Kathimerini.com.cy
Σοβαρές αδυναμίες εντοπίζει η Ελεγκτική Υπηρεσία στην έκθεση της υπό το τίτλο «Έλεγχος Συμμόρφωσης Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας» για τα έτη 2022 και 2023. Στην εν λόγω έκθεση πέραν του οικονομικού ελέγχου, διενεργήθηκε επίσης, έλεγχοι συμμόρφωσης σε πληρωμές επιδομάτων Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, Επιδόματος Χαμηλοσυνταξιούχων, Επιδόματος Τέκνου και Επιδόματος Μονογονεϊκής Οικογένειας που κατέβαλε η Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας κατά τα πιο πάνω έτη, καθώς και σε συναφείς διαδικασίες που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας και του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες.
Στον τομέα του ΕΕΕ εντοπίστηκαν καθυστερήσεις στην εφαρμογή της προβλεπόμενης κοινωνικής παρέμβασης. Μη εγγραφή στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης, μη έγκαιρη παραπομπή για εργασία, καθυστερήσεις στην εξέταση ανικανότητας προς εργασία και παρατεταμένη εξάρτηση από επιδόματα καταδεικνύουν ουσιαστικά κενά στην εφαρμογή των προνοιών της κείμενης Νομοθεσίας. Επίσης, εντοπίζονται παροχές οι οποίες συνεχίστηκαν χωρίς τελική εξέταση αίτησης, χωρίς επικαιροποιημένα δικαιολογητικά ή χωρίς επιβεβαίωση κρίσιμων στοιχείων, όπως η συνήθης διαμονή, η απασχόληση, η οικογενειακή σύνθεση και το καθεστώς άδειας παραμονής. Σε αρκετές περιπτώσεις προσωρινές εγκρίσεις παρατάθηκαν για μεγάλα διαστήματα χωρίς οριστική κρίση.
Επιπλέον η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε, εκκρεμείς παραπομπές για αξιολόγηση, παρατάσεις πορισμάτων χωρίς σαφή νομοθετική πρόβλεψη, μη επαναξιολογήσεις και καταβολή παροχών από διαφορετικούς φορείς για συναφείς ανάγκες δείχνουν σύστημα με αλληλεπικαλύψεις, διοικητική επιβάρυνση και αυξημένο κίνδυνο λανθασμένων πληρωμών. Ε΄ξάλλου αδυναμίες εντοπίστηκαν στην άντληση στοιχείων από πιστωτικά ιδρύματα, στην επικαιροποίηση περιουσιακών δεδομένων, στην επιβεβαίωση οικογενειακής κατάστασης και στη σύνδεση με άλλα κρατικά μητρώα. Γενικότερα η έλλειψη ενιαίων και διασυνδεδεμένων πληροφοριακών συστημάτων περιορίζει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και επιβαρύνει δυσανάλογα το Υφυπουργείο.
Σε αιτήσεις εντοπίστηκαν περιπτώσεις όπου δηλωθέντα εισοδήματα, τραπεζικές κινήσεις, μεταβολές στην περιουσία και πραγματικές δαπάνες δεν συνέκλιναν. Παρά τις ενδείξεις αυτές, συστηματικά δεν τεκμηριώνεται η επαρκής διερεύνηση της οικονομικής εικόνας των αιτητών.
Οι περιπτώσεις που εντόπισε η Ελεγκτική
Δικαιούχος έλαβε επίδομα ΕΕΕ για την περίοδο Οκτωβρίου 2014 έως Μαΐου 2023, συνολικού ύψους €62.981. Το ποσό περιλάμβανε μηνιαία παροχή €240 για ενήλικο εξαρτώμενο τέκνο. Το τέκνο δεν εγγράφηκε ποτέ στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης, ενώ δηλώθηκε ότι κατά περιόδους διέμενε σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που δημιουργεί εύλογες αμφιβολίες ως προς το καθεστώς συνήθους διαμονής του. Παρά τις ενδείξεις αυτές, δεν προκύπτει ότι η Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας προέβη σε οποιοδήποτε σχετικό έλεγχο ή ενέργειες.
Σε άλλη περίπτωση, δικαιούχος έλαβε επίδομα ΕΕΕ για την περίοδο Απριλίου 2019 έως Αυγούστου 2023, συνολικού ύψους €35.495. Παρότι δεν ήταν εγγεγραμμένη στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης , στο Πληροφοριακό Σύστημα καταχωρίστηκε τόσο ως εγγεγραμμένη άνεργη στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης, όσο και ως άτομο με αναπηρία. Εντούτοις, δεν παραπέμφθηκε σε ιατροσυμβούλιο για επίσημη αξιολόγηση ή πιστοποίηση της κατάστασης της υγείας και της ικανότητάς της προς εργασία. Ως εκ τούτου, καταβλήθηκαν παροχές για περίοδο περίπου 4,5 ετών, χωρίς τεκμηριωμένη αξιολόγηση της δυνατότητάς της να εργαστεί.
Εξάλλου υπήκοος τρίτης χώρας υπό καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, έγγαμος με τρία τέκνα, έλαβε για την περίοδο Μαΐου 2009 – Μαΐου 2023 επιδόματα ΕΕΕ, Επίδομα Τέκνου και Δημόσιο Βοήθημα, συνολικού ύψους €231.907. Δεν εντοπίστηκε οποιαδήποτε μορφή απασχόλησης, παρά το ότι κατείχε άδεια παραμονής με δικαίωμα εργασίας, ενώ και η σύζυγος παρέμεινε εγγεγραμμένη άνεργη, απορρίπτοντας θέσεις εργασίας, χωρίς επιβολή κυρώσεων. Οι άδειες παραμονής ολόκληρης της οικογένειας έληξαν χωρίς να προσκομιστούν ανανεωμένες και χωρίς να επιβεβαιωθεί η νόμιμη και συνεχής διαμονή τους στη Δημοκρατία, παρότι αποτελεί προϋπόθεση για τη συνέχιση της καταβολής παροχών. Η παρατεταμένη απουσία ένταξης στην αγορά εργασίας δεν συνοδεύτηκε από ουσιαστική εφαρμογή προγραμμάτων Κοινωνική Παρέμβαση, ενώ διαπιστώθηκαν κενά στον έλεγχο της οικονομικής κατάστασης της οικογένειας, περιλαμβανομένης της μη τεκμηρίωσης της χρηματοδότησης σπουδών εξαρτώμενου φοιτητή.
Για ανάγκη αλλαγών κάνει λόγο η Ελεγκτική
Σύμφωνα με την υπηρεσία, η παροχή επιδομάτων, αποτελεί βασικό πυλώνα κοινωνικής προστασίας και αξιοπρεπούς διαβίωσης. Αυτό δεν αναιρεί την ευθύνη του Υφυπουργείου να εφαρμόζει αξιόπιστους μηχανισμούς ελέγχου, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι παροχές κατευθύνονται αποκλειστικά σε πραγματικούς δικαιούχους. Απαιτείται, συνεπώς, ενιαία πληροφοριακή υποδομή, υποχρεωτικές διασταυρώσεις, έγκαιρη επαναξιολόγηση, σαφές νομοθετικό πλαίσιο και καλύτερος συντονισμός μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών.
Παράλληλα, απαιτείται σαφής διάκριση μεταξύ στήριξης και εξάρτησης, με την πολιτεία να διασφαλίζει ότι τα επιδόματα λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας και όχι ως μόνιμο υποκατάστατο της εργασίας.
