευρωπαϊκά ή άλλα κεφάλαια». Πρόσθεσε ότι «θα μπορούσαμε επίσης να δούμε και άλλες επιλογές όπως την περίοδο αποπληρωμής του κόστους για να καταμεριστεί με βιώσιμο τρόπο το βάρος στους καταναλωτές», σημειώνοντας ότι για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο θα απαιτηθεί συμβιβαστική διάθεση από όλους.
Ερωτηθείς τι θα μπορούσε να πράξει η Κυπριακή Δημοκρατία εάν το έργο κριθεί τελικά μη βιώσιμο, είπε ότι «το κατά πόσο η Δημοκρατία μπορεί να αρνηθεί ένα έργο για το οποίο έχουν αναληφθεί δεσμεύσεις από την προηγούμενη κυβέρνηση είναι ένα δύσκολο νομικό ζήτημα».
Ο κ. Δαμιανός ανέφερε ακόμη ότι, μετά τη μελέτη της ΕΤΕπ, η Κυβέρνηση θα αποφασίσει κατά πόσο θα συμμετάσχει στο μετοχικό κεφάλαιο του έργου, καθώς και για οποιαδήποτε άλλη χρηματοδότησή του. Διευκρίνισε ότι «η συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο δεν αποτελεί αυτοσκοπό», προσθέτοντας ότι «η συμμετοχή ως μέτοχος μειοψηφίας δεν διασφαλίζει από μόνη της ουσιαστικό λόγο στη λήψη των αποφάσεων».
Σε σχέση με το πλαίσιο κατανόησης του Σεπτεμβρίου του 2024 και προηγούμενη αναφορά του στη Βουλή ότι αυτό «μπάζει νερό», ο Υπουργός είπε ότι «η αναφορά μου αφορούσε την νομική πτυχή του καθώς το πλαίσιο κατανόησης αφορά πολιτικό έγγραφο».
Διευκρίνισε ότι το πλαίσιο «ασφαλώς και δεσμεύει πολιτικά την Κυπριακή Δημοκρατία και είναι μια δέσμευση την οποία σεβόμαστε», σημειώνοντας ότι η διάκριση αφορά αποκλειστικά τον νομικό χαρακτήρα του κειμένου. Ερωτηθείς για το ζήτημα της αξιοπιστίας του κράτους σε περίπτωση αθέτησης των δεσμεύσεων, απάντησε ότι «η Κυπριακή Δημοκρατία σέβεται τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει».
Αναφερόμενος στην είσοδο της γαλλικής Meridiam στο έργο, ο κ. Δαμιανός είπε ότι η εξέλιξη «περιορίζει τις ανησυχίες μας ως προς το γεωπολιτικό ρίσκο και γι’ αυτό χαιρετίσαμε την εξέλιξη».
Ερωτηθείς κατά πόσον το έργο είναι γεωπολιτικά εφικτό, απάντησε καταφατικά, αναφέροντας ότι Γαλλία, ΕΕ, Ισραήλ και ΗΠΑ στηρίζουν την υλοποίησή του. Ο Υπουργός διευκρίνισε παράλληλα ότι φορέας υλοποίησης του έργου παραμένει ο ΑΔΜΗΕ και ότι οποιαδήποτε αλλαγή προϋποθέτει την υποβολή σχετικού αιτήματος στη ΡΑΕΚ και την έγκρισή του.
Σε ό,τι αφορά το χρονοδιάγραμμα, ανέφερε ότι η ολοκλήρωση τοποθετείται περί τα τέλη του 2031, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι πρόκειται για δύσκολο έργο και ότι δεν θα ήταν σωστό να δοθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Το 2027 ο 4ος γύρος αδειοδότησης
Για την επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών, ο κ. Δαμιανός ανέφερε ότι αναμένεται η έκδοση Navtex από την ελληνική Κυβέρνηση μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Ερωτηθείς εάν υπάρχουν ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα στην Κύπρο που θέτουν εμπόδια στην υλοποίηση του GSI ασκώντας πιέσεις στην Κυβέρνηση, απάντησε ότι «έχουν τις απόψεις τους αλλά δεν μπορούν να επηρεάσουν την πορεία υλοποίησης του έργου».
Σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στην κυπριακή ΑΟΖ, ο κ. Δαμιανός ανέφερε ότι παραμένει το έντονο ενδιαφέρον από ενεργειακούς κολοσσούς για τεμάχια και συνεχίζονται οι επαφές. «Αναμένουμε να προχωρήσουμε με τέταρτο γύρο αδειοδότησης μέχρι τα τέλη του 2027», είπε.
Για το τερματικό στο Βασιλικό, ανέφερε ότι, όπως είχε εξαγγελθεί, περί τα τέλη Ιουλίου η ΕΤΥΦΑ προχώρησε στη δημοσίευση των όρων για εκδήλωση ενδιαφέροντος για την ολοκλήρωση του έργου, προσθέτοντας ότι «η διαδικασία τρέχει».
