Λιγότερο από 48 ώρες πριν αρχίσει η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου μίλησε τηλεφωνικά με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τους λόγους για την έναρξη ενός τόσο σύνθετου και μακρινού πολέμου, τον οποίο ο Αμερικανός ηγέτης είχε κάποτε απορρίψει.
Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Νετανιάχου γνώριζαν από ενημερώσεις των υπηρεσιών πληροφοριών νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα ότι ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και οι βασικοί συνεργάτες του επρόκειτο σύντομα να συναντηθούν στο συγκρότημά του στην Τεχεράνη, γεγονός που τους καθιστούσε ευάλωτους σε ένα πλήγμα που θα εξουδετέρωνε την ηγεσία της χώρας.
Όμως νέες πληροφορίες έδειχναν ότι η συνάντηση είχε επισπευσθεί για το πρωί του Σαββάτου αντί για το βράδυ του Σαββάτου, σύμφωνα με τρία άτομα που είχαν ενημερωθεί για την τηλεφωνική επικοινωνία. Η συνομιλία αυτή δεν είχε δημοσιοποιηθεί προηγουμένως.
Ο Νετανιάχου, αποφασισμένος να προχωρήσει με μια επιχείρηση την οποία προωθούσε εδώ και δεκαετίες, υποστήριξε ότι ίσως να μην υπήρχε ποτέ καλύτερη ευκαιρία για να δολοφονηθεί ο Χαμενεΐ και να υπάρξει εκδίκηση για προηγούμενες απόπειρες δολοφονίας του Τραμπ από το Ιράν, ανέφεραν τα ίδια άτομα. Σε αυτές τις απόπειρες περιλαμβανόταν και ένα φερόμενο σχέδιο δολοφονίας επί πληρωμή που αποδίδεται στο Ιράν το 2024, όταν ο Τραμπ ήταν υποψήφιος.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει κατηγορήσει έναν Πακιστανό ότι επιχείρησε να στρατολογήσει άτομα στις Ηνωμένες Πολιτείες για το σχέδιο αυτό, το οποίο φέρεται να αποτελούσε αντίποινα για τη δολοφονία από την Ουάσιγκτον του κορυφαίου διοικητή των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, Κασέμ Σουλεϊμανί.
Μέχρι τη στιγμή που πραγματοποιήθηκε η τηλεφωνική επικοινωνία, ο Τραμπ είχε ήδη εγκρίνει την ιδέα μιας αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν, αλλά δεν είχε ακόμη αποφασίσει πότε ή υπό ποιες συνθήκες θα εμπλεκόταν η χώρα, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στο Reuters υπό το καθεστώς ανωνυμίας.
Ο αμερικανικός στρατός είχε ενισχύσει την παρουσία του στην περιοχή για εβδομάδες, οδηγώντας πολλούς εντός της κυβέρνησης στο συμπέρασμα ότι ήταν απλώς θέμα χρόνου μέχρι ο πρόεδρος να δώσει το πράσινο φως. Μία πιθανή ημερομηνία, λίγες ημέρες νωρίτερα, ακυρώθηκε λόγω κακών καιρικών συνθηκών.
Το Reuters δεν μπόρεσε να προσδιορίσει πόσο επηρέασε τον Τραμπ το επιχείρημα του Νετανιάχου, όμως η τηλεφωνική επικοινωνία αποτέλεσε ουσιαστικά την τελική προσπάθεια πειθούς του Ισραηλινού ηγέτη. Οι τρεις πηγές που ενημερώθηκαν για τη συνομιλία εκτιμούν ότι αυτή, σε συνδυασμό με τις πληροφορίες που έδειχναν ότι το «παράθυρο ευκαιρίας» για την εξόντωση της ιρανικής ηγεσίας έκλεινε, λειτούργησε ως καταλύτης για την τελική απόφαση του Τραμπ να δώσει στις 27 Φεβρουαρίου εντολή για την έναρξη της Επιχείρησης «Επική Οργή».
Ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να γράψει ιστορία συμβάλλοντας στην εξάλειψη μιας ιρανικής ηγεσίας που η Δύση -και πολλοί Ιρανοί- θεωρούν μισητή. Πρόσθεσε ότι οι Ιρανοί ενδέχεται να εξεγερθούν και να ανατρέψουν το θεοκρατικό καθεστώς που κυβερνά από το 1979 και κατηγορείται για διεθνή τρομοκρατία και αστάθεια.
Οι πρώτες βόμβες έπληξαν στόχους το πρωί του Σαββάτου, 28 Φεβρουαρίου. Το ίδιο βράδυ, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ο Χαμενεΐ ήταν νεκρός.
Σε απάντηση αιτήματος για σχόλιο, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι δεν αναφέρθηκε άμεσα στην τηλεφωνική επικοινωνία, αλλά δήλωσε ότι η επιχείρηση στόχευε «στην καταστροφή των βαλλιστικών πυραύλων και της παραγωγικής ικανότητας του ιρανικού καθεστώτος, την εξουδετέρωση του ναυτικού του, τον τερματισμό της δυνατότητάς του να εξοπλίζει συμμάχους και τη διασφάλιση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο».
Ούτε το γραφείο του Νετανιάχου ούτε ο εκπρόσωπος του Ιράν στον ΟΗΕ απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.
Σε συνέντευξη Τύπου, ο Νετανιάχου απέρριψε ως «ψευδείς» τους ισχυρισμούς ότι το Ισραήλ παρέσυρε τις ΗΠΑ σε σύγκρουση με το Ιράν, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι κανείς δεν μπορεί να υπαγορεύσει στον Τραμπ τι να κάνει.
Ο ίδιος ο Τραμπ έχει δηλώσει δημόσια ότι η απόφαση για την επίθεση ήταν αποκλειστικά δική του.
Η έρευνα του Reuters δεν υποδεικνύει ότι ο Νετανιάχου ανάγκασε τον Τραμπ να προχωρήσει σε πόλεμο, αλλά δείχνει ότι υπήρξε ιδιαίτερα αποτελεσματικός στην επιχειρηματολογία του, ιδίως παρουσιάζοντας την ευκαιρία εξόντωσης ενός ηγέτη που φέρεται να είχε εγκρίνει σχέδια δολοφονίας του Τραμπ.
Ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ άφησε να εννοηθεί ότι τα αντίποινα αποτέλεσαν έναν από τους λόγους της επιχείρησης, δηλώνοντας ότι «το Ιράν προσπάθησε να σκοτώσει τον πρόεδρο Τραμπ και εκείνος είχε τον τελευταίο λόγο».
Ο Τραμπ είχε βασίσει την εκστρατεία του το 2024 στο δόγμα «Πρώτα η Αμερική» και είχε δηλώσει ότι προτιμούσε τη διπλωματία με το Ιράν. Ωστόσο, όταν οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα απέτυχαν, άρχισε να εξετάζει τη στρατιωτική δράση.
Η πρώτη επίθεση έγινε τον Ιούνιο, όταν το Ισραήλ βομβάρδισε πυρηνικές εγκαταστάσεις και βάσεις πυραύλων στο Ιράν, σκοτώνοντας και ηγετικά στελέχη. Οι ΗΠΑ συμμετείχαν αργότερα, και μετά το τέλος της 12ήμερης επιχείρησης, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις είχαν «εξαλειφθεί».
Μήνες αργότερα ξεκίνησαν νέες συνομιλίες για δεύτερη επίθεση, με στόχο πρόσθετες πυραυλικές εγκαταστάσεις και την αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Το Ισραήλ επιδίωκε επίσης τη δολοφονία του Χαμενεΐ, τον οποίο θεωρούσε βασικό γεωπολιτικό αντίπαλο.
Παράλληλα, εντάθηκε η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των ισραηλινών δυνάμεων και της CENTCOM, με μυστικό σχεδιασμό επιχειρήσεων.
Παράγοντες που οδήγησαν στην τελική απόφαση
Δύο βασικά γεγονότα φαίνεται να επηρέασαν τον Τραμπ, σύμφωνα με το Reuters:
Η αμερικανική επιχείρηση στη Βενεζουέλα που έδειξε ότι σύνθετες στρατιωτικές αποστολές μπορούσαν να επιτύχουν με περιορισμένες απώλειες.
Οι μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν, που καταπνίγηκαν βίαια.
Ο Τραμπ ενημερώθηκε επίσης για τα πιθανά οφέλη μιας επιτυχημένης επίθεσης, αλλά και για τους κινδύνους αντιποίνων. Πράγματι, ακολούθησαν ιρανικές αντεπιθέσεις, χιλιάδες θάνατοι αμάχων, απώλειες Αμερικανών στρατιωτών, επιθέσεις σε συμμάχους των ΗΠΑ και σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Παρά τις εκτιμήσεις ότι ίσως μια τέτοια ενέργεια οδηγούσε σε πιο διαλλακτική ηγεσία στο Ιράν, η CIA είχε προβλέψει ότι πιθανότατα θα αναλάμβανε την εξουσία ένας ακόμη πιο σκληροπυρηνικός ηγέτης.
Πράγματι, μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ, νέος ανώτατος ηγέτης ανακηρύχθηκε ο γιος του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος θεωρείται ακόμη πιο αντι-αμερικανός.
Εν τω μεταξύ, ο πόλεμος συνεχίζεται, με τις ιρανικές δυνάμεις να διατηρούν τον έλεγχο στους δρόμους και εκατομμύρια πολίτες να παραμένουν στα σπίτια τους.
Πηγή: skai.gr
