Στις 30 Απριλίου 1996, μέσα σε ένα δωμάτιο του Βασιλικού Νοσοκομείου στο Χόμπαρτ της Τασμανίας, ο ψυχίατρος Paul E. Mullen κάθισε απέναντι από έναν άνδρα που μόλις δύο ημέρες νωρίτερα είχε διαπράξει τη χειρότερη σφαγή στη σύγχρονη ιστορία της Αυστραλίας. Ο Μάρτιν Μπράιαντ, τότε 28 ετών, νοσηλευόταν με σοβαρά εγκαύματα, μετά την απόπειρά του να αυτοκτονήσει βάζοντας φωτιά σε έναν ξενώνα.
Δεν ήταν όμως η εικόνα του τραυματισμένου άνδρα που έμεινε περισσότερο στον Mullen. Ήταν η ερώτηση που, όπως έχει περιγράψει ο ίδιος, του έκανε με ένα χαμόγελο: «Ξέρατε ότι τώρα έχω το ρεκόρ;». Ο ψυχίατρος δεν χρειάστηκε να ρωτήσει τι εννοούσε. Ο Μπράιαντ αναφερόταν στον αριθμό των ανθρώπων που είχε σκοτώσει.
Η σφαγή που άλλαξε την Αυστραλία
Ο Μάρτιν Μπράιαντ είχε δολοφονήσει 35 ανθρώπους, ανάμεσά τους και παιδιά, στον τουριστικό οικισμό του Πορτ Άρθουρ. Η επίθεση σόκαρε την Αυστραλία και έγινε ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια στην ιστορία της χώρας, όχι μόνο λόγω του αριθμού των θυμάτων, αλλά και λόγω του τρόπου με τον οποίο ο δράστης φάνηκε να αντιλαμβάνεται το έγκλημά του.
Σύμφωνα με τον Mullen, ο Μπράιαντ δεν αντιμετώπιζε απλώς τη σφαγή ως μια πράξη βίας. Την είχε συνδέσει με μια αρρωστημένη ανάγκη για φήμη. Είχε μελετήσει άλλους δράστες παρόμοιων μαζικών επιθέσεων και ήθελε να τους ξεπεράσει. Εκείνη τη στιγμή πίστευε ότι είχε σκοτώσει περισσότερους ανθρώπους από οποιονδήποτε άλλο μοναχικό ένοπλο δράστη στην ιστορία. Χρόνια αργότερα, αυτό το «ρεκόρ» θα ξεπερνιόταν από την επίθεση στο Λας Βέγκας το 2017, όπου σκοτώθηκαν 60 άνθρωποι.
Ο Paul E. Mullen, γεννημένος στο Μπρίστολ της Βρετανίας, έζησε και εργάστηκε για πολλά χρόνια στη Νέα Ζηλανδία και την Αυστραλία, αφιερώνοντας μεγάλο μέρος της καριέρας του στη μελέτη ανθρώπων που διαπράττουν ακραίες πράξεις βίας. Έχει συνομιλήσει με 12 από τους πιο διαβόητους μαζικούς δολοφόνους στον κόσμο και, όπως έχει εξηγήσει, σε πολλούς από αυτούς εντόπισε ένα κοινό μοτίβο: πίσω από την αλαζονεία, την ψυχρότητα ή την επίδειξη δύναμης, συχνά κρύβεται φόβος.
«Έχεις να κάνεις με έναν φοβισμένο άνθρωπο, που μπορεί να προσπαθεί να καλύψει τον φόβο του με αλαζονεία», έχει πει ο Mullen, εξηγώντας ότι σε τέτοιες συνεντεύξεις ο ειδικός προσπαθεί να προσφέρει βοήθεια, ακόμη κι αν είναι πολύ δύσκολο να επηρεάσει πραγματικά έναν άνθρωπο που έχει ήδη περάσει το όριο της ακραίας βίας.
Το βιβλίο και τα προειδοποιητικά σημάδια
Η συνάντηση με τον Μπράιαντ υπήρξε μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της επαγγελματικής ζωής του, αλλά και μία από τις πιο αποκαλυπτικές. Για τον Mullen, το σοκαριστικό στοιχείο δεν ήταν μόνο το μέγεθος του εγκλήματος, αλλά το γεγονός ότι ο δράστης είχε πλήρη επίγνωση της σημασίας που του απέδιδε. Δεν μιλούσε για τα θύματα. Μιλούσε για αριθμούς, κατάταξη και φήμη.
Στο βιβλίο του Running Amok, ο Mullen εξετάζει την ψυχολογία των μαζικών δολοφόνων και τα κοινά χαρακτηριστικά που συναντώνται σε τέτοιες περιπτώσεις. Ένα από τα βασικά σημεία της ανάλυσής του είναι ότι οι μοναχικοί δράστες συχνά αφήνουν σημάδια πριν περάσουν στην πράξη. Μπορεί να εκφράσουν τις προθέσεις τους στο διαδίκτυο, σε συζητήσεις, σε σχολικά ή πανεπιστημιακά κείμενα, ή σε άλλες μορφές επικοινωνίας.
Ο ίδιος, πάντως, τονίζει ότι δεν σημαίνει πως κάθε άνθρωπος που εκφράζει τέτοιες σκέψεις θα φτάσει πράγματι σε μια επίθεση. Αντίθετα, πολλοί περισσότεροι άνθρωποι μιλούν για βίαιες προθέσεις από όσους τελικά επιχειρούν να τις πραγματοποιήσουν. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η δυσκολία για τις αρχές και τους ειδικούς: να ξεχωρίσουν την απειλή που μένει στη φαντασία από εκείνη που μπορεί να γίνει πραγματικότητα.
Ο Mullen θεωρεί κρίσιμη την ύπαρξη ομάδων έγκαιρης παρέμβασης, στις οποίες συμμετέχουν επαγγελματίες ψυχικής υγείας και στελέχη των αρχών. Τέτοιες ομάδες λειτουργούν ήδη σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και αναλαμβάνουν να αξιολογήσουν περιπτώσεις όπου υπάρχουν ανησυχητικές ενδείξεις. Εξετάζουν, μεταξύ άλλων, την πρόσβαση σε όπλα, το ποινικό ιστορικό, το ψυχιατρικό παρελθόν, την online δραστηριότητα και, όταν χρειάζεται, προχωρούν σε προσωπική συνέντευξη.
Η σφαγή στο Πορτ Άρθουρ άλλαξε για πάντα την Αυστραλία, οδηγώντας σε αυστηρότερους νόμους για την οπλοκατοχή και αφήνοντας βαθύ τραύμα στην κοινωνία. Για τον Paul E. Mullen, όμως, έμεινε και κάτι άλλο: εκείνη η ερώτηση του Μπράιαντ, ειπωμένη με χαμόγελο, σαν να μιλούσε για κατόρθωμα και όχι για 35 ανθρώπινες ζωές. «Ξέρατε ότι τώρα έχω το ρεκόρ;». Μια φράση που, όπως δείχνει η ίδια η μαρτυρία του ψυχιάτρου, δεν ξεχνιέται εύκολα.
Πηγή: gazzetta
