Οι αρχαίοι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν ανθρώπινα περιττώματα για τη θεραπεία κοινών παθήσεων, σύμφωνα με νέα αρχαιολογική μελέτη που φέρνει στο φως άμεσες αποδείξεις μιας πρακτικής η οποία μέχρι σήμερα ήταν γνωστή μόνο από γραπτές πηγές. Η ανακάλυψη αυτή αποτελεί την πρώτη ξεκάθαρη αρχαιολογική επιβεβαίωση ότι τα ανθρώπινα περιττώματα είχαν πράγματι θέση στο «φαρμακείο» της αρχαιότητας.
Είναι γνωστό ότι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι συγγραφείς είχαν αναφερθεί στη χρήση περιττωμάτων στην ιατρική. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν άμεσες χημικές αποδείξεις που να τεκμηριώνουν την πρακτική εφαρμογή αυτών των θεραπειών. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα συγκεκριμένα κατάλοιπα φαίνεται πως χρησιμοποιούνταν για την αντιμετώπιση λοιμώξεων ή φλεγμονών.
«Οι φαρμακολογικές θεραπείες που βασίζονται σε περιττώματα καταγράφονται εκτενώς στα ελληνορωμαϊκά ιατρικά κείμενα», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, δρ Τζένκερ Ατίλα, από το Πανεπιστήμιο Σίβας Τζουμχουριγιέτ της Τουρκίας. «Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπήρχε καμία άμεση χημική απόδειξη που να επιβεβαιώνει την πρακτική εφαρμογή τους», συμπληρώνει.
Η ανακάλυψη έγινε μέσω της ανάλυσης ενός αρχαίου ρωμαϊκού γυάλινου φιαλιδίου, ηλικίας περίπου 1.900 ετών, το οποίο ανήκε σε συλλογή αγγείων του Μουσείου Μπέργκαμα στην Τουρκία. Το φιαλίδιο αποδείχτηκε ότι έκρυβε ένα εντυπωσιακό ιατρικό μυστικό της αρχαιότητας, καθώς περιείχε ανθρώπινα περιττώματα.
Όπως ανέφερε ο δρ Ατίλα, η χρήση περιττωμάτων ως θεραπευτικού μέσου ήταν γνωστή στον αρχαίο αιγυπτιακό, κινεζικό, ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, σύμφωνα με γραπτές πηγές. «Μέχρι τώρα, όμως, δεν υπήρχαν αρχαιολογικές αποδείξεις αυτής της πρακτικής. Η μελέτη μας αποδεικνύει για πρώτη φορά την ύπαρξή της με αρχαιολογικά δεδομένα», τόνισε.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν τις καφέ νιφάδες που εντοπίστηκαν στο εσωτερικό του φιαλιδίου, προκειμένου να προσδιορίσουν το περιεχόμενό του. Η ανάλυση αποκάλυψε όχι μόνο σαφή ίχνη ανθρώπινων περιττωμάτων, αλλά και θυμάρι, το οποίο ενδεχομένως χρησιμοποιούνταν για να καλύψει τη δυσάρεστη οσμή.
A new study shows that organic residues from a Roman-era glass medicinal vial came from human feces. https://t.co/gWWdjtBW2k
— Live Science (@LiveScience) January 29, 2026
«Το περιεχόμενο του αγγείου αποκάλυψε ένα χαρακτηριστικό μείγμα βιοδεικτών ανθρώπινων περιττωμάτων», έγραψε ο δρ Ατίλα. «Εντοπίστηκαν επίσης αρωματικές ενώσεις, όπως η καρβακρόλη, βασικό συστατικό του ελαίου θυμαριού. Τα αποτελέσματα αυτά ευθυγραμμίζονται με κλασικές συνταγές που συνδύαζαν κοπριά με ουσίες που κάλυπταν την οσμή, ώστε να αυξηθεί η αποδοχή της θεραπείας από τους ασθενείς».
Το φιαλίδιο βρέθηκε μέσα σε τάφο στην Πέργαμο, μια αρχαία πόλη που βρίσκεται στη σημερινή Τουρκία. Αρχικά αποτέλεσε ελληνική πόλη, αλλά στη συνέχεια πέρασε υπό ρωμαϊκό έλεγχο. Κατά τις αρχές του 2ου αιώνα μ.Χ. ανασχεδιάστηκε εκτενώς επί αυτοκράτορα Τραϊανού και υπήρξε πατρίδα του φημισμένου γιατρού Γαληνού της Περγάμου, ο οποίος θεωρείται ισάξιος του Ιπποκράτη στην ιστορία της αρχαίας ιατρικής.
Ο ίδιος ο Γαληνός είχε αναφερθεί στα οφέλη των περιττωμάτων, τόσο ζωικών όσο και ανθρώπινων, στη θεραπευτική πρακτική. «Στην ύστερη ελληνορωμαϊκή παράδοση, συγγραφείς όπως ο Διοσκουρίδης, ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος και ο Γαληνός κατέταξαν θεραπείες που βασίζονταν σε κοπριά για παθήσεις που κυμαίνονταν από φλεγμονές και λοιμώξεις έως αναπαραγωγικές διαταραχές», εξήγησε ο δρ Ατίλα. «Αν και συχνά αναφέρονταν με ευφημισμούς ή επιφύλαξη, οι ουσίες αυτές δεν θεωρούνταν απαραίτητα αποκρουστικές ή παράλογες, αλλά κατείχαν μια ενδιάμεση θέση στην αρχαία φαρμακολογία, θεωρούμενες ισχυρές και αποτελεσματικές», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο Γαληνός είχε επίσης συστήσει τη χρήση «αρωματικών βοτάνων, ρητινών και ελαίων» τόσο για τη θεραπεία ασθενειών όσο και για την απομάκρυνση «κακόβουλων δυνάμεων».
Οι ερευνητές σκοπεύουν να συνεχίσουν τη μελέτη και την ανάλυση και άλλων αγγείων, προκειμένου να εντοπίσουν επιπλέον στοιχεία. «Η έρευνά μας πάνω στο θέμα συνεχίζεται», ανέφερε ο δρ Ατίλα. «Εξετάζουμε αυτή τη στιγμή και άλλα γυάλινα και κεραμικά αντικείμενα που φυλάσσονται σε μουσεία της Τουρκίας και συλλέγουμε δείγματα από όσα περιέχουν κατάλοιπα, με την ελπίδα να προκύψουν ακόμα πιο ενδιαφέροντα αποτελέσματα στο μέλλον».
Η συγκεκριμένη έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Archaeological Science.
Πηγή: Newsbeast
