ΚΥΠΕ
Την ανάγκη για συντονισμό δράσης για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού, μαζί με την τουρκοκυπριακή κοινότητα, ανέδειξαν κατά τη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας την Τρίτη, τόσο οι η Υπουργός Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου, εκπρόσωποι της Κυβέρνησης και λειτουργοί του κράτους όσο και Βουλευτές και εκπρόσωποι αγροτικών οργανώσεων.
Η κ. Παναγιώτου σημείωσε ότι είναι απαραίτητη η εμπλοκή της αρμόδιας τεχνικής δικοινοτικής επιτροπής για να υπάρξει συντονισμός δράσης σε αυτό το επίπεδο. Σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρίαση της Επιτροπής, ο πρόεδρός της και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Γιαννάκης Γαβριήλ, εξέφρασε την πεποίθηση ότι θα έπρεπε να υπήρχε επικοινωνία με την τουρκοκυπριακή κοινότητα για τα μέτρα που χρειάζεται να ληφθούν ήδη από τον Δεκέμβριο του 2025, όταν εμφανίστηκαν τα κρούσματα στην περιοχή Λάπαθος στις μη ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές.
Ο κ. Γαβριήλ δήλωσε, ακόμα, ότι αν είχε γίνει αυτό, η εξέλιξη της νόσου θα ήταν διαφορετική, ενώ υπογράμμισε ότι η μεγαλύτερη ανησυχία σήμερα είναι να υπάρξει νέα επιμόλυνση και μετά την αντιμετώπιση του ιού, εάν δεν υπάρξει αντίστοιχη εξέλιξη και στις μη ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές.
Η Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρία Παναγιώτου, απαντώντας κατά τη συνεδρία σε ερώτημα του Βουλευτή του ΑΚΕΛ, Ανδρέα Πασιουρτίδη, σχετικά με τη «διστακτικότητα» που αναγνώρισε -όπως είπε ο βουλευτής - στις τοποθετήσεις της Κτηνιατρικής Λειτουργού, Σωτηρίας Γεωργιάδου, σχετικά με το πώς εξελίσσεται η νόσος στις μη ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές της χώρας, επισήμανε ότι όποιες επιφυλάξεις έχουν να κάνουν με τη δέσμευση που μπορεί να υπάρξει για την υλοποίηση μέτρων από τους κτηνοτρόφους της τ/κ κοινότητας.
Η κ. Παναγιώτου σημείωσε ότι είναι απαραίτητη η εμπλοκή της αρμόδιας τεχνικής δικοινοτικής επιτροπής για να υπάρξει συντονισμός δράσης σε αυτό το επίπεδο. Σε δηλώσεις της μετά τη συνεδρίαση, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, εξήγησε ότι οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες διαβίβασαν κατά τη σημερινή συνάντησή τους με την τεχνική επιτροπή την ανάγκη για αμοιβαία αντιμετώπιση του προβλήματος.
Ο Διευθυντής των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, Χριστόδουλος Πίπης, σημείωσε ότι το αίτημα που διαβιβάστηκε στην τεχνική επιτροπή αφορά την υιοθέτηση του πλαισίου της ΕΕ για τη διαχείριση της κρίσης αυτής, βάσει των πρωτοκόλλων που ήδη ακολουθούν οι υπηρεσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας. «Μέσω και του διαπραγματευτή στόχος μας είναι να δημιουργηθεί κοινή επιτροπή για τη διαχείριση κτηνιατρικών θεμάτων στη βάση του ενωσιακού κεκτημένου», εξήγησε ο κ. Πίπης.
Η Υπουργός, απαντώντας αργότερα σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, εξήγησε ότι αυτό είναι ένα αίτημα που τέθηκε προς την τεχνική επιτροπή και ότι θα αναμένουν για να δουν πώς θα μπορέσει να προχωρήσει.
Εξάλλου, απαντώντας σε επανειλημμένες ερωτήσεις των Βουλευτών για ποιο λόγο δεν εφαρμόστηκαν εμβολιασμοί κατά του αφθώδους πυρετού στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές, μετά τον εντοπισμό κρούσματος σε μονάδες της τουρκοκυπριακής κοινότητας, ή για ποιο λόγο ζητούν οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες θανάτωση των επηρεαζόμενων ζώων, ενώ κάτι τέτοιο δεν έγινε στις μη ελεγχόμενες περιοχές, η κ. Παναγιώτου εξήγησε ενώπιον ης Επιτροπής ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται στο πλαίσιο συγκεκριμένων βημάτων που πρέπει να γίνουν βάσει πρωτοκόλλων για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Όπως εξήγησε και ο κ. Πίπης, οι υπηρεσίες του κράτους δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση και δεν ασκούν έλεγχο στις περιοχές που κατέχονται από την Τουρκία. Κατ’ επέκταση, στις αρμόδιες διεθνείς και ευρωπαϊκές αρχές μπορούν να δηλώσουν μόνο τα κρούσματα που εντοπίζουν στο πλαίσιο του ελέγχου που ασκούν, ώστε να ενεργοποιηθούν και τα ανάλογα πρωτόκολλα δράσης. Επομένως, και οι εμβολιασμοί μπορούσαν να εφαρμοστούν μόνο μετά τον εντοπισμό του πρώτου κρούσματος στις περιοχές που ελέγχονται από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, όπως εξήγησε, απαντώντας στην ερώτηση γιατί δεν μπορούσαν να γίνουν εμβολιασμοί ήδη από τον Δεκέμβριο του 2025.
Ο κ. Πίπης πρόσθεσε ότι το παράνομο καθεστώς στις περιοχές της χώρας που τελούν υπό τουρκική κατοχή, δεν εφαρμόζει το ενωσιακό δίκαιο, ενώ ακόμα και οι θεσμοί και λειτουργοί της ΕΕ έχουν σοβαρές δυσκολίες στην πρόσβαση. Σημείωσε ότι γίνεται προσπάθεια ελέγχου μέσω των χρηματοδοτήσεων που παρέχονται από την ΕΕ σε Τουρκοκύπριους κτηνοτρόφους, σημειώνοντας ότι σε αυτό το πλαίσιο έγινε και η παραχώρηση εμβολίων κατά του αφθώδους πυρετού σε Τ/κ από την ΕΕ, μέσω της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Εξήγησε ότι γι’ αυτό δεν έγιναν θανατώσεις ζώων στις μη ελεγχόμενες περιοχές, όπως προβλέπουν τα πρωτόκολλα, τα οποία ακολουθεί η Κυπριακή Δημοκρατία για τη διαχείριση της κρίσης. Ανέφερε, εξάλλου, ότι για τους Τουρκοκύπριους κτηνοτρόφους δεν υπάρχουν αποζημιώσεις, αλλά ούτε και σχέδιο που να συνάδει με το ενωσιακό δίκαιο.
Τη συζήτηση στην Επιτροπή απασχόλησε και η επαρκής επιτήρηση της γραμμής αντιπαράταξης, με την Υπουργό να σημειώνει ότι ζητήθηκε η εντατικοποίηση των ελέγχων ήδη από τον Δεκέμβριο. Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Κυριάκος Χατζηγιάννη, έθεσε έντονα το θέμα των ποινών που επιβάλλονται στην περίπτωση παραβάσεων, υπογραμμίζοντας ότι θα πρέπει να είναι αποτρεπτικές.
Η κ. Παναγιώτου απάντησε ότι υπάρχει πολιτική βούληση για αναθεώρηση της νομοθεσίας και ότι ήδη απευθύνθηκε στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες για το θέμα αυτό, σε ό,τι αφορά τη νομοθεσία στο πλαίσιο της οποίας λειτουργούν, πρόσθεσε, όμως, ότι αρμοδιότητες στο ζήτημα αυτό έχουν και η Αστυνομία και το Τμήμα Τελωνείων.
Την ανάγκη για πιο επισταμένη επιτήρηση της γραμμής αντιπαράταξης υπογράμμισαν, εξάλλου, και οι εκπρόσωποι αγροτικών οργανώσεων, παραθέτοντας ως παράδειγμα και τη μαρτυρία κτηνοτρόφου σε ραδιοφωνική εκπομπή για κινήσεις μεταφοράς σανού μέσα στη νύχτα, διαμέσου της ζώνης κατάπαυσης του πυρός, λίγες μόνο ώρες πριν εντοπιστούν τα νέα κρούσματα σε Δάλι και Γέρι.
Οι εκπρόσωποι των αγροτικών οργανώσεων, αν και εξέφρασαν ικανοποίηση για τα μέτρα στήριξης προς τους επηρεαζόμενους κτηνοτρόφους, τα οποία εξαγγέλθηκαν από την Κυβέρνηση, κάτι με το οποίο συμφώνησαν εν γένει και οι Βουλευτές, υπογράμμισαν την επιτακτική ανάγκη να αποσβεσθεί ο κίνδυνος που ελλοχεύει λόγω της αναντίστοιχης διαχείρισης του προβλήματος από την τ/κ κοινότητα.
Αρκετοί υπογράμμισαν τις πολιτικές πτυχές του προβλήματος, προτείνοντας ανάληψη πρωτοβουλιών από πλευράς του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, με διαβήματα και προς τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, όσο και προς του ηγέτες και θεσμούς της ΕΕ.
Στόχος η ολοκλήρωση των εμβολιασμών μέχρι τέλος Μαρτίου, είπε η Υπουργός
Η κ. Παναγιώτου υπογράμμισε επανειλημμένα ότι το Υπουργείο εστιάζει στη θωράκιση και στήριξη των κτηνοτρόφων μέσα από το πακέτο μέτρων που έχει εξαγγείλει, παράλληλα με τον εμβολιασμό όλων των ζώων στις κτηνοτροφικές μονάδες όλων των επαρχιών. Όπως ανέφερε, οι εμβολιασμοί έχουν ήδη καλύψει το 82% των βοοειδών και το 45,7% των αιγοπροβάτων, με στόχο την ολοκλήρωση του προγράμματος εντός Μαρτίου. Σημείωσε, επίσης, ότι έχουν παραγγελθεί και τα εμβόλια για χοιροστάσια.
Παραθέτοντας τα μέτρα που αποφασίστηκαν, αναφέρθηκε στη σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής για το πλαίσιο αποζημιώσεων, αλλά και στην προκαταβολή κονδυλίου ως απώλεια εισοδήματος σε όσες μονάδες έχουν προχωρήσει σε θανάτωση ζώων, ανάλογα με τον αριθμό των ζώων, σημειώνοντας ότι έχει αρχίσει η διαδικασία πληρωμών και θα εμφανιστούν τα ποσά στους λογαριασμούς των πρώτων δικαιούχων την ερχόμενη εβδομάδα.
Είπε, ακόμα, ότι αποζημιώσεις για αντικείμενα και ζωικά προϊόντα που κατάσχονται ή καταστρέφονται, θα δοθούν βάσει τιμολογίων που θα παρουσιάσει κάθε κτηνοτρόφος και θα καταβληθούν τάχιστα, ανάλογα με τη σειρά που ολοκληρώνεται ταφή των νεκρών ζώων. Πρόσθεσε ότι οι αποζημιώσεις για απώλεια εισοδήματος θα δοθούν για τουλάχιστον 12 μήνες, στη βάση απώλειας κέρδους, ώστε να ανταποκριθούν οι κτηνοτρόφοι σε όλες τις υποχρεώσεις τους.
Παράλληλα, είπε ότι γίνονται επαφές για μεταφορά ζώων από γενετικά βελτιωμένες μονάδες από το εξωτερικό ή από το εσωτερικό, ώστε μόλις εκλείψει ο ιός και μεσολαβήσει το απαραίτητο χρονικό διάστημα ασφαλείας, να μπορούν να δραστηριοποιηθούν ξανά οι κτηνοτρόφοι με νέο ζωικό κεφάλαιο. Πρόσθεσε ότι το κόστος θα καλυφθεί από το κράτος. Σημείωσε, ακόμα, ότι θα δοθεί ενίσχυση λόγω απώλειας βόσκησης και ότι προβλέπεται επενδυτικό μέτρο αναβάθμισης μονάδων που έχουν πληγεί.
Αναφέρθηκε και στη σύσταση εθνικής ομάδας εργασίας για ανασυγκρότηση της κτηνοτροφίας υπό τον γενετιστή Σταύρο Μαλά, σημειώνοντας ότι σε τρεις μήνες αναμένεται να κατατεθεί η πρότασή του.
Απαντώντας σε ερώτηση του Βουλευτή του ΕΛΑΜ, Λίνου Παπαγιάννη, για το συνολικό ποσό των μέτρων στήριξης, η κ. Παναγιώτου είπε ότι με τα σημερινά δεδομένα τα μέτρα ανέρχονται σε 28 εκατομμύρια ευρώ, αλλά το ποσό δεν κλειδώνει και αναθεωρείται ανάλογα με την επιδημιολογική εξέλιξη. Εξήγησε ότι μέχρι στιγμής προχώρησαν οι θανατώσεις 15.000 ζώων και διαβεβαίωσε ότι ακόμα και εάν διπλασιαστεί ο αριθμός αυτός, θα διπλασιαστεί αντίστοιχα και το ποσό των μέτρων.
Η Υπουργός ρωτήθηκε από Βουλευτές και για ενδεχόμενες επιπτώσεις στο εμπόριο χαλλουμιού στο εξωτερικό, τους οποίους διαβεβαίωσε ότι δεν θα επηρεαστεί και ότι έχει καταστεί σαφές πως είναι ασφαλές για κατανάλωση. Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στις ενέργειες που έγιναν προς την Αυστραλία τον περασμένο Δεκέμβριο, μετά την ανακοίνωση κρούσματος στις μη ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές, οι οποίες είχαν, όπως είπε, θετικό αποτέλεσμα.
Ο κ. Πίπης σημείωσε ότι οι εξαγωγές αφορούν χώρες όπως το ΗΒ, η Σουηδία, η Αυστραλία και οι ΗΠΑ και πρόσθεσε ότι αυτές έχουν ήδη ενημερώσει τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Πρόσθεσε ότι δεν αναμένεται αρνητική αντίδραση από μέρους τους, αλλά σημείωσε ότι σε κάθε περίπτωση, αν χρειαστεί, θα γίνουν ενέργειες αντίστοιχες με αυτές που εφαρμόστηκαν πρόσφατα για την Αυστραλία.
Σε δηλώσεις της μετά τη συνεδρίαση, η Υπουργός ρωτήθηκε και για τις προεκτάσεις που θα έχουν οι περιορισμοί που έθεσε η ΕΕ στην εξαγωγή χοιρινού κρέατος από την Κύπρο, αναφέροντας ότι οι περιορισμοί επηρεάζουν κυρίως τις εξαγωγές προς Ελλάδα και αφορά αριθμό περίπου 1000 σφαγίων ανά εβδομάδα.
