Με αιχμές κατά Αθήνας και Λευκωσίας και επίθεση στο Ισραήλ, η Άγκυρα επιχειρεί να προσεταιριστεί την Αίγυπτο στη Συμμαχία Σαουδικής Αραβίας – Τουρκίας – Πακιστάν, παρά τις εμφανείς επιφυλάξεις του Καΐρου και τις στενές σχέσεις του με Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικώ Χακάν Φιντάν, επιχείρησε να αξιοποιήσει την επίσκεψη στην Αίγυπτο, για να υπονομεύσει τις περιφερειακές συνεργασίες της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, παρουσιάζοντας την Τριμερή Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ ως ένα σχήμα που στρέφεται όχι μόνο εναντίον της Τουρκίας, αλλά και της ίδιας της Αιγύπτου.
Η… κίνηση απόγνωσης του Φιντάν έγινε, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να αποκαταστήσει πλήρως τις τουρκοαιγυπτιακές σχέσεις, οι οποίες είχαν οδηγηθεί σε βαθύ ρήγμα μετά την ανατροπή του ηγέτη των Αδελφών Μουσουλμάνων Μοχάμεντ Μόρσι από τον σημερινό πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.
Ο Φιντάν ξεκίνησε την Πέμπτη διήμερη επίσκεψη στην Αίγυπτο και, στις δηλώσεις του στο Ελ Αλαμέιν παρουσία του Αιγύπτιου ομολόγου του, Μπαντρ Αμπντελατί, επέλεξε να βάλει ευθέως «στο κάδρο» την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, επιχειρώντας να παρουσιάσει τις συνεργασίες τους στην Ανατολική Μεσόγειο ως… απειλή και για τα αιγυπτιακά συμφέροντα!
Σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι, πριν από τη Συμφωνία της Μέκκας, η Τριμερής της Ελλάδας, της «Ελληνοκυπριακής Διοίκησης στην Κύπρο» -όπως αποκάλεσε την Κυπριακή Δημοκρατία και του Ισραήλ επιχείρησε να «τραβήξει μια γραμμή ακριβώς στη μέση στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ στη μία πλευρά βρίσκεται η Τουρκία και στην άλλη η Αίγυπτος».
Την ίδια στιγμή, πάντως, ο Φιντάν επιχείρησε να διαβεβαιώσει ότι η Συμφωνία της Μέκκας, στην οποία η Τουρκία επιδιώκει να εντάξει την Αίγυπτο, «δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας», αλλά αποσκοπεί στη «δημιουργία ενός πλαισίου συνεργασίας και την εγκαθίδρυση αποτροπής».
Όπως παρατηρεί ο Νίκος Μελέτης, γράφοντας για το protothema.gr, η αντίφαση είναι εμφανής: από τη μία πλευρά η Άγκυρα παρουσιάζει το δικό της υπό διαμόρφωση σχήμα ως μη επιθετικό και, από την άλλη, επιχειρεί να εμφανίσει την Τριμερή Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ ως απειλή που διαχωρίζει Τουρκία και Αίγυπτο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με τη συγκεκριμένη τοποθέτηση ο Φιντάν επιχείρησε ουσιαστικά να μεταφέρει εντός της Αιγύπτου την τουρκική αφήγηση περί «απειλής» από τις περιφερειακές συνεργασίες, στις οποίες συμμετέχουν Αθήνα και Λευκωσία, φέρνοντας συγχρόνως σε δύσκολη θέση τον Αιγύπτιο ομόλογό του.
Το Κάιρο διατηρεί στρατηγικές σχέσεις τόσο με την Ελλάδα όσο και με την Κύπρο, οι οποίες αποτελούν σημαντικό τμήμα της περιφερειακής πολιτικής του.
Παράλληλα, η τοποθέτηση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών δείχνει την προσπάθεια της Άγκυρας να προβάλει τη Συμφωνία της Μέκκας ως αντίβαρο σε περιφερειακά σχήματα, στα οποία συμμετέχει το Ισραήλ.
Ο Φιντάν εξαπέλυσε, άλλωστε, σφοδρή επίθεση και κατά του Ισραήλ για τη Γάζα, προειδοποιώντας ότι η άρνησή του να επιτρέψει την υλοποίηση της σχετικής συμφωνίας, ενδέχεται να «μας ωθήσει μαζί με άλλους μεσολαβητές να κάνουμε από κοινού ένα ριζικό βήμα».
Κάλεσε μάλιστα τις ΗΠΑ να ασκήσουν πίεση στο Ισραήλ, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά «η Τουρκία, το Κατάρ και η Αίγυπτος θα πρέπει να κάνουν ριζικά βήματα σε αυτό το ζήτημα». «Αυτή είναι μια ευθύνη που οφείλουμε στο έθνος μας, στον λαό μας και στους Παλαιστίνιους» υποστήριξε.
Σε ό,τι αφορά την επιδίωξη της Άγκυρας να ενταχθεί η Αίγυπτος στη Συμφωνία της Μέκκας, ο Φιντάν υποστήριξε ότι το Κάιρο εξετάζει ακόμη «ορισμένες λεπτομέρειες», εμφανίστηκε όμως αισιόδοξος για την έκβαση των διαβουλεύσεων. «Είναι ο φυσικός μας εταίρος και ελπίζουμε, με τη θέληση του Θεού, να γίνει σύντομα και επίσημος εταίρος μας» σχολίασε.
Η αιγυπτιακή πλευρά, ωστόσο, δεν έδειξε την ίδια σπουδή. Ο Αιγύπτιος Υπουργός Εξωτερικών απέφυγε να αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις, καθώς το Κάιρο παραμένει ιδιαίτερα επιφυλακτικό απέναντι στην προοπτική συμμετοχής σε ένα σχήμα, στο οποίο τον πρώτο λόγο έχουν η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία, δύο χώρες που διεκδικούν ηγετικό ρόλο στον μουσουλμανικό κόσμο.
Στις αιγυπτιακές επιφυλάξεις προστίθεται και η συμμετοχή του Πακιστάν, στρατηγικού αντιπάλου της Ινδίας, με την οποία ο πρόεδρος Σίσι διατηρεί εξαιρετικές σχέσεις.
Η Αίγυπτος επιδιώκει να αποφύγει την ένταξή της σε κάποιο από τα ανταγωνιστικά στρατόπεδα που διαμορφώνονται μέσα από την αναδιάταξη των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή και να διατηρήσει τον ιδιαίτερο και αυτόνομο περιφερειακό της ρόλο, τον οποίο ενισχύει και το γεγονός ότι αποτελεί την πολυπληθέστερη αραβική χώρα στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
Το Κάιρο έχει κατορθώσει παράλληλα να ισορροπεί τις σχέσεις του με τις ΗΠΑ και τις άλλες μεγάλες δυνάμεις, ενώ σημαντικός παράγοντας στους υπολογισμούς του είναι και η στενή σχέση που έχει αναπτύξει με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ανάλογη είναι η στάση του και απέναντι στο Ισραήλ. Παρά την οργή που έχει προκαλέσει στην Αίγυπτο η ισραηλινή πολιτική στη Γάζα, η κυβέρνηση Σίσι δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να προσχωρήσει σε ένα καθαρά αντιισραηλινό αμυντικό σχήμα.
Η Αίγυπτος όχι μόνο συνορεύει με το Ισραήλ, αλλά υπήρξε και η πρώτη αραβική χώρα που το αναγνώρισε διπλωματικά. Χωρίς να αποφεύγει τις συγκρούσεις με την ισραηλινή κυβέρνηση, το Κάιρο επιδιώκει να διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας, ώστε να μπορεί να λειτουργεί ως ενδιάμεσος και μεσολαβητής όταν αυτό απαιτείται.
Παρά τις επιφυλάξεις αυτές, η επίσκεψη Φιντάν αποτελεί ακόμη ένα βήμα στην προσπάθεια επαναπροσέγγισης Τουρκίας και Αιγύπτου μετά το πολυετές ρήγμα που ακολούθησε την ανατροπή Μόρσι.
Στις συνομιλίες του Φιντάν με την αιγυπτιακή ηγεσία, αλλά και στη συνάντησή του με τον πρόεδρο Σίσι, αναμένεται να τεθούν επίσης η Λιβύη, όπου έπειτα από χρόνια αντιπαράθεσης εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια συνεννόησης των δύο πλευρών για το μέλλον της χώρας, το Σουδάν και, φυσικά, ο πόλεμος στο Ιράν.
Στην ατζέντα βρίσκεται και η Ανατολική Μεσόγειος. Και με βάση όσα δήλωσε ο Φιντάν στο Ελ Αλαμέιν, η Άγκυρα δείχνει ότι επιδιώκει να αξιοποιήσει την επαναπροσέγγιση με το Κάιρο για να χαλαρώσει τους δεσμούς της Αιγύπτου με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία και να μεταβάλει τις περιφερειακές ισορροπίες που έχουν διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια.
Πηγή: protothema.gr
