Η πρόθεση του Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, ένα αυτόνομο τμήμα της Δανίας, έχει φέρει το ΝΑΤΟ αντιμέτωπο με μια άνευ προηγουμένου πρόκληση. Μια συμμαχία που βασίζεται στη συλλογική άμυνα - όπου μια επίθεση σε ένα μέλος είναι πλήγμα προς όλους - αντιμετωπίζει τώρα την προοπτική ένα μέλος να επιτεθεί σε ένα άλλο.
Ο Λευκός Οίκος δήλωσε την Τρίτη (6/1) ότι ο πρόεδρος «συζητά μια σειρά από επιλογές» για την απόκτηση της Γροιλανδίας, καθιστώντας σαφές ότι η χρήση του αμερικανικού στρατού δεν είναι εκτός συζήτησης.
Αποκαλυπτική είναι η δήλωση του Στίβεν Μίλερ συμβούλου Εσωτερικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών στο CNNi: «Είμαστε μια υπερδύναμη και... θα συμπεριφερθούμε ως υπερδύναμη».
Με τη σειρά του ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προσπάθησε να υποβαθμίσει τις ανησυχίες για μια στρατιωτική επέμβαση, λέγοντας αντ' αυτού ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο αγοράς της Γροιλανδίας, αλλά η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν έσπευσε να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου.
«Εάν οι ΗΠΑ επιλέξουν να επιτεθούν στρατιωτικά σε μια άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, τότε όλα σταματούν, συμπεριλαμβανομένου του ΝΑΤΟ και, επομένως, της ασφάλειας που έχει καθιερωθεί από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου».
Η σιωπή των Ευρωπαίων
Άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν επιλέξει τη σιωπή τουλάχιστον δημόσια, για έναν λόγο: Οι ΗΠΑ είναι απαραίτητες για την άμυνα της Ευρώπης καθώς η τελευταία χρειάζεται στρατιωτική και διπλωματική υποστήριξη των ΗΠΑ για να αποκρούσει τη Ρωσία.
Γεγονός είναι, ωστόσο ότι οι ανανεωμένες απειλές του Τραμπ κατά της Γροιλανδίας την έχουν φέρει σε δύσκολη θέση: πώς να κρατήσει τις ΗΠΑ μακριά από τη Γροιλανδία, αλλά να βάλει πλάτη στην Ουκρανία;
Η ευρωπαϊκή στάση ήταν έκδηλη στο Παρίσι αυτή την εβδομάδα, όταν εκπρόσωποι από 35 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, συζήτησαν πώς να εγγυηθούν την ασφάλεια της Ουκρανίας μετά τον πόλεμο σε περίπτωση ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία. Αν και η συνάντηση κύλησε ομαλά και οδήγησε σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις, η καλή ατμόσφαιρα τεταμένη από άβολες ερωτήσεις σε συνέντευξη Τύπου σχετικά με το ζήτημα που κρεμόταν πάνω από τη διπλωματία της ημέρας.
«Γνωρίζω ότι υπάρχει μια απροθυμία να μιλήσουμε για τη Γροιλανδία σήμερα, αλλά ποια αξία έχουν αυτές οι δεσμεύσεις για την ασφάλεια των ΗΠΑ την ίδια μέρα που, στα υψηλότερα επίπεδα της κυβέρνησης στην Ουάσιγκτον, μιλάνε για την κατάληψη του εδάφους ενός άλλου μέλους του ΝΑΤΟ;» ρώτησε ένας δημοσιογράφος τον πρωθυπουργό της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ.
Ο Στάρμερ απέφυγε να απαντήσει ενώ και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν απέφυγε μια παρόμοια ερώτηση. Δίπλα στον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και στον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, οι ηγέτες της Βρετανίας και της Γαλλίας φάνηκαν απρόθυμοι να επικρίνουν τις ΗΠΑ μήπως και θέσουν σε κίνδυνο τη συμμετοχή της Ουάσιγκτον στην ειρηνευτική διαδικασία στην Ουκρανία.
Η Ευρώπη έχει ήδη αρκετές παραχωρήσεις για να διατηρήσει τη στήριξη των ΗΠΑ έχοντας αποδεχθεί μεταξύ άλλων δασμούς 15% στο εμπόριό της με την Ουάσινγκτον.
Γιατί η Ευρώπη δεν μπορεί να υιοθετήσει σκληρή στάση
Ενώ πολλοί ζητούν από την Ευρώπη να υιοθετήσει πιο σκληρή στάση έναντι των ΗΠΑ, δεν έχει λόγους να το πράξει, δήλωσε ο Μουτζτάμπα Ραχμάν, διευθύνων σύμβουλος για την Ευρώπη στην Eurasia Group, μια εταιρεία εκτίμησης πολιτικού κινδύνου.
«Πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες θέλουν να χρησιμοποιήσουν σκληρή γλώσσα προς την Αμερική... Θέλουν να είναι σε θέση να σηκωθούν και να καταγγείλουν αυτό που βλέπουν, αλλά απλώς δεν είναι σε θέση να το κάνουν, επειδή για πολύ καιρό έχουν αναθέσει την ασφάλειά τους στην Αμερική», πρόσθεσε ο Ραχμάν στο CNNi.
Όπως και πέρυσι, η προτεραιότητα των Ευρωπαίων για το 2026 παραμένει η διατήρηση της εμπλοκής των ΗΠΑ στην Ουκρανία, τόνισε ακόμη ο Ραχμάν, ακόμη και αν αυτό οδηγήσει σε άσκηση πίεσης στην Κοπεγχάγη «για να καταλήξει σε μια συμφωνία» με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία. «Ουσιαστικά, δεν νομίζω ότι έχουν άλλη επιλογή, επειδή η διαδικασία επανεξοπλισμού στην Ευρώπη διαρκεί τρία έως πέντε χρόνια», πρόσθεσε.
Επειδή η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για νέα στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ προς την Ουκρανία, η Ευρώπη χρηματοδοτεί την άμυνα της Ουκρανίας για περισσότερο από ένα χρόνο. Παρ' όλα αυτά, ενώ δημιουργεί τη δική της αμυντική βιομηχανική βάση, η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ για τα όπλα που αγοράζει για την Ουκρανία.
Παρόλο που η Ευρώπη εξαρτάται από τις ΗΠΑ για στρατιωτικό υλικό βραχυπρόθεσμα, ο Ντάνιελ Φριντ, ένας βετεράνος Αμερικανός διπλωμάτης, δήλωσε στο CNNi ότι η ήπειρος έχει μεγαλύτερη επιρροή από ό,τι πιστεύεται συνήθως.
«Υπάρχουν πολλοί τομείς στους οποίους οι Ευρωπαίοι προμηθευτές άμυνας είναι ανταγωνιστικοί με τους Αμερικανούς. Δεν είμαστε οι μόνοι που κατασκευάζουμε μαχητικά αεροσκάφη», δήλωσε ο Φριντ, ο οποίος διετέλεσε υφυπουργός Εξωτερικών για την Ευρώπη υπό τους προέδρους Τζορτζ Μπους και Μπάρακ Ομπάμα. «Οι Ευρωπαίοι μπορεί απλώς να αποφασίσουν ότι η τεχνολογία αιχμής στα drones είναι κάτι που δεν πρόκειται να μοιραστούν με τους Αμερικανούς αν συνεχίσουν έτσι».
Κάποιοι στην Ευρώπη έχουν ζητήσει πιο δραματικές, άμεσες δράσεις. Ο Ραφαέλ Γκλυκσμάν, Γάλλος βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ζήτησε από την Ε.Ε. να δημιουργήσει μια μόνιμη στρατιωτική βάση στη Γροιλανδία, κάτι που, όπως είπε, θα «έστελνε ένα ισχυρό μήνυμα στον Τραμπ και θα αντικρούε το αμερικανικό επιχείρημα ότι είμαστε ανίκανοι να διασφαλίσουμε την ασφάλεια της Γροιλανδίας».
Ωστόσο, η Μάιντα Ρούγκε, ανώτερη πολιτική συνεργάτιδα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, δήλωσε ότι ο στόχος δεν θα πρέπει να είναι μια «στρατιωτική αναμέτρηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά η παροχή κινήτρων, ώστε να πειστεί ο πρόεδρος Τραμπ να μην ενεργήσει», προσθέτοντας ότι υπάρχουν «μη στρατιωτικοί τρόποι για να το κάνει αυτό».
«Πρόκειται για τη διασφάλιση ότι εάν ο Τραμπ επιλέξει την κλιμάκωση, θα πρέπει να απομακρύνει ανοιχτά τους Ευρωπαίους συμμάχους. Και κάτι τέτοιο θα αύξανε απότομα το εσωτερικό και πολιτικό κόστος για αυτόν», σημείωσε ο Ρούγκε στο CNNi.
Αντίθετοι με την χρήση στρατιωτικής βίας στη Γροιλανδία οι Αμερικανοί
Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι οι Αμερικανοί πολίτες αντιτίθενται συντριπτικά στη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη του ελέγχου της Γροιλανδίας, σύμφωνα με δημοσκόπηση της YouGov τον Αύγουστο. Μόλις το 7% των ενηλίκων Αμερικανών δήλωσαν ότι υποστήριζαν τη χρήση βίας για την προσάρτηση της Γροιλανδίας, με το 72% να είναι αντίθετο.
Αν και η Ευρώπη ελπίζει ότι το ενδιαφέρον του Τραμπ για τη Γροιλανδία μπορεί να υποχωρήσει, όπως συνέβη πέρυσι, αξιωματούχοι στο Λονδίνο και τις Βρυξέλλες φοβούνται ότι αυτή τη φορά μπορεί να είναι διαφορετικά.
«Οι άνθρωποι έχουν ξυπνήσει και συνειδητοποιήσει ότι αυτό δεν είναι κάποιο όνειρο που σκαρφίστηκε. Το παίρνει πολύ σοβαρά», δήλωσε στο CNNi ένας Βρετανός βουλευτής, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.
«Δεν νομίζω ότι υπάρχει καμία αφέλεια – ούτε στο Βερολίνο, ούτε στο Παρίσι, ούτε στο Λονδίνο – σχετικά με τη φύση του αμερικανικού καθεστώτος... Οι Αμερικανοί γνωρίζουν ότι οι Ευρωπαίοι είναι αδύναμοι. Οι ισχυροί εκμεταλλεύονται τους αδύναμους και αυτό κάνει η κυβέρνηση Τραμπ. Δεν υπάρχουν πολλά που μπορούν να κάνουν οι Ευρωπαίοι», λέει ο Ραχμάν.
«Για πολλές χώρες, πρόκειται για αγορά χρόνου. Αυτή είναι μια γέφυρα. Μέχρι να μπορέσει η Ευρώπη να αμυνθεί, πρέπει να συνεργαστούν με την κυβέρνηση Τραμπ», καταλήγει.
Πηγή: Cnn
