Η εικόνα που διαμορφώνεται γύρω από τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες ημέρες εμφανίζεται αντιφατική, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες δηλώνουν ότι έχουν επιβάλει πλήρη αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, ενώ ταυτόχρονα συνεχίζεται η διέλευση πλοίων από μία από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές οδούς του πλανήτη. Ωστόσο, η αντίφαση αυτή είναι περισσότερο φαινομενική παρά πραγματική.
Ο βασικός λόγος είναι ότι ο αποκλεισμός δεν αφορά τα ίδια τα Στενά. Σύμφωνα με διευκρινίσεις της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), τα μέτρα στοχεύουν αποκλειστικά τα ιρανικά λιμάνια και τη θαλάσσια εμπορική δραστηριότητα που σχετίζεται με το Ιράν. Αντίθετα, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν διεθνή πλωτή οδό, και η πλήρης παρεμπόδισή τους θα παραβίαζε το διεθνές ναυτικό δίκαιο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου, σύμφωνα με το CNN.
Αυτό σημαίνει ότι πλοία χωρίς σύνδεση με το Ιράν –δηλαδή όσα δεν μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο ή προϊόντα και δεν κατευθύνονται προς ιρανικά λιμάνια– μπορούν να συνεχίσουν να περνούν κανονικά. Πρόκειται κυρίως για δεξαμενόπλοια και εμπορικά πλοία που εξυπηρετούν χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ.
Ανοιχτή δίοδος, αλλά διαρκής επιτήρηση
Ένα πλοίο μπορεί να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς πρόβλημα, ωστόσο μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με παρεμβάσεις σε διεθνή ύδατα, εφόσον διαπιστωθεί ότι το φορτίο του συνδέεται με το Ιράν. Αυτό εξηγεί γιατί η κίνηση στα Στενά συνεχίζεται, ενώ ταυτόχρονα ο αποκλεισμός θεωρείται «πλήρως εφαρμοσμένος».
Η ταχύτητα των εμπορικών πλοίων παίζει επίσης ρόλο. Ένα πλήρως φορτωμένο πετρελαιοφόρο κινείται αργά, δίνοντας στις ναυτικές δυνάμεις χρόνο να το παρακολουθήσουν και να αποφασίσουν αν θα επέμβουν. Έτσι, ακόμη κι αν ένα πλοίο εξέλθει από τον Περσικό Κόλπο, δεν σημαίνει ότι έχει «ξεφύγει» από την επιτήρηση.
Παράλληλα, υπάρχουν εξαιρέσεις. Οι ΗΠΑ έχουν αφήσει περιθώρια για ανθρωπιστικές αποστολές, ενώ έχει προβλεφθεί περιορισμένη «περίοδος χάριτος» για ουδέτερα πλοία που βρίσκονταν ήδη σε ιρανικά λιμάνια όταν ξεκίνησε ο αποκλεισμός. Αυτές οι περιπτώσεις εξηγούν τη συνέχιση μιας περιορισμένης ναυτιλιακής δραστηριότητας στην περιοχή.
Πώς εφαρμόζεται ο αποκλεισμός
Η στρατιωτική διάταξη των αμερικανικών δυνάμεων δείχνει ότι το επίκεντρο δεν βρίσκεται στα Στενά, αλλά στα ανοικτά ύδατα πέρα από αυτά. Με αεροπλανοφόρα, αντιτορπιλικά, αμφίβια πλοία και εκτεταμένη αεροπορική υποστήριξη, οι ΗΠΑ διαθέτουν τη δυνατότητα να ελέγχουν θαλάσσιες γραμμές σε μεγάλες αποστάσεις, όπως είχαν κάνει και με πλοία που συνδέονταν με τη Βενεζουέλα στο παρελθόν.
Αυτό περιορίζει σημαντικά τις επιλογές του Ιράν για αντίδραση, καθώς οι δυνάμεις του –όπως τα σκάφη ταχείας επέμβασης– είναι πιο αποτελεσματικές σε κλειστές θάλασσες και όχι στον ανοιχτό ωκεανό.
Συνολικά, η συνεχιζόμενη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ δεν αναιρεί τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Αντίθετα, αναδεικνύει τη φύση του: έναν «έξυπνο» και ευέλικτο αποκλεισμό που δεν βασίζεται στην απόλυτη παρεμπόδιση της κυκλοφορίας, αλλά στον στοχευμένο έλεγχο του εμπορίου που σχετίζεται με το Ιράν. Έτσι, η παγκόσμια ναυσιπλοΐα συνεχίζεται, ενώ η οικονομική δραστηριότητα της Τεχεράνης δέχεται ισχυρό πλήγμα.
Πηγή: Τα Νέα
