Πανελλήνια συγκίνηση έχουν προκαλέσει τα ιστορικά ντοκουμέντα με την εκτέλεση 200 κομμουνιστών την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή, όταν φωτογραφίες βγήκαν σε δημοπρασία στο e-Bay, για να αποσυρθούν τελικά.
Στην πρώτη επίσημη αντίδραση για τα ιστορικά ντοκουμέντα με την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο Καισαριανής από τους Ναζί προχώρησε το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού, καθώς με ανακοίνωσή του ενημέρωσε ότι προχωράνε όλες οι απαραίτητες ενέργειες με στόχο να αποκτήσει το ελληνικό κράτος τις συγκεκριμένες φωτογραφίες.
Το Υπουργείο Πολιτισμού υπογραμμίζει ότι είναι πολύ πιθανόν ότι πρόκειται για αυθεντικές φωτογραφίες, ωστόσο προσθέτει ότι υπάρχουν αρκετές νομικές περιπλοκές αναφορικά με τη διεκδίκησή τους.
«Δώδεκα φωτογραφίες που παρουσιάζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 πατριωτών, πριν από την εκτέλεσή τους, στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, εμφανίστηκαν στον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay το Σάββατο, 14 Φεβρουαρίου. Ανήκουν σε συλλέκτη που ειδικεύεται στα αναμνηστικά του Γερμανικού Στρατού και εν γένει τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και ο οποίος τις προσέφερε για πώληση», σημειώνει αρχικά το ΥΠΠΟ.
Όπως υπογραμμίζει, «ευαισθητοποιήθηκε άμεσα και διαπίστωσε ότι είναι πολύ πιθανόν ότι πρόκειται για αυθεντικές φωτογραφίες και ότι υπάρχουν αρκετές νομικές περιπλοκές αναφορικά με τη διεκδίκησή τους».
Αναφορικά με την τεκμηρίωση της αυθεντικότητάς τους, το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού σημειώνει ότι είναι γνωστό και επαρκώς διερευνημένο θέμα μεταξύ ιστορικών της φωτογραφίας και της σύγχρονης ιστορίας η διακίνηση φωτογραφιών που τράβηξαν στρατιώτες του Γ’ Ράιχ σε χώρες τις οποίες είχε καταλάβει η ναζιστική Γερμανία.
Προσθέτει ότι στις οργανώσεις Γερμανών βετεράνων που συστάθηκαν με στόχο την αποκατάσταση της δημόσιας εικόνας της Βέρμαχτ, στη μεταπολεμική γερμανική κοινωνία, δημιουργήθηκαν δίκτυα ανταλλαγής και ανατύπωσης φωτογραφιών που παρήχθησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου από επαγγελματίες και ερασιτέχνες φωτογράφους.
Χαρακτηριστικότερη περίπτωση, σύμφωνα με το Υπουργείο, υπήρξε ο κύκλος του περιοδικού Wildente (Αγριόπαπια), που εξέδιδε ο Gunther Heysing, δημοσιογράφος των Μονάδων Προπαγάνδας του Γκέμπελς.
«Οι συγκεκριμένες φωτογραφίες είναι πολύ πιθανόν να ανήκουν σε αυτές (ειδικώς εάν ληφθεί υπόψη η πίσω όψη των τυπωμένων φωτογραφιών, όπως εμφανίσθηκε στο e-bay»)», σημειώνει.
Το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού επισημαίνει ότι την ερχόμενη Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου το Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων Μνημείων θα εξετάσει το θέμα «Χαρακτηρισμός ή μη φωτογραφικών τεκμηρίων της εκτέλεσης των 200 πατριωτών στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944».
Εξηγεί ότι ήδη εμπειρογνώμονες - στελέχη του ΥΠΠΟ έχουν έλθει σε επαφή με τον συλλέκτη και τις επόμενες μέρες θα τον επισκεφθούν στην έδρα του, στη Γάνδη του Βελγίου, προκειμένου να αποτιμήσουν την αυθεντικότητα και τη νομιμότητα της προέλευσης, καθώς και τη σημασία και την αξία της συλλογής.
«Εάν η αυθεντικότητα και η νόμιμη προέλευση της συλλογής τεκμηριώνονται, το Υπουργείο Πολιτισμού θα οριστικοποιήσει άμεσα διά της κατάλληλης νομικής οδού τα μέτρα για την απόκτησή της», αναφέρει η ανακοίνωση.
Τα συγκλονιστικά σημειώματα των 200
Με αφορμή τα συγκλονιστικά ντοκουμέντα, επανέρχονται στο προσκήνιο τα τελευταία μηνύματα που άφησαν πολλοί από αυτούς. Τα στερνά μηνύματα προς τους δικούς τους ανθρώπους όπως έγραφε ο «Ριζοσπάστης» σε παλαιότερο δημοσίευμά του.
Δάσκαλος, από τη Ραχούλα Καρδίτσας ο Βαγγέλης Πόλκος. Πίσω από μια φωτογραφία της κορούλας του, που βρέθηκε στο σακάκι του, είχε σημειωμένο το μήνυμα: «Κόρη μου, Καίτη Πόλκου, μένει Κλειούς 22 Θεσσαλονίκη. Να γίνει δασκάλα. Ο πατέρας της».
Συγκλονιστικά τα στερνά μηνύματα που άφησε για τον πατέρα, την αρραβωνιαστικιά και την κουνιάδα του ο Ναπολέων Σουκατζίδης. «Πατερούλη, πάω για εκτέλεση, να 'σαι περήφανος για το μονάκριβο γιο σου...». Στην αρραβωνιαστικιά «Δίδα Χαρά Λιουδάκη, καθηγήτρια Αναμορφωτικού Σχολής Θηλέων, Δρομοκαΐτειον. "...Η τελευταία μου σκέψη μαζί σου. Θα 'θελα να σε κάνω ευτυχισμένη. Να βρεις σύντροφο της ζωής σου άξιό μου..."». Το τρίτο στην κουνιάδα Μαρία Λιουδάκη, την «αδελφούλα» του, «που λάτρευσε πολύ όσο και τη γυναίκα του».
Στο αρχείο του ΚΚΕ υπάρχει και η ιστορία με το μαντήλι του Σπήλιου Αμπελογιάννη, ενός από τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές την Πρωτομαγιά του 1944. Το μαντήλι ήταν θαμμένο για χρόνια σ' έναν τενεκέ στην αυλή ενός σπιτιού στον Κολωνό. Ένα μαντήλι που με μολύβι ήταν γραμμένο στην άκρη του: «Αμπελογιάννης Σπήλιος του Κωνσταντίνου. Οδός Άστρους 93 Κολωνός. Έτσι πεθαίνουν οι τίμιοι Έλληνες. Πεθαίνω περήφανος. Ζήτω η Λευτεριά. Διαβάτη Έλληνα, το ρούχο τούτο να το πας στην παραπάνω διεύθυνση. Είναι η στερνή επιθυμία ενός ανθρώπου που ξέρει να πεθαίνει για την λευτεριά. Ζήτω ο Ελληνικός Λαός».
«...Σφίξτε τις καρδιές σας και βγείτε παλικάρια από τη νέα δοκιμασία...». Αυτό είναι το μήνυμα που είχε γράψει ο Μήτσος Ρεμπούτσικας, στέλεχος του ΚΚΕ από την Αχαγιά της Πάτρας, που παραγγέλλει στους δικούς τους: «Ο θάνατός μου δε θα πρέπει να σας λυπήσει αλλά να σας ατσαλώσει πιο πολύ για την πάλη, που διεξάγεται... Έτσι θα μας τιμήσετε καλύτερα. Όταν ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του για ανώτερα ιδανικά δεν πεθαίνει ποτέ».
Οι πρώτες ταυτοποιήσεις
Σε εξέλιξη βρίσκεται η προσπάθεια ταυτοποίησης των προσώπων που διακρίνονται στις φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας και απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών, στην πλειοψηφία τους στελεχών και μελών του ΚΚΕ, την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ΚΚΕ, επιδιώκοντας να βοηθήσει σε αυτή την προσπάθεια δίνει διευκρινίσεις σχετικά με τα πρόσωπα που πιθανώς απεικονίζονται στις φωτογραφίες.
Από την μέχρι τώρα έρευνα προκύπτει ότι πολύ πιθανά σε μία από τις φωτογραφίες απεικονίζονται ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης και ο Δημήτρης Παπαδόπουλος, όπως μεταδίδει ο 902.gr.
