Με μια διακήρυξη τεσσάρων σημείων ολοκληρώθηκε η συνάντηση του Σιν Τζινπίνγκ, του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντίμιρ Πούτιν στη Σενζέν.
Οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν ότι δεν πρέπει ποτέ να γίνει πυρηνικός πόλεμος, δεσμεύονται να αυξήσουν την παραγωγής διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων και να προωθήσουν τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, ενώ καλούν το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να μην καταχράται τη δικαιοδοσία του.
Ωστόσο, οι αξιωματούχοι ήταν εξαρχής ειλικρινείς ενόψει των πρωτοφανών τριμερών συνομιλιών της Πέμπτης: Οι τρεις τους δύσκολα θα αποχωρούσαν από τη Σενζέν έχοντας καταλήξει σε σημαντικές συμφωνίες.
Όπως αποδείχθηκε, οι διπλωματικές εξελίξεις και οι μεγάλες συμφωνίες δεν ήταν ο βασικός στόχος. Η ίδια η διεξαγωγή των συνομιλιών ήταν το σημαντικότερο αποτέλεσμα.
Καθισμένοι γύρω από ένα στρογγυλό τραπέζι, στα περίχωρα αυτής της σύγχρονης μητρόπολης, επικαλέστηκαν ο καθένας την «ευθύνη» που του αναλογεί, προκειμένου να διαχειριστούν από κοινού έναν περίπλοκο κόσμο.
«Η Ιστορία μάς διδάσκει ότι όταν οι μεγάλες δυνάμεις βρίσκονται σε ειρήνη, ο κόσμος είναι ασφαλής, ενώ όταν συγκρούονται, επικρατεί χάος», δήλωσε ο Σι Τζινπίνγκ κατά την έναρξη των συνομιλιών.
Τι ήθελε και τι πήρε η κάθε πλευρά
Κάθε ηγέτης επιδίωκε, επίσης, να αποκομίσει οφέλη από τη διεθνή προβολή ισχύος που του προσέφερε η συγκεκριμένη συνάντηση.
Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, επρόκειτο για μια ευκαιρία να επανέλθει στο προσκήνιο της παγκόσμιας διπλωματίας, δίπλα σε ηγέτες πολύ ισχυρότερων κρατών, σχεδόν πέντε χρόνια μετά τη διεθνή απομόνωσή του λόγω της εισβολής στην Ουκρανία.
Η κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση χαρακτήρισε την ασυλία των κρατικών αξιωματούχων ζήτημα «θεμελιώδους σημασίας». Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική αναφορά για τον Ρώσο πρόεδρο, σε βάρος του οποίου εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για φερόμενα εγκλήματα πολέμου.
Παράλληλα, ο Σι Τζινπίνγκ κατάφερε να παρουσιάσει τον εαυτό του, αλλά και την Κίνα, ως σημαντικό παράγοντα στη διεθνή διπλωματική σκηνή, παρά τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει στο εσωτερικό της χώρας του.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ, η περίοδος πολιτικής επιρροής του οποίου ως απερχόμενου προέδρου επιταχύνθηκε μετά τη βαριά ήττα του κόμματός του στις ενδιάμεσες εκλογές αυτού του μήνα, είχε την ευκαιρία να δείξει ότι εξακολουθεί να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στη διεθνή σκηνή, συνομιλώντας με δύο ηγέτες των οποίων η εξουσία στις χώρες τους παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτη.
Δεν είναι ακόμη σαφές αν η συνάντηση της Πέμπτης θα μείνει στην Ιστορία ως ένα σημείο καμπής στις διεθνείς εξελίξεις ή αν θα αποτελέσει απλώς μια ακόμη ευκαιρία για την προβολή των τριών ηγετών μέσα από τις κοινές φωτογραφίες τους.
Τα 81 λεπτά της συνάντησης ήταν σε κάθε περίπτωση πολύ λίγα για να γεφυρωθούν οι σημαντικές διαφορές μεταξύ των τριών χωρών σε μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα, όπως οι πολεμικές συγκρούσεις, η οικονομία και οι τεχνολογίες αιχμής.
Ενόψει των συνομιλιών, οι στόχοι των τριών ηγετών φαίνεται πως διέφεραν.
Η σύνοδος κορυφής προτάθηκε αρχικά από τον Βλαντίμιρ Πούτιν ως μια ευκαιρία να συζητηθεί ο πόλεμος στην Ουκρανία χωρίς την παρουσία εκπροσώπων του Κιέβου στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Το ενδεχόμενο αυτό προκάλεσε έντονη ανησυχία στην ουκρανική πρωτεύουσα και οδήγησε σε παραλληλισμούς με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, όταν οι μεγάλες δυνάμεις διαμόρφωσαν τον μεταπολεμικό κόσμο, χαράσσοντας σφαίρες επιρροής.
Τόσο ο Σι Τζινπίνγκ όσο και ο Βλαντίμιρ Πούτιν αναφέρθηκαν στις εναρκτήριες τοποθετήσεις τους στη μεταπολεμική περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ως μια εποχή κατά την οποία ισχυρά κράτη συνεργάστηκαν για τη διαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης. Οι αναφορές αυτές έδωσαν μια πρώτη εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονταν τη συνάντηση της Πέμπτης.
Αρχικά, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει ότι το ζήτημα της Ουκρανίας δεν θα περιλαμβανόταν στην ατζέντα των συνομιλιών, αν και στη συνέχεια ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι σκόπευε να το θέσει.
«Πιστεύω ότι κάτι κινείται. Θεωρώ ότι τόσο ο Πούτιν όσο και η άλλη πλευρά επιθυμούν να δουν αυτόν τον πόλεμο να τερματίζεται», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος κατά την έναρξη της συνάντησης.
Ακόμη πιο σημαντικό, κατά τον Ντόναλντ Τραμπ, ήταν να συζητηθεί ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών μεταξύ των μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του κόσμου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιδιώκει να διαπραγματευτεί μια νέα συμφωνία μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων με τη Μόσχα και το Πεκίνο, αν και δεν έκρυψε τις δυσκολίες που συνεπάγεται η επίτευξη μιας τέτοιας συμφωνίας.
«Από τη στιγμή που αποκτάς πυρηνικά όπλα, είναι πολύ δύσκολο να τα εγκαταλείψεις. Έτσι λειτουργεί η ζωή», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Σι Τζινπίνγκ, από την πλευρά του, δεν έχει δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη σύναψη μιας συμφωνίας για τα πυρηνικά όπλα με δύο χώρες που διαθέτουν οπλοστάσια με πολλαπλάσιες πυρηνικές κεφαλές σε σχέση με την Κίνα. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Κινέζος πρόεδρος εμφανίστηκε αρχικά απρόθυμος ακόμη και να φιλοξενήσει τις τριμερείς συνομιλίες, καθώς υπήρχε ο κίνδυνος να επισκιάσουν τη σύνοδο κορυφής της APEC.
Λίγες ώρες πριν από τη συνάντηση, ο Τραμπ ρωτήθηκε για τα πλεονεκτήματα της ταυτόχρονης συνάντησής του με τους δύο ηγέτες.
«Και οι δύο συμπαθούν τον Τραμπ», απάντησε, προσθέτοντας: «Τώρα, τι θα συμβεί μετά από εμένα; Αυτό δεν μπορώ να σας το πω».
Οικοδόμηση σχέσεων
Οι διαφορετικοί στόχοι που είχε κάθε πλευρά από τη σύνοδο δεν φάνηκε να έχουν πλέον σημασία από τη στιγμή που οι τρεις ηγέτες έφτασαν στην έπαυλη δίπλα στο σαφάρι με τίγρεις της Σενζέν.
Οι τρεις ηγέτες κάθισαν γύρω από ένα στρογγυλό τραπέζι, σε ίσες αποστάσεις μεταξύ τους, με τον Σι Τζινπίνγκ να βρίσκεται στο κέντρο.
«Πραγματικά γράφουμε Ιστορία», δήλωσε με εμφανή ικανοποίηση ο Ντόναλντ Τραμπ. «Έχουμε πολλά να συζητήσουμε οι τρεις μας».
Οι σχέσεις που αναδείχθηκαν κατά τη συνάντηση είναι σύνθετες. Τα τελευταία δύο χρόνια, ο Τραμπ έχει καταβάλει συστηματικές προσπάθειες να καλλιεργήσει προσωπικές σχέσεις τόσο με τον Σι Τζινπίνγκ όσο και με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, εκτιμώντας ότι οι στενότεροι προσωπικοί δεσμοί θα μπορούσαν να διευκολύνουν τις γεωπολιτικές σχέσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, έχει επιστρατεύσει φιλοφρονήσεις και εντυπωσιακές συνόδους κορυφής, προκειμένου να τιμήσει και να αναδείξει τους συνομιλητές του.
Στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις που είχαν προηγηθεί, ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλεσε και τους δύο «φίλους» του. «Πιστεύω ότι όσο εσείς κι εγώ έχουμε την ευθύνη των πραγμάτων, δεν θα έχουμε ποτέ κανένα πρόβλημα», είπε χαρακτηριστικά στον Σι Τζινπίνγκ.
Οι χώρες σε πόλεμο
Δύο από τους τρεις ηγέτες που συμμετείχαν στη συνάντηση της Πέμπτης εμπλέκονται σε πολεμικές συγκρούσεις με μικρότερους αντιπάλους, οι οποίες έχουν διαρκέσει περισσότερο από όσο αναμενόταν.
Ο πόλεμος του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν και εκείνος του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία έχουν εξαντλήσει στρατιωτικούς πόρους και έχουν οδηγήσει σε αυξήσεις των τιμών διεθνώς, προκαλώντας παράλληλα τη δυσαρέσκεια του Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος θεωρεί ότι οι συγκρούσεις απειλούν την παγκόσμια σταθερότητα.
Και οι δύο πόλεμοι βρίσκονταν στην ατζέντα των θεμάτων που ήθελε να συζητήσει ο Τραμπ με τον Σι και τον Πούτιν, οι οποίοι διατηρούν σχέσεις με την Τεχεράνη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει ασκήσει πιέσεις στη Μόσχα ή το Πεκίνο προκειμένου να διακόψουν τις σχέσεις τους με το Ιράν. Αντιθέτως, χαλάρωσε τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο ντίζελ, οι οποίες είχαν επιβληθεί μετά την εισβολή στην Ουκρανία, σε μια προσπάθεια να περιορίσει το κόστος που εκτοξεύθηκε εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν, επιτρέποντας έτσι εμμέσως στη Ρωσία να αποκομίσει οικονομικά οφέλη από τη συγκεκριμένη σύγκρουση.
Ο Τραμπ εμφανίζεται ολοένα και πιο δυσαρεστημένος από τις πολεμικές συγκρούσεις. Ο πόλεμος στο Ιράν, για τον οποίο είχε αρχικά δηλώσει ότι θα διαρκούσε έξι εβδομάδες, είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ και, σύμφωνα με τον ίδιο, συνέβαλε στη βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές. Τώρα εξετάζει στρατιωτικές επιλογές για την επανέναρξη ενός νέου, εντατικού κύκλου βομβαρδισμών.
Την ίδια ώρα, η προεκλογική του δέσμευση να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία μέσα σε 24 ώρες από την ανάληψη των καθηκόντων του έχει πλέον ξεπεραστεί κατά 667 ημέρες.
Δεν είναι σαφές σε ποιον βαθμό ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα μπορούσαν να συμβάλουν στον τερματισμό των δύο πολέμων. Περιορισμένες φαίνεται, επίσης, να είναι οι δυνατότητες μιας συνόδου κορυφής στην οποία δεν συμμετέχουν ούτε η Ουκρανία ούτε το Ιράν, όσον αφορά την επίτευξη ειρήνης.
Παρόλα αυτά, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος.
«Πολλοί δεν ήταν βέβαιοι ότι θα προέκυπτε κάτι από αυτή τη συνάντηση. Πιστεύω, όμως, ότι θα υπάρξει αποτέλεσμα», δήλωσε ο Τραμπ λίγο πριν από τις συνομιλίες, κατά τη συνάντησή του με τον Σι Τζινπίνγκ. «Το πιστεύω μάλιστα ακράδαντα. Θεωρώ ότι κάτι θα προκύψει».
Η μάχη για την τεχνητή νοημοσύνη
Ακόμη και πριν από την άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στη Σενζέν, το σκάνδαλο που αφορούσε τον πρώην διευθύνοντα σύμβουλο της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, και ένα πρόσωπο που φέρεται να συνδέεται με τις κινεζικές μυστικές υπηρεσίες είχε ήδη επισκιάσει την επίσκεψή του.
Την ίδια ώρα, σειρά διαδοχικών διακοπών λειτουργίας ψηφιακών υπηρεσιών στις ΗΠΑ, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις προκλήθηκαν από αναβαθμίσεις συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, ενίσχυε την ανησυχία, την οποία η αμερικανική κυβέρνηση άργησε αρχικά να αντιμετωπίσει.
Το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο οι ΗΠΑ θα ανταγωνιστούν στην ταχέως αναπτυσσόμενη βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης αποκτούσε ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, με φόντο το εντυπωσιακό τεχνολογικό και βιομηχανικό κέντρο παραγωγής μικροτσίπ της Κίνας.
Παράλληλα, οι αποκαλύψεις γύρω από τον Χουάνγκ ανέδειξαν το βαθύ ρήγμα στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με το αν και σε ποιον βαθμό θα πρέπει να περιοριστούν οι πωλήσεις προηγμένων μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης προς την Κίνα.
Όπως ανέφερε ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, κατά τη διάρκεια του δείπνου της Τετάρτης, στο οποίο καθόταν δίπλα στον Σι Τζινπίνγκ, έθεσε το συγκεκριμένο ζήτημα μόνο για λίγο. Είχε προηγουμένως δηλώσει ότι, ενόψει της επίσκεψής του στην Κίνα, δεν ήθελε να προκαλέσει την ενόχληση του Πεκίνου ασκώντας υπερβολική πίεση για το ζήτημα της κατασκοπείας.
Πολλά στελέχη της κυβέρνησής του υιοθετούν σαφώς πιο σκληρή στάση, επιδιώκοντας να αποκλείσουν την πρόσβαση της Κίνας στα πλέον προηγμένα μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης.
Ο Τραμπ, ωστόσο, εμφανίστηκε αντίθετος σε οποιαδήποτε μέτρα θα μπορούσαν να «φρενάρουν» την πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης.
«Δεν θέλουμε να κάνουμε τίποτα που θα καταστρέψει τις τεράστιες δυνατότητες αυτής της τεχνολογίας. Αντιτιθέμεθα σε κάθε μορφή παγκόσμιας ρύθμισης», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, μιλώντας στους ηγέτες των ασιατικών χωρών, ο Τραμπ φάνηκε να αναγνωρίζει ότι ενδέχεται να υπάρξουν κίνδυνοι στο μέλλον.
Ο Σι ως ισχυρός παράγοντας στη διεθνή διπλωματική σκηνή
Το Πεκίνο θα θεωρήσει τη συγκεκριμένη σύνοδο κορυφής ως μια σημαντική επιτυχία για την κινεζική διπλωματία.
Οι έπαινοι του Ντόναλντ Τραμπ προς την Κίνα, καθώς και οι διαβεβαιώσεις του ότι όσο ο ίδιος και ο Σι Τζινπίνγκ βρίσκονται στην εξουσία οι δύο χώρες «δεν θα έχουν ποτέ κανένα πρόβλημα», αποτελούν θετικές εξελίξεις για την κινεζική ηγεσία.
Το Πεκίνο παρακολουθεί στενά το ενδεχόμενο αλλαγής της στάσης των ΗΠΑ απέναντι στην Κίνα, εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων από Αμερικανούς νομοθέτες για αυστηρότερους περιορισμούς στην πρόσβαση της Κίνας σε αμερικανικές τεχνολογίες αιχμής.
Η κινεζική πλευρά είχε προφανώς έντονο ενδιαφέρον να αξιοποιήσει την επίσκεψη Τραμπ, προκειμένου να επωφεληθεί από τη θετική διάθεση του Αμερικανού προέδρου απέναντι στην Κίνα, ιδίως ενόψει της αλλαγής συσχετισμών στο Κογκρέσο και καθώς ο Τραμπ εισέρχεται στην τελική φάση της τελευταίας προεδρικής του θητείας.
Η υποδοχή του Τραμπ στο αεροδρόμιο από τον Σι Τζινπίνγκ, η οποία αποτέλεσε πρωτοφανή κίνηση, καθώς και η εμφανής εγκαρδιότητα που επέδειξε ο Κινέζος πρόεδρος στις μεταξύ τους επαφές, ήταν προσεκτικά σχεδιασμένες με γνώμονα αυτούς τους στόχους.
Παράλληλα, η απουσία συγκεκριμένων αποτελεσμάτων από την τριμερή συνάντηση εξυπηρετούσε και την ατζέντα του Πεκίνου. Ο Σι Τζινπίνγκ εμφανιζόταν επιφυλακτικός απέναντι στην εικόνα μιας «νέας Γιάλτας», όσον αφορά τις συζητήσεις για το μέλλον της Ουκρανίας, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα ερχόταν σε αντίθεση με τη διακηρυγμένη επιδίωξη της Κίνας για ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας στη διεθνή σκηνή.
Αντί γι’ αυτό, ο Σι κατάφερε να προβάλει την εικόνα ενός ηγέτη που μπορεί να συγκαλεί διεθνείς συναντήσεις και να διαδραματίζει ρόλο διαμεσολαβητή, με διπλωματικό κύρος που επιτρέπει στην Κίνα να στέκεται ισότιμα δίπλα στις ΗΠΑ, χωρίς να αναλαμβάνει περίπλοκες δεσμεύσεις.
Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα σημαντική για τον Σι, καθώς επιδιώκει να ενισχύσει το πολιτικό του προφίλ ενόψει μιας κρίσιμης συνόδου της ηγεσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος την επόμενη χρονιά, όπου αναμένεται να εδραιώσει την παραμονή του στην κορυφή της κινεζικής εξουσίας για τέταρτη θητεία.
Πηγή: ertnews






























