ΚΥΠΕ
Αποδεκτά τα όρια των σημερινών τιμών καυσίμων δήλωσε την Τρίτη ενώπιον της κοινοβουλευτικής επιτροπής ενέργειας ο Προϊστάμενος της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή Κωνσταντίνος Καραγιώργης, σημειώνοντας παράλληλα ότι η αύξηση στην Κύπρο σίγουρα είναι χαμηλότερη του μέσου όρου της ΕΕ. Από την πλευρά τους οι Βουλευτές ζητούν την φόρμουλα διαμόρφωσης της τελικής τιμής των καυσίμων και μέτρα στήριξης από την Κυβέρνηση.
Μιλώντας ενώπιον της κοινοβουλευτικής επιτροπής Ενέργειας η οποία εξέτασε αυτεπάγγελτα την αύξηση της τιμής των καυσίμων και τις επιπτώσεις στην οικονομία και στον Κύπριο πολίτη γενικότερα, ανέφερε ότι στην τρέχουσα περίοδο οι τιμές παρατηρούνται, οι διακυμάνσεις των τιμών παρατηρούνται σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, άρα πρέπει να αξιολογούμε τις τιμές στην Κύπρο με βάση και το τι συμβαίνει σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και όχι απομονωμένα.
Ο Προϊστάμενος της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή πρόσθεσε ότι τα στοιχεία των τιμών στην Κύπρο δείχνουν ότι η εξέλιξη των τιμών στην Κύπρο είναι συγκρίσιμη με αυτά που συμβαίνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση «και σε κάποιες και σε πολλές περιπτώσεις η αύξηση στην Κύπρο σίγουρα είναι χαμηλότερη του μέσου όρου της ΕΕ» σημειώνοντας ότι η Κύπρος αυτή την περίοδο είναι πιο κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Επομένως, σημείωσε, παρά την επιβάρυνση που σίγουρα δέχονται οι Κύπριοι καταναλωτές και σίγουρα είναι σε μία δύσκολη κατάσταση, «δεν πρέπει να δημιουργείται η εικόνα ότι η Κύπρος αποτελεί μία ξεχωριστή περίπτωση ανεξέλεγκτων αυξήσεων».
Ο κ. Καραγιώργης επισήμανε ότι το κράτος παρακολουθεί συστηματικά τις τιμές των καυσίμων μέσω της Ειδικής Υπηρεσίας Προστασίας του Καταναλωτή ώστε να υπάρχει μια πλήρης εικόνα για την αγορά. Συνεχίζοντας σημείωσε πως σε σχέση με την φόρμουλα, έχει εκσυγχρονιστεί το μοντέλο παρακολούθησης και σημείωσε ότι από την 1η Σεπτεμβρίου χρησιμοποιούνται πλέον σύγχρονα εικονομετρικά μοντέλα, τα οποία παρακολουθούν συστηματικά καθημερινά όλες τις τιμές λαμβάνοντας αυτόματα όλα τα ημερήσια δεδομένα που αφορούν τις τιμές στο platts, την ισοτιμία που υπάρχει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, και τα στοιχεία των εισαγωγών των εταιρειών και τις τιμές λιανικής από όλα τα πρατήρια.
«Οπότε έχουμε ένα εικονομετρικό μοντέλο, το οποίο λαμβάνει υπόψη και ιστορικά δεδομένα από το 2020, και ανάλογα και με τις εισαγωγές, αγορές, πλατφόρμες που γίνονται από τις εταιρείες μας παρουσιάζει κατά πόσο οι τιμές αυτές που παρουσιάζονται σήμερα είναι αποδεκτές ή όχι», πρόσθεσε.
Σημείωσε ότι η Υπηρεσία δεν μπορεί να παρεμβαίνει ανεξέλεγκτα όπως ανέφερε στην αγορά. «Εμείς χρησιμοποιούμε κάποια μοντέλα, από εξειδικευμένους οίκους, που μας βοήθησαν να τα στήσουμε και με βάση αυτά τα μοντέλα εμείς βλέπουμε ότι οι τιμές που υπάρχουν σήμερα στην Κύπρο λαμβάνοντας υπόψη και όλα τα δεδομένα που υπάρχουν σε όλη την αλυσίδα της εισαγωγής είναι αποδεκτά», είπε. Πρόσθεσε ότι όταν διαπιστώσει η Υπηρεσία ότι οι τιμές ξεπερνούν το όριο των αποδεκτών, τότε λαμβάνει τα μέτρα που πρέπει να λάβει.
Ο κ. Καραγιώργης συνέχισε λέγοντας ότι «είναι μια παράξενη περίοδος τώρα που σίγουρα οι τιμές είναι πάρα πολύ ψηλές, αλλά ακόμα οι τιμές σήμερα στην Κύπρο είναι συγκριτικά πολύ χαμηλότερες από την ΕΕ, αναφέροντας ότι διατηρεί την 4η,5η θέση χαμηλότερων τιμών στην Ευρώπη όσον αφορά την βενζίνη 95 και πολύ χαμηλά όσο αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης.
Οι αναφορές της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή έφεραν αντιδράσεις από τα μέλη της Επιτροπής, τα οποία ζήτησαν στοιχεία για την φόρμουλα υπολογισμού των τιμών καυσίμων, στοιχεία ωστόσο που δεν δόθηκαν από τους εκπροσώπους των αρμόδιων υπηρεσιών.
Μάλιστα ο Πρόεδρος της Επιτροπής βουλευτής του ΔΗΣΥ Νίκος Γεωργίου σε δηλώσεις μετά την επιτροπή υπέδειξε ότι σήμερα 3 συναρμόδιες κρατικές υπηρεσίες δεν ήταν σε θέση να παρουσιάσουν την φόρμουλα και να προσδιορίσουν με σαφήνεια την επιβάρυνση του καταναλωτή από φόρους. «Οι εποπτικές αρχές έχουν υποχρέωση να ασκούν προληπτικούς ελέγχους ώστε η αγορά λειτουργεί με διαφάνεια. Γι αυτό η πολιτεία οφείλει να έχει τις απαντήσεις ειδικά για τα αυτονόητα. Είναι θέμα διαφάνειας εποπτείας και σωστής πολιτικής» ανέφερε. Σημείωσε ότι η συζήτηση για το θέμα θα συνεχιστεί σε επόμενη συνεδρία της επιτροπής στις 27 Οκτωβρίου.
Πρατήρια δεν μείωσαν τιμές μετά την επιδότηση λένε οι Καταναλωτές
Παίρνοντας τον λόγο κατά την διάρκεια της συζήτησης στην Επιτροπή ο πρόεδρος του Συνδέσμου Καταναλωτών Μάριος Δρουσιώτης υποστήριξε μάλιστα ότι η αρμόδια αρχή δεν παρακολουθεί στενά, δίνοντας παραδείγματα ότι ενώ με την εφαρμογή της ελάφρυνσης στα καύσιμα η Υπηρεσία ανέφερε ότι «η επιδότηση κύλησε ομαλά χωρίς στρεβλώσεις. Εμείς που παρακολουθούσαμε την πορεία είδαμε 19 πρατήρια δεν μείωσαν καθόλου και 97 πρατήρια μείωσαν πιο λίγο από 8,33 σεντ/λίτρο. Έχουμε ονόματα και πότε και πόσο και εμείς λέμε ότι δεν παρακολούθησε στενά η υπηρεσία» ανέφερε ο κ. Δρουσιώτης.
Κάλεσε επίσης να δοθούν τα στοιχεία για τις διεθνείς τιμές και το οικονομικό μοντέλο που χρησιμοποιείται σημειώνοντας ότι «ακόμα και στην βουλή δεν το δίνουν». Κατέθεσε παράλληλα πίνακα με τις σημερινές τιμές και τις τιμές πριν τον πόλεμο, τα επιπρόσθετα έσοδα κράτους και συγκριτικά με την εξαγγελία της επιδότησης στις 26 Μαρτίου.
Σε αναφορά Βουλευτών ότι και το 2022 οι αναφορές της Υπηρεσίας Καταναλωτή ήταν οι ίδιες, ο κ. Καραγιώργης ανέφερε ότι «εμείς ως κράτος κάνουμε το μέγιστο δυνατό για να διασφαλίσουμε τα συμφέροντα των καταναλωτών». Συνεχίζοντας ανέφερε ότι «αν δεν διαφοροποιήθηκε κάτι από το 2022, θα επαναλαμβάνω μέχρι το 2030 ευρώ το ίδιο το πράγμα. Αν διαπιστώσουμε κάτι να είσαστε σίγουροι ότι θα επανέλθουμε» είπε. Απαντώντας σε ερώτηση είπε επίσης ότι ο φόρος κατανάλωσης στην αμόλυβδη 95 οκτανίων ήταν 42 σεντ και με τη μείωση του φόρου κατανάλωσης είναι 35 σεντ.
Από πλευράς της Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού αναφέρθηκε ότι για την επιτροπή, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο οι τιμές διαμορφώνονται ελεύθερα από τις επιχειρήσεις ή είναι αποτέλεσμα κάποιου είδους συνεννόησης ή κάποιες πρακτικές μεταξύ επιχειρήσεων που στόχο έχουν ή και στόχο έχουν ή με νομίζω αποτέλεσμα την παρακώλυση του ανταγωνισμού.
Σημειώθηκε ότι μια ομοιομορφία στις τιμές δεν αποτελεί ένδειξη για κάποιου είδους συνεννόηση και ανέδειξε ως σημαντική την καθημερινή παρακολούθηση των τιμών η οποία είναι διακριτή με την υπηρεσία ανταγωνισμού και συμπληρωματική.
Έρευνα της ΕΠΑ για τα καύσιμα σε εξέλιξη από το 2024
Η εκπρόσωπος της ΕΠΑ πρόσθεσε ότι όπου προκύπτουν στοιχεία που υποδηλώνουν ένδειξη για συνεννόηση και πρακτικές που εμπίπτουν στο πλαίσιο αρμοδιοτήτων επιτροπής θα διαβιβάζονται εγκαίρως. Ανέφερε ότι η επιτροπή διεξήγαγε έρευνες στον κλάδο των πετρελαιοειδών και διαβεβαίωσε ότι η επιτροπή παρακολουθεί εξελίξεις στον κλάδο καυσίμων. Αναφέρθηκε σε έρευνες που διενήργησε η ΕΠΑ τα προηγούμενα χρόνια και ειδικότερα σε έρευνα του 2014 η οποία αφορούσε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Σε υπόδειξη του κ. Γεωργίου ότι από το 2014 έχει αλλάξει η αγορά και αν η ΕΠΑ θεωρεί σκόπιμο να κάνει νέα έρευνα, η εκπρόσωπος ανέφερε ότι είχε ξεκινήσει έρευνα το 2024 η οποία συνεχίζει να είναι σε εξέλιξη.
Σε ερώτηση προς το Υπουργείο Οικονομικών για την σημερινή τιμή των καυσίμων, ποιο είναι το ποσοστό που εισπράττει το κράτος, ποιος ο φόρος κατανάλωσης, είτε ως ΦΠΑ και άλλο τέλος, και κατά πόσο η αύξηση στην τιμή των καυσίμων, το επιβαλλόμενο ΦΠΑ, ουσιαστικά εξανεμίζει την φοροελάφρυνση που έγινε με τον ειδικό φόρο κατανάλωσης τον Απρίλιο του 2026, η εκπρόσωπος του Υπουργείου ανέφερε ότι θα χρειαστεί περαιτέρω στοιχεία προκειμένου να απαντήσει.
Πρόσθεσε ότι για τα πετρελαιοειδή ο φόρος κατανάλωσης μέσα στο οκτάμηνο είχε μείωση σε σχέση με το οκτάμηνο του προηγούμενου χρόνου κατά 16,5 εκατ. λόγω της μείωσης του φόρου κατανάλωσης.
Ο Βοηθός Έφορος Φορολογίας Χρίστος Κάρουλλας αρκέστηκε να αναφέρει ότι τα καθαρά έσοδα του τμήματος φορολογίας από ΦΠΑ δεν έχουν αυξηθεί (φόρος εισροών και φόρος εκροών). Για το 2024 32 εκατ. και το 2025 και αναλογικά παραμένουν το ίδιο το 2026 (μέχρι στιγμής 24 εκατ.).
Ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Ανδρέας Χαραλάμπους ανέφερε ότι έχει ετοιμάσει αξιολόγηση πληθωρισμού η οποία έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα και θα σταλεί σε μέλη επιτροπής και εξέφρασε την ετοιμότητα για διάλογο.
Σημείωσε ότι ο πληθωρισμός στην Κύπρο είναι εισαγόμενος και παρατηρείται ότι σε περιόδους ενεργειακής κρίσης οι αυξήσεις τιμών της Κύπρου είναι δυσανάλογες και αυτό δείχνει ότι δεν έχουμε πετύχει πολλά πράγματα στον τομέα των ΑΠΕ και υπερεξαρτώμαστε από συμβατικές πηγές και γι αυτό το 2026 η Κύπρος από μια χώρα με σχετικά χαμηλό πληθωρισμό είναι στην 3η θέση.
Πρόσθεσε ότι σε επίπεδο δημοσιονομικής διάστασης αν αυξηθεί ο πληθωρισμός έχει κάποιος πρέπει να δει ότι αν αυξηθεί ο πληθωρισμός έχει όφελος το κράτος αλλά μετά ίσως εξισώνεται. Σε σχέση με τα αντισταθμιστικά μέτρα της Κυβέρνησης ανέφερε ότι είναι καλύτερα να γίνονται στοχευμένες δαπάνες παρά ελαφρύνσεις στη φορολογία αναφέροντας ότι κάτι τέτοιο ωφελεί κυρίως τους υψηλά αμειβόμενους.
Αντιδράσεις από Βουλευτές
Οι τοποθετήσεις των αρμόδιων Υπηρεσιών δεν άφησαν ικανοποιημένα τα μέλη της Επιτροπής.
Ο κ. Γεωργίου ανέφερε ότι συναρμόδιες κρατικές υπηρεσίες δεν ήταν σε θέση να παρουσιάσουν με ακρίβεια τη φόρμουλα σύμφωνα με την οποία διαμορφώνεται η τελική τιμή των καυσίμων στην αντλία προσθέτοντας ότι «Αντίθετα την σχετική αριθμητική ανάλυση χρειάστηκε να την κάνουν οι ίδιοι οι Βουλευτές». Πρόσθεσε ότι οι εποπτικές αρχές έχουν υποχρέωση να ασκούν προληπτικούς ελέγχους ώστε να διασφαλίζεται ότι η αγορά λειτουργεί με διαφάνεια και υγιή ανταγωνισμό.
«Η πολιτεία οφείλει να έχει τις απαντήσεις, ειδικά για τα αυτονόητα» ανέφερε.
Από πλευράς του ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ Ανδρέας Πασιουρτίδης σημείωσε ότι έκανε λόγο για ευθύνη της κυβέρνησης η οποία δεν εξαντλείται όπως ανέφερε με το να έρχονται οι αρμόδιες υπηρεσίες και να λένε ότι όπως διαμορφώνονται οι τιμές στη βάση των διεθνών εξελίξων είναι αποδεκτές. «Εκείνο που επιδιώκουμε είναι να ληφθούν μέτρα από την κυβέρνηση» είπε.
Επανέλαβε τις θέσεις του ΑΚΕΛ αναφορικά με την ελάφρυνση επιχειρήσεων και νοικοκυριών από την αύξηση των καυσίμων, όπως το στοχευμένο επίδομα σε οικογένειες με παιδιά και την κατάργηση της διπλής φορολογίας «ένα αίτημα που πάει πολλά χρόνια πίσω» αλλά δεν έχει διεκδικηθεί όπως ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι στις προτάσεις του ΑΚΕΛ είναι και ο ουσιαστικότερος έλεγχος των τιμών και διαφανής τρόπος καθορισμού του περιθωρίου κέρδους των εταιρειών καυσίμων στήριξη με εισοδηματικά κριτήρια όσον αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης καθώς και «μείωση του τέλους άδειας κυκλοφορίας σε χαμηλομεσαία στρώματα οι προτάσεις είναι εκεί δεν παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι η λήφθηκαν κάποια μέτρα τα οποία όμως προφανώς δεν είναι αρκετά».
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με την ανάλυση της τιμής στα πρατήρια είπε ότι σήμερα ο μέσος όρος του πετρελαίου είναι 2,028 σημειώνοντας ότι όλες οι υπηρεσίες θα έπρεπε να ξέρουν σε τί αναλύεται αυτή η τιμή. Είπε ότι το 1/3 της λιανικής τιμής είναι φορολογίες και τέλη. Είπε ότι σε μια μέση τιμή καυσίμου 1,50, το 45%-50% αντιστοιχεί σε φορολογίες.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ Λίνος Παπαγιάννης, ανέφερε ότι άλλες χώρες στην πλειοψηφία τους έχουν άλλες εναλλακτικές μεθόδους μετακίνησης που στην Κύπρο δεν υπάρχουν. Πρόσθεσε ότι με την διαχείριση της κατάστασης η κυβέρνηση έχει κερδίσει λεφτά που καταλήγουν στο πάγιο ταμείο της Δημοκρατίας.
«Τα μέτρα έχουν γίνει δεκτά με θετικό πρόσημο αλλά δεν είναι αρκετά. Να υπάρχει πιο αποτελεσματική στήριξη του κόσμου». Διερωτήθηκε κατά πόσο υπάρχει έρευνα για απώλεια εσόδων του κράτους λόγω αυξημένων ροών στα κατεχόμενα καθώς και ποια ήταν η τιμή πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.
Σε δηλώσεις του μετά το τέλος της Επιτροπής ανέφερε ότι δεν έχει απαντηθεί το πιο βασικό ερώτημα για το πώς καθορίζεται η τιμή καυσίμων στην Κύπρο, ποιος είναι ο φόρος που κερδίζει η κυβέρνηση από την τιμή καυσίμων και γιατί η Κύπρος θεωρείται αποδεκτό να συγκρίνεται η τιμη της Κύπρου με υπόλοιπες χώρες.
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ Αδάμος Ασπρής ανέφερε ότι το κόστος ενέργειας καυσίμων είναι δύσκολη εξίσωση. «Διανύουμε περίοδο εξωπραγματικής κρίσης» σημείωσε προσθέτοντας ότι «πλέον χρειαζομαστε νέες ιδέες έξω από το κουτί» ενώ σημείωσε ότι υπάρχει ανάγκη και για «εμπειρογνωμοσύνη αν κρίνεται απαραίτητο και από άλλους φορείς και στο εξωτερικό.» Σημείωσε ότι η φόρμουλα που έχουμε για διαχείρισης μιας τέτοιας κατάστασης αποδεικνύεται όχι τόσο επαρκής, προσθέτοντας ότι επείγει ένας πιο αποτελεσματικός τρόπος διαχείρισης.
Από την πλευρά της η Βουλευτής του κινήματος Άλμα Ειρήνη Χαραλαμπίδου υπενθύμισε ότι είναι αδόκιμες οι συγκρίσεις καθότι άλλες κυβερνήσεις προσφέρουν στους πολίτες τους μέσα μεταφοράς. Ανέφερε ότι οι τιμές καυσίμων στην Κύπρο πάντοτε ήταν στα ύψη. «Η ΕΠΑ πάντοτε ένιπτε χείρας είτε για προβλήματα απαρτίας στο ΔΣ είτε για άλλους λόγους και σήμερα ο κύπριος πολίτης να μην μπορεί να γεμίσει το αυτοκίνητό του. Δεν έχει άλλες επιλογές ο Κύπριος πολίτης και γι αυτό έχουν ευθύνη οι κυβερνήσεις», σημείωσε.
Από πλευράς Άμεσης Δημοκρατίας ο Γιάννης Λαούρης ανέφερε ότι η Κυβέρνηση εισπράττει περίπου 100 εκατ. ευρώ επειδή ανεβαίνει το κόστος ηλεκτρισμού και καυσίμων και «όποτε την βολεύει κάνει επιδοτήσεις. Δεν είμαστε εναντίον επιδοτήσεων αλλά είμαστε υπέρ μιας δίκαιης κοινωνίας».
