Kathimerini.com.cy
Δύσκολος γρίφος η εξεύρεση ανθρώπινου δυναμικού, το διαχρονικό πρόβλημα του τομέα δημιουργεί προβλήματα σε ό,τι αφορά το επίπεδο της εξυπηρέτησης στις υπεραγορές.
Με θετικό πρόσημο έκλεισε το 2025 σε ό,τι αφορά την κατανάλωση στις υπεραγορές, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα του τομέα, ακόμη και σε περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού. Οι Κύπριοι αλλά και οι ξένοι δεν χάνουν το καθημερινό τους ραντεβού με τις αλυσίδες λιανικής, γεγονός το οποίο αντανακλάται και στους τζίρους των σουπερμάρκετ. Παρά τον μεγάλο ανταγωνισμό που υπάρχει στην κυπριακή αγορά η συνολική εικόνα για τις επιδόσεις των υπεραγορών είναι σε εξαιρετικά επίπεδα, σύμφωνα με τους αρμόδιους φορείς της αγοράς. Η συστηματική καταναλωτική ζήτηση –ιδίως για βασικά είδη– συνέβαλε στη διεύρυνση των εσόδων και επιβεβαίωσε ότι ο κλάδος παραμένει από τους πιο σταθερούς της κυπριακής οικονομίας. Την ίδια ώρα, οι προοπτικές για το τρέχον έτος καταδεικνύουν ότι οι καταναλωτές θα «σπρώξουν» τα κέρδη των υπεραγορών στην Κύπρο σε ακόμα ψηλότερα επίπεδα. Βελτιωμένο οικονομικό κλίμα, αυξημένη αγοραστική δύναμη και στρατηγικές προώθησης των αλυσίδων δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για περαιτέρω ανάπτυξη.
Οι ενισχυμένες προσδοκίες που σημειώνονται για το 2026 επιφέρουν και μια σειρά προκλήσεων που εξακολουθούν να απασχολούν τον κλάδο. Αγκάθι παραμένει η αδυναμία εξεύρεσης ανθρώπινου δυναμικού, τα ανελαστικά λειτουργικά έξοδα, ο διαρκώς εντεινόμενος ανταγωνισμός και η πρόκληση της υψηλού επιπέδου εξυπηρέτησης, επισημαίνουν οι φορείς της αγοράς.
Τα στοιχεία
Στα 2,4 δισ. ανήλθε ο τζίρος των υπεραγορών στην Κύπρο το 2025, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 5% σε σχέση με το 2024. Σύμφωνα με τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Υπεραγορών, το 2025 παρουσίασε αξιοσημείωτες διακυμάνσεις στην καταναλωτική δραστηριότητα, με τους μήνες Μάιο και Δεκέμβριο να καταγράφουν τις καλύτερες επιδόσεις. Πιο συγκεκριμένα, ο Μάιος ευνοήθηκε από την αυξημένη τουριστική κίνηση και την ενισχυμένη παρουσία ξένων κατοίκων στις παραθαλάσσιες πόλεις, γεγονός που οδήγησε σε υψηλότερη ζήτηση για βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Αντίστοιχα, ο Δεκέμβριος, ο οποίος είναι παραδοσιακά ένας από τους πιο ισχυρούς μήνες για το λιανεμπόριο, ενισχύθηκε από τις εορταστικές αγορές, τις αυξημένες προσφορές και τη σημαντική κινητικότητα στις υπεραγορές σε όλη την Κύπρο. Συνολικά, οι δύο αυτοί μήνες αποτέλεσαν καθοριστικούς πυλώνες για τη θετική εικόνα που παρουσίασε ο κλάδος μέσα στη χρονιά.
Προοπτικές για ένα καλύτερο 2026 σε ό,τι αφορά τις αλυσίδες λιανικής
Σε σχέση με τις επαρχίες, ο Σύνδεσμος υπογραμμίζει ότι καταγράφεται αύξηση σε όλες τις περιοχές της Κύπρου συγκριτικά με πέρσι. Το μεγαλύτερο μερίδιο, ωστόσο, συγκεντρώνουν οι επαρχίες Λεμεσού και Λευκωσίας με μερίδια της τάξης του 40% και 30%, αντίστοιχα. Το υπόλοιπο 30% μοιράζεται στις επαρχίες Πάφου, Λάρνακας και ελεύθερης περιοχής Αμμοχώστου.
Οι αρμόδιοι φορείς της αγοράς επισημαίνουν ότι η Λεμεσός καταγράφει ισχυρή κινητικότητα, γεγονός που αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στον υψηλό αριθμό ξένων που ζουν και δραστηριοποιούνται στην επαρχία. Η πολυεθνική σύνθεση του πληθυσμού και ο αυξημένος ρυθμός εγκατάστασης νέων κατοίκων δημιουργούν έντονη ζήτηση και ενισχύουν τον τζίρο των υπεραγορών. Ταυτόχρονα, ώθηση στους τζίρους και την επισκεψιμότητα των υπεραγορών προσδίδει και η νέα τάση για στροφή προς το φαγητό στο σπίτι, που είχε διαφανεί σε μεγάλο βαθμό κατά την καλοκαιρινή περίοδο.
Αντίθετα, στη Λευκωσία παρατηρείται διαφορετικό πρότυπο κατανάλωσης, καθώς οι κάτοικοι της πρωτεύουσας εμφανίζουν την τάση να πραγματοποιούν οι ίδιοι τα καθημερινά ψώνια του νοικοκυριού τους. Η συμπεριφορά αυτή συνδέεται τόσο με τον τρόπο ζωής των Λευκωσιατών όσο και με τη συγκέντρωση υπηρεσιών και καταστημάτων εντός της πόλης, που διευκολύνει τις συχνές επισκέψεις στις υπεραγορές.
Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκύπριου Συνδέσμου Υπεραγορών, φέτος, τα κέρδη των υπεραγορών αναμένεται να ξεπεράσουν τα περσινά επίπεδα, καθώς, ιδιαίτερα ενθαρρυντικά είναι τα αποτελέσματα του πρώτου διμήνου για τα καταστήματα-υπεραγορές άνω των 500 τ.μ.
Εκτιμήσεις από εκπροσώπους του κλάδου κάνουν λόγο για ένα ιδιαίτερα κερδοφόρο έτος, γεγονός που αποδίδεται στη μεταστροφή των καταναλωτών προς το φαγητό στο σπίτι αντί της εξόδου στα εστιατόρια.
Η αγορά
Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται και από τα ευρήματα της μεγάλης έρευνας K trends (11o κύμα) που διεξήχθη τον περασμένο Νοέμβριο. Σύμφωνα με την έρευνα, οι καταναλωτές ολοένα και αυξάνουν το κονδύλι που δαπανούν για την αγορά τροφίμων. Πιο συγκεκριμένα, καταδεικνύεται ότι ο μέσος όρος των δαπανών των νοικοκυριών για την αγορά τροφίμων ανήλθε στα €481. Η έρευνα καταδείκνυε ότι, ποσοστό της τάξης του 35% δήλωνε ότι τη δεδομένη περίοδο ξοδεύει περισσότερα από €501 τον μήνα για την κάλυψη των αναγκών του νοικοκυριού του σε τρόφιμα.
Επιπλέον, σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία, αύξηση 6,1% σε αξία και 7,9% σε όγκο κατέγραψε ο κύκλος εργασιών του λιανικού εμπορίου το 2025, σε σύγκριση με το 2024. Ειδικότερα, για την περίοδο Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2025, ο Δείκτης Αξίας Κύκλου Εργασιών Λιανικού Εμπορίου κινήθηκε ανοδικά, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη ενίσχυση της καταναλωτικής δραστηριότητας, ενώ ο Δείκτης Όγκου κατέγραψε ακόμη ισχυρότερη αύξηση, υποδηλώνοντας διεύρυνση των πραγματικών πωλήσεων.
Σε επίπεδο κατηγοριών, τη μεγαλύτερη αύξηση σε αξία σημείωσε ο τομέας Τρόφιμα, ποτά και καπνός σε ειδικευμένα καταστήματα, με άνοδο 14,5%, ενώ σε όρους όγκου την πρωτιά κατέλαβε η κατηγορία Ενδύματα και υποδήματα, επίσης με αύξηση 14,5%. Θετική ήταν η εικόνα και στο τέλος του έτους. Τον Δεκέμβριο, ο Δείκτης Αξίας αυξήθηκε κατά 5,8% σε ετήσια βάση, ενώ ο Δείκτης Όγκου Κύκλου Εργασιών Λιανικού Εμπορίου κατέγραψε ακόμη μεγαλύτερη άνοδο, της τάξης του 8,9%, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2024.
Οι προκλήσεις
Το 2025 υπήρξε μια χρονιά δυναμικής ανάπτυξης για τον κλάδο των υπεραγορών στην Κύπρο, παρά τις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετώπισε η αγορά σε διεθνές και τοπικό επίπεδο. Ειδικότερα, η εξεύρεση ανθρώπινου δυναμικού εξακολουθεί να αποτελεί δύσκολο γρίφο για τον κλάδο, καθώς το διαχρονικό αυτό πρόβλημα εντείνεται από τα χαμηλά επίπεδα ανεργίας και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό μεταξύ εργοδοτών. Η έλλειψη επαρκούς και κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις στην καθημερινή λειτουργία των υπεραγορών, επηρεάζοντας τόσο την ταχύτητα όσο και την ποιότητα της εξυπηρέτησης με αρνητικές επιπτώσεις στον καταναλωτή. Ως αποτέλεσμα, οι επιχειρήσεις καλούνται να επενδύσουν περισσότερο σε εκπαίδευση, κίνητρα και τεχνολογικές λύσεις που θα αντισταθμίσουν τα κενά, διατηρώντας παράλληλα υψηλά πρότυπα λειτουργίας, τονίζουν οι αρμόδιοι φορείς του κλάδου των υπεραγορών.
Παράλληλα, το 2025 χαρακτηρίστηκε από σημαντικά αυξημένες τιμές ενέργειας, οι οποίες σε συνδυασμό με το συνολικό λειτουργικό κόστος επιβάρυναν έντονα τον κλάδο των υπεραγορών. Οι συνεχείς ανατιμήσεις στην ηλεκτρική ενέργεια, τα καύσιμα και τις υπηρεσίες μεταφοράς αύξησαν το κόστος λειτουργίας σε όλα τα επίπεδα – από την ψύξη και αποθήκευση μέχρι τις καθημερινές εφοδιαστικές διαδικασίες. Η πίεση αυτή υποχρέωσε τις επιχειρήσεις να αναζητήσουν αποδοτικότερες λύσεις, όπως επενδύσεις σε ενεργειακή αναβάθμιση, εξοπλισμό χαμηλής κατανάλωσης και τεχνολογίες εξοικονόμησης πόρων. Παρά τις προσπάθειες αυτές, το ενεργειακό κόστος παρέμεινε ένας από τους πλέον καθοριστικούς παράγοντες που επηρέασαν τη λειτουργική τους στρατηγική μέσα στη χρονιά.
Οι ενισχυμένες προσδοκίες για το 2026 δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου οι επιχειρήσεις πρέπει να κινηθούν ακόμη πιο γρήγορα και αποφασιστικά. Όπως τονίζουν οι αρμόδιοι φορείς του κλάδου, ενδεικτικά είναι τα αποτελέσματα των πρώτων δυο μηνών του 2026. Όπως καταδεικνύεται, το έτος μπήκε με φόρα στην κατανάλωση προμηνύοντας ότι και το 2026 τόσο η επισκεψιμότητα όσο και ο τζίρος των υπεραγορών θα κινηθούν με ανοδικό ρυθμό. Οι φορείς αναφέρουν, ωστόσο, ότι προκειμένου οι υπεραγορές να διατηρήσουν και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους, θα πρέπει να επενδύσουν στο προσωπικό, να επιδιώξουν αποδοτικότερη ενεργειακή διαχείριση, να ενισχύσουν τις ψηφιακές τους υποδομές και να αναπτύξουν πιο ελκυστικές προσφορές και υπηρεσίες
Το e-kalathi
Οι καταναλωτές δεν φαίνεται να έχουν δει τα αναμενόμενα οφέλη από την εφαρμογή της ψηφιακής πλατφόρμας e-kalathi, ένα εργαλείο που φιλοδοξούσε να αποτελέσει κεντρικό μηχανισμό σύγκρισης τιμών για τα προϊόντα των υπεραγορών. Υπενθυμίζεται ότι από την πρώτη ημέρα λειτουργίας της, η πλατφόρμα δέχθηκε έντονη κριτική για την περιορισμένη χρηστικότητα και τις δυνατότητες που προσφέρει.
Όπως έγινε γνωστό, οι καταναλωτές χαρακτήρισαν το μοντέλο ανεπαρκές, αφού συγκρίνει τιμές μόνο σε ορισμένα προϊόντα και δεν αντικατοπτρίζει τη συνολική εικόνα της αγοράς. Ο ΠΑΣΥΛΕ υποστηρίζει ότι το e-kalathi θεωρείται ήδη αποτυχημένο, με περιορισμένη επισκεψιμότητα και μικρή πρακτική αξία. Η ελάχιστη χρηστικότητα, οι περιορισμένες δυνατότητες και η σύγκριση μόνο περιορισμένων προϊόντων δεν φαίνεται να εξυπηρέτησαν τον σκοπό της πλατφόρμας, ο οποίος ήταν η ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών και η προώθηση της διαφάνειας στην αγορά, τονίζει.
Η ψηφιακή πλατφόρμα e-kalathi λανσαρίστηκε επίσημα τον περασμένο Ιούνιο και έλαβε ιδιαίτερα επικριτικά σχόλια τόσο από τις υπεραγορές όσο και από τους ίδιους τους καταναλωτές, οι οποίοι δεν φαίνεται να πείστηκαν για το εν λόγω εργαλείο της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, που έχει ως στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας.
Δωρίτα Γιαννακού
