Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι σιίτης κληρικός και πολιτικός του Ιράν. Από τον Μάρτιο του 2026 φέρεται να είναι ο 3ος Ανώτατος Ηγέτης της χώρας του, διαδεχόμενος τον πατέρα του Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος κυβερνούσε το Ιράν από το 1989.
Σπούδασε ισλαμική θεολογία στο ιερατικό κέντρο της Κομ και δίδαξε προχωρημένα μαθήματα ισλαμικής νομολογίας στο θεολογικό σεμινάριο της πόλης. Για χρόνια θεωρούνταν «σκιώδης πολιτική μορφή» κοντά στο γραφείο του πατέρα του και με επιρροή στο καθεστώς. Συχνά έχει χαρακτηριστεί σκληροπυρηνικός μέσα στο ιρανικό καθεστώς.
Η σύνδεσή του με το Λονδίνο
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ σύμφωνα με δημοσίευμα της Daily Mail έχει μια ιδιαίτερη σχέση με το Λονδίνο. Ταξίδεψε στην αγγλική πρωτεύουσα με μια συνοδεία αντάξια δικτάτορα. Είκοσι σωματοφύλακες, μια ομάδα υπηρετών και μια απεριόριστη πιστωτική γραμμή από την Τεχεράνη συνόδευαν τον γιο και διάδοχο του Αλί Χαμενεΐ και πλέον νέο Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν.
Έμειναν στο ξενοδοχείο Sheraton στην Park Lane και παρέμειναν για δύο μήνες σε μια επίσκεψη που λέγεται ότι κόστισε περίπου 1 εκατομμύριο λίρες. Η εικόνα ήταν εντυπωσιακή: ο μελλοντικός Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν και η φάλαγγα των μπράβων του, να απολαμβάνουν ό,τι καλύτερο έχει να προσφέρει το Λονδίνο.
Ο σκοπός ήταν βαθιά προσωπικός. Ο ίδιος και η σύζυγός του, Ζάχρα Χαντάντ-Αντέλ, ταξίδεψαν στη Βρετανία πριν από 30 χρόνια για θεραπεία γονιμότητας, αφού το ζευγάρι δυσκολευόταν να αποκτήσει παιδί. Μέσα σε έναν χρόνο εκείνη γέννησε τον γιο τους Μπαγέρ, που το αποκάλεσαν «το αγόρι του ενός εκατομμυρίου λιρών» από όσους γνώριζαν για το ταξίδι στο Λονδίνο.
Οι εταιρείες και η περιουσία στο Λονδίνo
Αυτή δεν είναι η μόνη σύνδεση του Μοτζτάμπα (το όνομα του οποίου σημαίνει «ο εκλεκτός» στα περσικά) με το Λονδίνο. Ένα δίκτυο εταιρειών που συνδέεται με κοντινά του πρόσωπα αναφέρει ότι ελέγχει ένα χαρτοφυλάκιο πολυτελών ακινήτων αξίας περίπου 100 εκατομμυρίων λιρών στις πιο πριβέ συνοικίες της πόλης.
Ανάμεσα στα πιο πολυτελή είναι δύο εντυπωσιακά διαμερίσματα στο Palace Green, σε ένα κτίριο απέναντι από το Παλάτι του Κένσινγκτον και με θέα στην ισραηλινή πρεσβεία. Από τους επάνω ορόφους υπάρχει άμεση θέα στο συγκρότημα της πρεσβείας.
Έπειτα υπάρχει και η διαβόητη «Λεωφόρος των Δισεκατομμυριούχων» του Λονδίνου –η Bishops Avenue– όπου αρκετά ακίνητα έχουν συνδεθεί με δίκτυο που σχετίζεται με τον Μοτζτάμπα μέσω ενός Ιρανού τραπεζίτη, του Αλί Ανσάρι. Έρευνες αναφέρουν ότι ένα σύμπλεγμα από επαύλεις αγοράστηκε μέσω υπεράκτιων εταιρειών που συνδέονται με τον Ανσάρι, μεταξύ των οποίων και το Jersey House, μια τεράστια κατοικία με πύλες ασφαλείας, αξίας άνω των 30 εκατομμυρίων λιρών.
Τα αρχεία δείχνουν ότι αρκετά σπίτια στην ίδια λεωφόρο αγοράστηκαν μέσω εταιρειών, σε συμφωνίες αξίας άνω των 70 εκατομμυρίων λιρών. Όπως πολλά ακίνητα στον δρόμο που ανήκουν σε ολιγάρχες, πρίγκιπες του Κόλπου και ξένες ελίτ, φαίνεται να παραμένουν ακατοίκητα. Η ιδιοκτησία κρύβεται πίσω από στρώματα υπεράκτιων εταιρειών και διορισμένων διευθυντών, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον εντοπισμό της. Ωστόσο, ο Μοτζτάμπα έχει συνδεθεί με αυτές τις επαύλεις από την έγκριτη αμερικανική οικονομική εταιρεία μέσων ενημέρωσης Bloomberg.
Όλα αυτά αποτελούν μέρος ενός γνώριμου μοτίβου: ένας επαναστατικός ηγέτης –στην προκειμένη περίπτωση ο σιίτης κληρικός και πολιτικός που τώρα ηγείται του Ιράν– περνά τις ημέρες του καταγγέλλοντας τη δυτική παρακμή, ενώ ταυτόχρονα τοποθετεί κρυφά τεράστια πλούτη στα ακριβότερα ταχυδρομικά διαμερίσματα του Λονδίνου.
Δεκαετίες μετά από εκείνο το καλοκαίρι της θεραπείας γονιμότητας, η ιστορία των Χαμενεΐ πήρε μια ζοφερή τροπή. Η σύζυγος του Μοτζτάμπα, Ζάχρα, και ο Μπαγέρ (το παιδί που συνέλαβαν τότε) σκοτώθηκαν την περασμένη εβδομάδα μαζί με τον Αλί Χαμενεΐ σε ισραηλινο-αμερικανικά πλήγματα που αποδεκάτισαν την ηγεσία του Ιράν και άνοιξαν τον δρόμο για να πάρει τη θέση του πατέρα του.
Ποιος είναι ο νεότερος Χαμενεΐ;
Εύλογα γεννάται το ερώτημα «ποιος στα αλήθεια είναι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ;». Είναι ένα σημαντικό ερώτημα όχι μόνο για τους Ιρανούς αλλά και για ολόκληρο τον κόσμο που παρακολουθεί. Και οι δύο θα υποστούν τις συνέπειες της διακυβέρνησής του.
Για χρόνια, ενώ οι αξιωματούχοι του καθεστώτος εμφανίζονταν στη διεθνή σκηνή, ο Μοτζτάμπα παρέμενε κυρίως κρυμμένος. Τώρα στα 56 του, δεν έχει δώσει ποτέ δημόσια ομιλία ούτε συνέντευξη. Το όνομά του όμως είχε από καιρό βαρύτητα πολύ μεγαλύτερη από τη δημόσια παρουσία του. Είναι ο δεύτερος γιος του Αλί Χαμενεΐ (ο Ανώτατος Ηγέτης είχε έξι παιδιά, τέσσερις γιους και δύο κόρες) και μεγάλωσε μέσα στον στενότερο πυρήνα της επαναστατικής εξουσίας.
Δεν ανέβηκε στην κορυφή μέσω εκλεγμένου αξιώματος. Αντίθετα, απλώς τοποθέτησε τον εαυτό του δίπλα στον πιο ισχυρό άνθρωπο του Ιράν, τον πατέρα του. Όσοι ήθελαν πρόσβαση στον Ανώτατο Ηγέτη συχνά έπρεπε να περάσουν από αυτόν και έτσι απέκτησε τεράστια επιρροή. Και αν το «πριγκιπικό» του αξίωμα είναι ήδη ένα χτύπημα στην ιδεολογία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, τα μέτρια θρησκευτικά του προσόντα είναι ένα ακόμη.
Όλοι οι Ανώτατοι Ηγέτες πρέπει να είναι Μεγάλοι Αγιατολάχ, η υψηλότερη θρησκευτική βαθμίδα στο σιιτικό Ισλάμ. Ωστόσο, μέχρι τον διορισμό του, ο Μοτζτάμπα ήταν απλώς Χοτζατολεσλάμ, ένας κληρικός μεσαίας βαθμίδας. Ο πατέρας του είχε το ίδιο πρόβλημα και τότε όπως και τώρα το καθεστώς το παρέκαμψε.
Οι δυτικές κυβερνήσεις είχαν παρατηρήσει νωρίς τη δύναμή του. Το 2019 οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στον Μοτζτάμπα, περιγράφοντάς τον ως άτομο που εκπροσωπούσε τον Ανώτατο Ηγέτη με επίσημη ιδιότητα. Σύμφωνα με το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών, προς το τέλος της ζωής του ο Αλί Χαμενεΐ είχε ουσιαστικά εκχωρήσει μέρος της εξουσίας του στον γιο του.
Πέρα από αυτό, οι σχέσεις του με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και την παραστρατιωτική του πτέρυγα, τη Basij –που σφυρηλατήθηκαν όταν πολέμησε ως έφηβος στον σκληρό πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-1988), υπηρετώντας στην επίλεκτη 27η Μεραρχία Mohammad Rasulullah– θεωρούνται ευρέως θεμέλιο της δύναμής του.
Η σημασία αυτών των οργανισμών ξεπερνά κατά πολύ τις στρατιωτικές τους δυνατότητες: είναι η ασπίδα και το σπαθί του καθεστώτος, οι θεσμοί που επιβάλλουν βίαια την πίστη στο εσωτερικό και που προβάλλουν ισχύ στο εξωτερικό. Αν κάποιος ελέγχει αυτά τα δίκτυα, τότε ελέγχει και το Ιράν. Η σύμπλευσή του μαζί τους δείχνει επίσης κάτι για τα πολιτικά του ένστικτα. Θεωρείται εδώ και καιρό σκληροπυρηνικός, βαθιά εχθρικός προς τους μεταρρυθμιστές πολιτικούς που κάποτε ονειρεύονταν να ανοίξουν το Ιράν προς τον έξω κόσμο.
Το όραμα του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Τα τελευταία χρόνια ο Μοτζτάμπα άρχισε να βγαίνει από τις σκιές. Πρόσωπα μέσα στο κατεστημένο τον παρουσίαζαν ανοιχτά ως μελλοντικό Ανώτατο Ηγέτη. Κάποιοι προσπάθησαν να τον παρουσιάσουν ως μεταρρυθμιστή. Το καθεστώς μάλιστα, προώθησε έναν εξαιρετικά αντιδραστικό κληρικό από την Κομ ως πιθανό διάδοχο του Χαμενεΐ, ώστε να εμφανιστεί ο Μοτζτάμπα ως εκσυγχρονιστής σε σύγκριση.
Αλλά η αλήθεια μαρτυρά το αντίθετο. Οι Φρουροί της Επανάστασης, οι μυστικές υπηρεσίες και οι πολιτοφυλακές Basij είναι πλέον οι άκαμπτα συντηρητικοί θεσμοί που στηρίζουν το καθεστώς και ο Μοτζτάμπα είναι απολύτως ευθυγραμμισμένος μαζί τους. Είναι ένας αυταρχικός ηγέτης με κληρική ενδυμασία, υποστηριζόμενος από τον καταπιεστικό μηχανισμό κρατικής βίας.
Μερικές από τις πιο εντυπωσιακές περιγραφές για τον ίδιο προέρχονται από αποστάτες που κάποτε κινούνταν μέσα στον εσωτερικό κόσμο του καθεστώτος. Ένας από αυτούς είναι ένας πρώην άνθρωπος του συστήματος που λέει ότι σπούδασε μαζί με τον νέο Ανώτατο Ηγέτη στις θρησκευτικές σχολές της Κομ. Ο Τζαμπέρ Ρατζαμπί τον έχει περιγράψει δημόσια ως ακόμη πιο ακραίο από τον πατέρα του.
Ακόμη χειρότερα, ο Ρατζαμπί πιστεύει ότι πρόκειται για άνθρωπο που κινείται από φανατική ιδεολογική πεποίθηση και που είναι πεπεισμένος ότι έχει έναν θεϊκό ρόλο στην ιστορία, επιβλέποντας την καταστροφή του Ισραήλ. «Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι πιο επικίνδυνος από 50 πυρηνικές βόμβες», προειδοποίησε σε συνέντευξη πριν από τον πόλεμο. «Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ πιστεύει ότι… θα ηγηθεί του στρατού που φέρει τις μαύρες σημαίες για να απελευθερώσει την Ιερουσαλήμ».
Η εικόνα που προκύπτει για τον νέο ηγέτη είναι τρομακτική: ένας άνθρωπος διαμορφωμένος από μυστικότητα, οικονομική διαφθορά, με τα πιο βίαια δίκτυα ασφαλείας και με ιδεολογικό φανατισμό. Μετά τον θάνατο τόσων μελών της οικογένειάς του την περασμένη εβδομάδα, δύο ακόμη παράγοντες μπορούν να προστεθούν στη λίστα: οργή και μια αμείλικτη επιθυμία για εκδίκηση.
Πηγή: gazzetta
