Ήταν μια επίσκεψη που ξεκίνησε με χαμόγελα και ενθουσιασμό, αλλά μέσα σε λίγα λεπτά μετατράπηκε σε μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της 15ης Ιουλίου 1974.
Τα 33 παιδιά της Ορθόδοξης Χριστιανικής Αδελφότητας Νέων Καΐρου, που βρίσκονταν στο Προεδρικό Μέγαρο για να συναντήσουν τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, βρέθηκαν παγιδευμένα μέσα στη δίνη του πραξικοπήματος.
Η ομάδα των παιδιών, ηλικίας 14 έως 17 ετών, είχε φτάσει στην Κύπρο λίγες ημέρες νωρίτερα και φιλοξενούνταν στη Λευκωσία. Το πρωινό της 15ης Ιουλίου επισκέφθηκε το Προεδρικό, όπου ο Μακάριος τα υποδέχθηκε θερμά. Θυμούνται έναν Μακάριο εξαιρετικά εγκάρδιο. Μόλις είχαν καθίσει στη μεγάλη αίθουσα και ο επικεφαλής της αποστολής άρχισε να διαβάζει την προσφώνηση. Την ώρα που άρχισε η συνάντηση, οι πρώτοι πυροβολισμοί ακούστηκαν στην περιοχή.
Αρχικά, τα παιδιά δεν αντιλήφθηκαν τη σοβαρότητα της κατάστασης, θεωρώντας πως επρόκειτο για κανονιοβολισμούς ή κάποιο εορταστικό γεγονός λόγω της άφιξης τους. Ο Μακάριος, ωστόσο, κατάλαβε αμέσως τι συνέβαινε και προσπάθησε να τα καθησυχάσει. Σηκώθηκε όρθιος, παρέμεινε ψύχραιμος και είπε στην ομάδα: «Μη φοβάστε παιδιά μου, δεν είναι τίποτα». Όταν η επίθεση εντάθηκε και σφαίρες άρχισαν να σπάνε τα τζάμια της αίθουσας, ο Μακάριος απομακρύνθηκε βιαστικά από την πίσω έξοδο, ενώ τα μέλη της Προεδρικής Φρουράς φώναζαν στα παιδιά «Πέστε κάτω! Καλυφθείτε!».
Ακολούθως οδήγησαν τα παιδιά σε υπόγειο καταφύγιο, όπου και παρέμειναν κρυμμένα για ώρες, ακούγοντας τις εκρήξεις και τα πυρά πάνω από τα κεφάλια τους, χωρίς να γνωρίζουν αν θα καταφέρουν να βγουν ζωντανά. Σύμφωνα με μαρτυρίες τους, καθ' όλη τη διάρκεια ήταν αγκαλιασμένα στο πάτωμα, έκλαιγαν κι έψελναν την «Υπερμάχω Στρατηγώ» και την προσευχή της Ορθόδοξης Αδελφότητας.
Μετά το τέλος της μάχης, τα παιδιά βγήκαν από το καταφύγιο και αντίκρισαν εικόνες καταστροφής. Μεταφέρθηκαν αρχικά για έλεγχο από τους πραξικοπηματίες, οι οποίοι τα ανέκριναν αν είδαν από πού διέφυγε ο Μακάριος. Όταν βεβαιώθηκαν ότι ήταν απλώς μαθητές, τα άφησαν ελεύθερα και στη συνέχεια παραδόθηκαν στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου. Κανένα από τα 33 παιδιά δεν τραυματίστηκε.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 19 Ιουλίου 1974, επέστρεψαν αεροπορικώς στην Αίγυπτο, μία ημέρα πριν από την Τουρκική Εισβολή. Παρά το σοκ που είχαν βιώσει, κράτησαν ζωντανές τις μνήμες από την Κύπρο και τους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα τους εκείνες τις δραματικές ώρες.
Η ιστορία των 33 Ελληνόπουλων του Καΐρου παραμένει μέχρι σήμερα μια από τις πιο συγκλονιστικές μαρτυρίες της ημέρας που η Κύπρος βυθίστηκε στο χάος του πραξικοπήματος.
