Kathimerini.com.cy
Σοβαρά προβλήματα στις συνθήκες κράτησης, όπως υπερπληθυσμό, έλλειψη κρεβατιών, προβλήματα υγιεινής και ακατάλληλες συνθήκες για ανήλικους καταγράφει στην έκθεσή της η Μαρία Στυλιανού – Λοττίδη, Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Η έκθεση-κόλαφος συντάχθηκε έπειτα από επίσκεψη που πραγματοποιήθηκε στα Αστυνομικά Κρατητήρια Λεμεσού από λειτουργούς του Εθνικού Μηχανισµού Πρόληψης (ΕΜΠ) του Γραφείου της Επιτρόπου στις 21 Ιουλίου 2026.
58 κρατούμενοι σε χώρο χωρητικότητας 34 ατόμων
Όπως αναφέρει η έκθεση η επίσημη χωρητικότητα των κρατητηρίων του Κεντρικού Αστυνομικού Σταθμού Λευκωσίας, αντιστοιχεί σε σύνολο 34 ατόµων/κρατουµένων.
Κατά την ηµέρα και ώρα διενέργειας της επίσκεψης του ΕΜΠ, στον χώρο των Αστυνοµικών Κρατητηρίων Λεµεσού, κρατούνταν συνολικά 58 άτοµα. Η υπέρβαση του αριθμού της χωρητικότητας των εν λόγω κρατητηρίων, όπως τονίζει η έκθεση έχει αναπόφευκτο αποτέλεσμα την ύπαρξη εκπτώσεων στα δικαιώματα των κρατουμένων λόγω υπερπληθυσμού.
Παράλληλα, στην πτέρυγα των ποινικών κρατουμένων, καταδικασθέντων και υποδίκων, η οποία αποτελείται από είκοσι τέσσερα κελιά, διέµεναν κατά την ηµέρα της επίσκεψης 50 άτοµα (13 κατάδικοι, 29 υπόδικοι και 8 ποινικά κρατούµενοι).
Από τα πιο σοβαρά σημεία της Έκθεσης είναι η διαπίστωση πως κρατείτο στα κρατητήρια 15χρονος, συριακής καταγωγής.
Παρά το γεγονός ότι τα κελιά στα εν λόγω κρατητήρια διαθέτουν ικανοποιητικό µέγεθος για εξασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών κράτησης για ένα άτοµο, όπως συστήνει, εξάλλου, η αρµόδια Ευρωπαϊκή Επιτροπή Πρόληψης των Βασανιστηρίων, στη συγκεκριµένη πτέρυγα, όπως διαπιστώθηκε κατά την επιθεώρηση, σε αρκετά εξ αυτών υπήρχε πέραν του ενός κρεβατιού, ενώ σε άλλα φιλοξενούνταν µέχρι και 3 άτοµα, για τα οποία δεν υπήρχε κανονικό κρεβάτι αλλά στρώµατα τοποθετηµένα στο πάτωµα.
Η Επίτροπος τονίζει πως, µε βάση τα διεθνή πρότυπα που αφορούν στη µεταχείριση των κρατουµένων/φυλακισµένων, σε κάθε πρόσωπο που τελεί υπό κράτηση θα πρέπει να διατίθεται ατοµικό κρεββάτι. Ειδικότερα, στους «Ελάχιστους Βασικούς Κανόνες για τη Μεταχείριση των Φυλακισµένων» του ΟΗΕ (Κανόνες Νέλσον Μαντέλα), καθορίζεται ότι «Σε κάθε κρατούµενο θα παρέχεται, σύµφωνα µε τα τοπικά ή εθνικά πρότυπα, ατοµική κλίνη και επαρκής κλινοστρωµνή η οποία θα είναι καθαρή όταν παραδίδεται στον κρατούµενο και θα αντικαθίσταται αρκετά συχνά ώστε να διασφαλίζεται η καθαριότητά της.
Αναφερόμενη στην Επιτροπή Πρόληψης των Βασανιστηρίων του Συµβουλίου της Ευρώπης (CPT), υπενθυμίζει πως έχει επανειληµµένα αναδείξει στις εκθέσεις της πως δεν πρέπει να υπάρχει οποιαδήποτε παρέκκλιση από τη βασική αρχή και κανόνα «ένας κρατούµενος, ένα κρεββάτι», δηλαδή ότι σε κάθε κρατούµενο θα πρέπει να αντιστοιχεί και ένα κρεββάτι για να κοιµάται, καθότι δεν είναι αποδεκτό οι κρατούµενοι να κοιµούνται σε στρώµατα τοποθετηµένα στο πάτωµα.
Τονίζει δε, πως όπως προκύπτει, στα εν λόγω Κρατητήρια υπάρχει υπερπληθυσµός, ένεκα του οποίου, οι συνθήκες διαβίωσης και µεταχείριση των κρατουµένων να επηρεάζονται δυσµενώς. «Ως εκ τούτου, θα πρέπει, άµεσα, να τερµατιστεί η τοποθέτηση πέραν των 34 κρατουµένων στα Αστυνοµικά Κρατητήρια Λεµεσού. Επιπλέον, ανεξαρτήτως του αριθµού κρατουµένων, θα πρέπει να λαµβάνονται όλα τα µέτρα ώστε διασφαλίζεται ότι κάθε κρατούµενος διαθέτει δικό του κρεβάτι για να κοιµάται και όχι µόνο στρώµα τοποθετηµένο στο πάτωµα».
Προβλήματα και στους χώρους υγιεινής
Σοβαρές είναι και οι διαπιστώσεις για τους χώρους υγιεινής. Η Επίτροπος διαπιστώνει ωστόσο πως, οι 6 χαµηλής έντασης λαµπτήρες, καθώς και τα φθαρµένα/παλαιά στρώµατα έχουν πλέον αντικατασταθεί κάτι για το οποίο εκφράζει την ικανοποίησή της.
Παρόλα αυτά, σε ότι αφορά στους χώρους υγιεινής, η συνολική εικόνα εξακολουθεί να µην είναι η αρµόζουσα αφού ένεκα της παλαιότητάς τους, είναι προφανές ότι χρήζουν άµεσης ανακαίνισης ή/και ανακατασκευής/αντικατάστασης. «Κατά την ηµέρα δε της επίσκεψης, ήταν σε λειτουργία τέσσερα από τα πέντε αποχωρητήρια ή/και ουρητήρια στην πτέρυγα, καθώς, λόγω της αποχετευτικής βλάβης, το ένα τέθηκε εκτός λειτουργίας».
Για το ζητήματα υγιεινής, η Επίτροπος, ζητά όπως οι οποιεσδήποτε αναγκαίες εργασίες θα πρέπει να γίνουν άµεσα και χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις. Αυτό τονίζεται έπειτα από πληροφόρηση που είχαν οι Λειτουργοί του γραφείου της από τον Υπεύθυνο του Αστυνοµικού Σταθµού, πως τροχοδρομείται η αντικατάσταση των χώρων υγιεινής µε αντιβανδαλικού τύπου εγκαταστάσεις και αναµένεται το επόµενο διάστηµα να αρχίσουν οι σχετικές εργασίες από τις αρµόδιες υπηρεσίες.
«Επικροτώ µεν τις εξελίξεις σε ότι αφορά την αντικατάσταση των χώρων υγιεινής, επισηµαίνω, ωστόσο, ότι οι οποιεσδήποτε αναγκαίες εργασίες θα πρέπει να γίνουν άµεσα και χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις», σημειώνει.
Απουσία διαχωρισμού κρατουμένων
Ένα ακόμη ζήτημα που προκαλεί έντονο προβληματισμό, είναι ο συγχρωτισμός διαφόρων κρατουμένων με την Επίτροπο να προειδοποιεί για επιβαρυντικές ψυχολογικές συνθήκες για τους υπόδικους που ενδέχεται να είναι άτοµα χωρίς οποιαδήποτε εµπλοκή σε σοβαρά ποινικά αδικήµατα.
Παραπέμποντας στις συστάσεις της CPT, τονίζει πως, σε ότι αφορά τον συγχρωτισµό των διαφόρων κρατουµένων στη συγκεκριµένη πτέρυγα καταδικασθέντων και υποδίκων, υπογραµµίζεται ότι η συγκεκριµένη πρακτική έρχεται σε αντίθεση µε τις συστάσεις της CPT.
Υπενθύμισε δε πως η CPT συστήνει τον διαχωρισµό των συγκεκριµένων κατηγοριών κρατουµένων, καθώς και µε τους Ελάχιστους Κανόνες του ΟΗΕ για τη 7 Μεταχείριση των Κρατουµένων (The Nelson Mandela Rules) βάσει των οποίων οι υπόδικοι κρατούµενοι θα πρέπει να κρατούνται χωριστά από τους καταδικασθέντες.
Όπως σημειώνεται, η συναναστροφή των συγκεκριµένων κατηγοριών κρατουµένων, ενδέχεται επιφέρει αρνητικές συνέπειες, ενώ δύναται να αποτελέσει εµπόδιο στα διευρυµένα δικαιώµατα που δύνανται να απολαµβάνουν οι υπόδικοι σε σύγκριση µε τους καταδικασθέντες.
Ο δε συγχρωτισµός υποδίκων µε κρατούµενους και καταδικασθέντες, διαµορφώνει ιδιαιτέρως επιβαρυντικές ψυχολογικές συνθήκες για τους υπόδικους που ενδέχεται να είναι άτοµα χωρίς οποιαδήποτε εµπλοκή σε σοβαρά ποινικά αδικήµατα, µε όλες τις συνεπακόλουθες συνέπειες, τόσο κατά την παραµονή τους εντός των κρατητηρίων, όσο και στην ευρύτερη ψυχοσυναισθηµατική τους κατάσταση.
15χρονος μαζί με ενήλικες κρατούμενους
Από τα πιο σοβαρά σημεία της Έκθεσης είναι η διαπίστωση πως κρατείτο στα κρατητήρια 15χρονος, συριακής καταγωγής.
Παρά την ύπαρξη ξεχωριστής πτέρυγας ανηλίκων, κατά την επίσκεψη των λειτουργών διαπιστώθηκε ότι ο δεκαπεντάχρονος είχε άµεση επαφή µε άλλους κρατούµενους οι οποίοι προαυλίζονταν (από την πτέρυγα των ποινικών κρατουµένων, καταδικασθέντων και υποδίκων), καθώς η πόρτα του κελιού ήταν ανοικτή, «γεγονός που προκαλεί έντονο προβληµατισµό».
Μετά τη σοβαρή αυτή διαπίστωση η Επίτροπος υπενθυμίζει ότι, η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώµατα του Παιδιού, ξεκαθαρίζει ότι «… κάθε παιδί που στερείται της ελευθερίας του πρέπει να διαχωρίζεται από τους ενήλικες.
«Ένα παιδί που στερείται της ελευθερίας του δεν τοποθετείται σε φυλακή ενηλίκων ή άλλη εγκατάσταση για ενηλίκους. Υπάρχουν άφθονες αποδείξεις ότι η τοποθέτηση παιδιών σε φυλακές ή κρατητήρια ενηλίκων θέτει σε κίνδυνο τη βασική τους ασφάλεια, την ευηµερία και τη µελλοντική τους ικανότητα να παραµείνουν απαλλαγµένα από το έγκληµα και να επανενταχθούν…».
Ως εκ τούτου, η Επίτροπος επαναλαµβάνει, την εισήγησή της για τερµατισµό της κράτησης ανήλικων κρατουµένων στα συγκεκριµένα Αστυνοµικά Κρατητήρια και για εξεύρεση άλλου εναλλακτικού χώρου. Επιπλέον, υπενθυµίζεται η εισήγηση της ότι, «…η προσωρινή κράτηση παιδιών ως υπόδικων να γίνεται αποκλειστικά και µόνο σε εξαιρετικές και σοβαρές περιπτώσεις και αφού πρώτα εκδοθεί σχετικό διάταγµα από τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δηµόσιας Τάξης που θα καθορίζει συγκεκριµένο χώρο ως προσωρινό χώρο κράτησης παιδιών…».
Πτέρυγα διοικητικών κρατούµενων
Η χωρητικότητα στην πτέρυγα των διοικητικά κρατούµενων ανέρχεται στα οκτώ άτοµα (οκτώ ατοµικά κελιά) και κατά τον χρόνο της επίσκεψη κρατούνταν σ’ αυτή εφτά διοικητικά κρατούµενοι.
Όπως διαπιστώθηκε και σε προηγούµενες επισκέψεις, εντός των κελιών εξακολουθούν να είναι τοποθετηµένα υαλότουβλα που περιορίζουν την πρόσβαση των κρατουµένων σε φυσικό φωτισµό.
Ως εκ τούτου η Επίτροπος υπογραμμίζει εκ νέου ότι, σύµφωνα µε τους Κανονισµούς Μεταχείρισης Κρατουµένων, καθώς και τα πρότυπα που έχει θέσει η CPT, οι χώροι 10 κράτησης θα πρέπει να είναι κατασκευασµένοι µε τέτοιο τρόπο ώστε να επιτρέπουν την είσοδο φυσικού φωτός και αέρα, ως βασικό στοιχείο εξασφάλισης αξιοπρεπών και υγιεινών συνθηκών κράτησης.
Επαναλαµβάνει εποµένως, την εισήγησή της για την τοποθέτηση παραθύρων σε κάθε κελί της συγκεκριµένης πτέρυγας, ούτως ώστε να διασφαλίζεται ο φυσικός φωτισµός και αερισµός τους.
Από τον Σεπτέμβριο του 2025 διοικητικά κρατούμενος
Αναφορικά µε τον χρόνο κράτησης διοικητικά κρατούµενων, σύµφωνα µε τον υπεύθυνο του χώρου, οι διοικητικά κρατούµενοι κρατούνται στα συγκεκριµένα Αστυνοµικά Κρατητήρια και για αρκετές ηµέρες. Ενδεικτική η περίπτωση διοικητικά κρατούµενου στα εν λόγω κρατητήρια από τον Σεπτέµβριο του 2025, διάστηµα που κάθε άλλο παρά εύλογο θα µπορούσε να χαρακτηριστεί.
«Όπως επανειληµµένα έχει επισηµανθεί σε προηγούµενες εκθέσεις µας που υποβλήθηκαν κατόπιν επισκέψεων σε Αστυνοµικά Κρατητήρια, στη βάση των αρµοδιοτήτων µου ως Εθνικός Μηχανισµός Πρόληψης των Βασανιστηρίων, σύµφωνα µε τις Αρχές που έχουν δηµιουργηθεί, «κάθε πρόσωπο που τίθεται υπό κράτηση για σκοπούς επιστροφής του στη χώρα του ή σε άλλη χώρα, µεταφέρεται στο ΧΩ.Κ.Α.Μ., εάν η επιστροφή του δεν προβλέπεται να γίνει ή δεν είναι εφικτό να γίνει εντός 24 ή 48 ωρών από το χρόνο σύλληψής τους…», καθώς επίσης όπως «κρατούνται χωριστά από τους υπόλοιπους κρατούµενους».
Ενόψει των πιο πάνω παρατηρήσεων και διαπιστώσεων από την επίσκεψη στα Αστυνοµικά Κρατητήρια Λεµεσού, η Επίτροπος υποβάλλει τις πιο κάτω εισηγήσεις:
• Άµεσος τερµατισµός τοποθέτησης πέραν των 34 κρατουµένων στα Αστυνοµικά Κρατητήρια Λεµεσού.
• Τερµατισµός της κράτησης ανήλικων κρατουµένων στα συγκεκριµένα κρατητήρια και εξεύρεση άλλου εναλλακτικού χώρου.
• Λήψη όλων των κατάλληλων µέτρων ώστε να διασφαλιστεί ότι, ανεξαρτήτως του αριθµού κρατουµένων, κάθε κρατούµενος διαθέτει δικό του κρεβάτι και τερµατισµό της πρακτικής τοποθέτησης στρωµάτων στο πάτωµα για αποφυγή εξευτελιστικής µεταχείρισης και διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης.
• Προώθηση, χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις, της ήδη ειληµµένης απόφασης για αντικατάσταση των χώρων υγιεινής.
• Αποφυγή συγχρωτισµού υποδίκων, ποινικών κρατούµενων και καταδικασθέντων και αποφυγή, γενικότερα της πρακτικής τοποθέτησης καταδικασθέντων σε Αστυνοµικά Κρατητήρια ούτως ώστε να µην υπόκεινται σε εκπτώσεις στην άσκηση των δικαιωµάτων τους.
• Η κράτηση διοικητικά κρατούµενους σε Αστυνοµικά Κρατητήρια θα πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο
• Τοποθέτηση παραθύρων σε κάθε κελί της πτέρυγας διοικητικά κρατουµένων, ώστε να διασφαλίζεται ο φυσικός φωτισµός και αερισµός τους.
• Επίσπευση και ολοκλήρωση της αντικατάστασης του στεγάστρου στον χώρο προαυλισµού.
• Ανακαίνιση του χώρου επισκέψεων για διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών επισκέψεων.
• Ανάρτηση σε κάθε κελί των Δικαιώµατων των Κρατουµένων και οι Κανόνες των Κρατητηρίων.
• Να δοθούν σαφείς οδηγίες ώστε το Έντυπο Συνέντευξής Κρατούµενου να συµπληρώνεται πλήρως και µε σαφήνεια και το προσωπικό του χώρου κράτησης να εκπαιδευτεί στη λήψη της σχετικής συνέντευξης από κρατούµενους.
• Να εξεταστεί το ενδεχόµενο στελέχωσης του χώρου κράτησης µε επιπλέον προσωπικό.
