Οι σχέσεις μας με τους άλλους επηρεάζουν την υγεία μας με τρόπους πολύ πιο σύνθετους από όσο συχνά υποθέτουμε. Οι φίλοι και η οικογένεια μπορούν να προσφέρουν στήριξη σε δύσκολες στιγμές και να ενθαρρύνουν υγιεινές συνήθειες. Άλλες σχέσεις όμως αποτελούν μόνιμη πηγή έντασης και άγχους – και, σύμφωνα με νέα μελέτη, ίσως επιβαρύνουν τον οργανισμό με τρόπο που επιταχύνει τη βιολογική γήρανση.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PNAS, εστίασε στις δύσκολες σχέσεις μέσα στα κοινωνικά δίκτυα των ανθρώπων, με άτομα που συχνά προκαλούν στρες ή κάνουν τη ζωή κάποιου πιο δύσκολη – στη μελέτη αναφέρονται ως «ενοχλητικοί». Το βασικό ερώτημα ήταν αν τέτοιου είδους αρνητικοί δεσμοί μπορούν να επηρεάσουν τη γήρανση με τρόπο ανάλογο με άλλους χρόνιους στρεσογόνους παράγοντες, όπως η φτώχεια, οι διακρίσεις ή η ανεργία.
Στο πλαίσιο της μελέτης, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να κατονομάσουν ανθρώπους με τους οποίους περνούν χρόνο, μιλούν για προσωπικά ή θέματα υγείας ή ανθρώπους που επηρεάζουν τις συνήθειές τους. Παράλληλα, ρωτήθηκαν αν υπάρχουν πρόσωπα στο κοινωνικό τους περιβάλλον που συχνά τους δημιουργούν στρες ή δυσκολίες. Μόνο όσοι αναφέρονταν ως συστηματική πηγή έντασης ταξινομήθηκαν ως «ενοχλητικοί» και όχι όσοι προκαλούσαν πίεση μόνο περιστασιακά, αναφέρει το Science Alert.
Πώς οι «ενοχλητικοί» συνδέθηκαν με γήρανση
Οι συμμετέχοντες έδωσαν και δείγματα σάλιου, ώστε οι ερευνητές να υπολογίσουν δύο διαφορετικούς δείκτες βιολογικής γήρανσης. Ο πρώτος εξέταζε αν το σώμα ενός ατόμου εμφανίζει βιολογική ηλικία μεγαλύτερη ή μικρότερη από τη χρονολογική του ηλικία. Ο δεύτερος μετρούσε τον τρέχοντα ρυθμό γήρανσης, δηλαδή το πόσο γρήγορα φθείρεται βιολογικά ο οργανισμός εκείνη την περίοδο.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σχεδόν το 30% των συμμετεχόντων είχε τουλάχιστον έναν «ενοχλητικό» στο κοινωνικό του δίκτυο, ενώ περίπου το 10% ανέφερε τουλάχιστον δύο. Με άλλα λόγια, οι αρνητικοί δεσμοί δεν είναι σπάνιο φαινόμενο, παρότι έχουν μελετηθεί πολύ λιγότερο από τις θετικές ή ουδέτερες σχέσεις.
Κάθε επιπλέον «ενοχλητικός» συνδεόταν με βιολογική ηλικία αυξημένη κατά περίπου εννέα μήνες, καθώς και με ελαφρώς ταχύτερο ρυθμό γήρανσης, περίπου 1,5%.
Η επίδραση αυτή ήταν εντονότερη όταν η δύσκολη σχέση αφορούσε μέλη της οικογένειας και όχι φίλους ή γνωστούς. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό πιθανόν οφείλεται στο ότι οι οικογενειακοί δεσμοί είναι πολύ δυσκολότερο να διακοπούν. Μόλις το 3,5% των φιλικών σχέσεων χαρακτηρίστηκαν «ενοχλητικές», έναντι σχεδόν 10% στις σχέσεις μεταξύ γονέων και παιδιών.
Αντίθετα, οι αρνητικές σχέσεις με συζύγους ή συντρόφους δεν έδειξαν την ίδια σύνδεση με επιταχυνόμενη γήρανση. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι οι συγκρούσεις σε τέτοιες σχέσεις συνυπάρχουν συχνά με σημαντική υποστήριξη, η οποία μπορεί να εξισορροπεί τις φυσιολογικές συνέπειες του στρες.
Επιπτώσεις στην υγεία
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ακόμη ότι γυναίκες, καπνιστές και άτομα με μεγαλύτερο ιστορικό στρες από την παιδική ηλικία ανέφεραν συχνότερα «ενοχλητικούς» στο περιβάλλον τους. Επιπλέον, η παρουσία περισσότερων τέτοιων σχέσεων συνδεόταν με χειρότερη αξιολόγηση της υγείας, περισσότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, περισσότερες χρόνιες παθήσεις και υψηλότερο σωματικό βάρος, δείχνοντας ότι οι δύσκολοι κοινωνικοί δεσμοί μπορεί να επηρεάζουν πολλαπλές πτυχές της υγείας.
Πηγή: Cnn
