ΚΥΠΕ
Γνωστική και κοινωνική δραστηριότητα, τακτική σωματική άσκηση, υγιεινή διατροφή, έλεγχος των καρδιαγγειακών παραγόντων, καλός ύπνος, φροντίδα της ακοής και της όρασης, αντιμετώπιση της κατάθλιψης, προστασία από τραυματισμούς στο κεφάλι, περιορισμός του αλκοόλ και διακοπή του καπνίσματος, καθώς και μείωση της έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση, αποτελούν τους 11 πυλώνες πρόληψης της άνοιας που αναδεικνύει το Κέντρο Άνοιας του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου (ΙΝΓΚ).
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ, που τιμάται στις 21 Σεπτεμβρίου, το ΙΝΓΚ υπενθυμίζει ότι η φροντίδα της υγείας του εγκεφάλου αρχίζει από την καθημερινότητα και ότι η ταυτόχρονη αντιμετώπιση διαφορετικών παραγόντων του τρόπου ζωής μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της γνωστικής υγείας και στη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.
Σύμφωνα με το ΙΝΓΚ, η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελεί τη συχνότερη μορφή άνοιας, ενώ το Κέντρο Άνοιας του Ινστιτούτου ακολουθεί τις αναθεωρημένες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για το 2026 σχετικά με τη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.
Οι οδηγίες αφορούν ενήλικες που δεν πάσχουν από άνοια, περιλαμβανομένων ατόμων με φυσιολογική γνωστική λειτουργία ή ήπια γνωστική εξασθένηση, καθώς και ατόμων στα οποία οι καταστάσεις αυτές συνυπάρχουν με άλλη πάθηση.
Σύμφωνα με το ΙΝΓΚ, οι 11 πυλώνες είναι η γνωστική δραστηριότητα, μέσω της εκμάθησης νέων δεξιοτήτων, γλωσσών ή χόμπι, της ανάγνωσης, των παζλ, του σκακιού, των επιτραπέζιων παιχνιδιών και άλλων δραστηριοτήτων που ενεργοποιούν το μυαλό, η κοινωνική δραστηριότητα, με τη διατήρηση ουσιαστικών σχέσεων με την οικογένεια και τους φίλους, τη συμμετοχή σε κοινοτικές και κοινωνικές δραστηριότητες και τον εθελοντισμό, η τακτική σωματική άσκηση, με τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας άσκησης μέτριας έντασης την εβδομάδα, όπως γρήγορο περπάτημα, κολύμπι, χορός ή ποδηλασία, καθώς και ασκήσεις ενδυνάμωσης και ισορροπίας και ο περιορισμός του αλκοόλ και διακοπή του καπνίσματος, καθώς η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα συνδέονται με επιβαρύνσεις για την υγεία και μπορούν να επηρεάσουν την εγκεφαλική και αγγειακή λειτουργία.
Επίσης, η υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, με έμφαση στη μεσογειακή διατροφή, τα λαχανικά, τα φρούτα, τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τους ξηρούς καρπούς, τους σπόρους, το ελαιόλαδο και τα ψάρια και με περιορισμό των επεξεργασμένων τροφών, των κορεσμένων λιπαρών, του κόκκινου κρέατος, της ζάχαρης και του αλατιού, ο έλεγχος των καρδιαγγειακών παραγόντων, με τακτική παρακολούθηση και αποτελεσματική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου, της χοληστερόλης και του σωματικού βάρους, η φροντίδα και προστασία της ακοής και της όρασης, καθώς η απώλεια ακοής στη μέση ηλικία και η μη αντιμετωπισμένη απώλεια όρασης αποτελούν τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για άνοια, καθώς και η αντιμετώπιση της κατάθλιψης, με έγκαιρη αναγνώριση και κατάλληλη αντιμετώπιση σε συνεργασία με επαγγελματίες υγείας.
Επιπλέον, ανάμεσα στους 11 πυλώνες βρίσκεται και ο καλός ύπνος, με σταθερό πρόγραμμα και έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας σε περιπτώσεις αϋπνίας ή υπνικής άπνοιας, η προστασία από τραυματισμούς στο κεφάλι, με μέτρα όπως η χρήση κράνους κατά την ποδηλασία, την οδήγηση μοτοσικλέτας ή την άθληση και η χρήση ζώνης ασφαλείας κατά την οδήγηση και η μείωση της έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση, με αποφυγή, όπου είναι δυνατόν, περιοχών με έντονη ρύπανση από την κυκλοφορία και διατήρηση καλού αερισμού στους εσωτερικούς χώρους.
Στο μεταξύ, το ΙΝΓΚ υπενθυμίζει τη συμμετοχή του, μέσω του Κέντρου Άνοιας και του Τμήματος Βιοπληροφορικής, στο πανευρωπαϊκό δίκτυο COMFORTage, μαζί με άλλα 37 κέντρα.
Το πρόγραμμα, αναφέρει, διερευνά στοχευμένες λύσεις για την πρόληψη, την παρακολούθηση και τη διαχείριση της εξέλιξης της άνοιας και της ευθραυστότητας.
Στη μελέτη μπορούν να συμμετάσχουν άτομα άνω των 60 ετών που έχουν διαγνωστεί με ήπια απώλεια μνήμης. Στόχος είναι η σύγκριση ατόμων που παρουσιάζουν συμπτώματα απώλειας μνήμης με άτομα που δεν παρουσιάζουν τέτοια συμπτώματα.
Οι συμμετέχοντες θα εξεταστούν κλινικά ως προς τη λειτουργία της κατάποσης και της κίνησης και θα υποβληθούν σε νευρολογική εξέταση, μαγνητική τομογραφία (MRI), εγκεφαλογράφημα, γνωστικά τεστ και ανάλυση αίματος.
Τα δεδομένα από το ΙΝΓΚ θα αναλυθούν σε συνδυασμό με τα δεδομένα των υπόλοιπων χωρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.
