ΚΥΠΕ
Η Κύπρος καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά παράνομης κατανάλωσης τσιγάρων στην Ευρώπη, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν την Τετάρτη σε εκδήλωση στις Βρυξέλλες.
Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο της εκδήλωσης με τίτλο «Παράνομο Εμπόριο στην Ευρώπη: Νέες Δυναμικές Ασφάλειας, Αναδυόμενοι Κίνδυνοι και η Σημασία της Πολιτικής», η οποία συνδιοργανώθηκε από το Βασιλικό Ινστιτούτο Ενωμένων Υπηρεσιών (RUSI) και τη Διακρατική Συμμαχία για την Καταπολέμηση του Παράνομου Εμπορίου (TRACIT), με αφορμή την παρουσίαση της έκθεσης της KPMG για την παράνομη κατανάλωση καπνικών και νικοτινούχων προϊόντων στην Ευρώπη το 2025.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, τα παράνομα τσιγάρα αντιστοιχούσαν σε περισσότερο από το 20% της συνολικής κατανάλωσης τσιγάρων σε επτά ευρωπαϊκές χώρες. Το υψηλότερο ποσοστό καταγράφηκε στη Γαλλία με 41%, ακολουθούμενη από την Ιρλανδία με 35%, το Ηνωμένο Βασίλειο με 32%, το Βέλγιο με 25%, την Κύπρο με 24%, την Ολλανδία με 22% και τη Λιθουανία με 21%.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην Κύπρο, η οποία, μαζί με το Βέλγιο, την Εσθονία και το Ηνωμένο Βασίλειο, κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στο μερίδιο των παράνομων και παραποιημένων τσιγάρων το 2025 σε σύγκριση με το 2024. Στην Κύπρο η αύξηση ανήλθε σε 10,2%, έναντι 9,5% στο Βέλγιο, 7,4% στην Εσθονία και 6,7% στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Κατά την παρουσίαση της έκθεσης επισημάνθηκε ότι η συνολική κατανάλωση τσιγάρων στην Ευρώπη μειώθηκε κατά 4%, εξέλιξη που αποδόθηκε στη μείωση των νόμιμων πωλήσεων. Την ίδια στιγμή, η παράνομη κατανάλωση τσιγάρων αυξήθηκε κατά 7%, με κύριο παράγοντα τα παραποιημένα προϊόντα, των οποίων οι όγκοι αυξήθηκαν κατά 20% στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, στις αγορές της ΕΕ καταναλώθηκαν το 2025 περίπου 42 δισεκατομμύρια παράνομα τσιγάρα, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 10% της συνολικής κατανάλωσης τσιγάρων. Η αύξηση των παραποιημένων προϊόντων εκτιμάται ότι οδήγησε σε απώλειες φορολογικών εσόδων ύψους περίπου 17 δισεκατομμυρίων ευρώ για τα κράτη μέλη.
Παρουσιάζοντας τα ευρήματα της μελέτης, οι παρουσιαστές ανέφεραν ότι η παράνομη αγορά καπνικών προϊόντων εμφανίζει ολοένα και πιο αποκεντρωμένα και ευέλικτα χαρακτηριστικά.
Όπως σημειώθηκε, οι αλυσίδες εφοδιασμού γίνονται πιο κατανεμημένες, ενώ οι διασυνοριακές μεταφορές προσαρμόζονται ταχύτερα στις συνθήκες της αγοράς.
Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι η παραγωγή και η διακίνηση παράνομων τσιγάρων μεταβάλλονται γεωγραφικά και επιχειρησιακά, με ορισμένες χώρες να λειτουργούν ως κόμβοι διέλευσης για τη διοχέτευση προϊόντων σε άλλες αγορές.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα που προέκυψαν από έρευνα σε στελέχη τελωνειακών αρχών, αστυνομικών υπηρεσιών, φορολογικών αρχών και φορέων επιβολής του νόμου, η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών, καλύτερο συντονισμό και στενότερη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών.
Κατά τη συζήτηση, ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής της TRACIT και πρώην νομικός σύμβουλος της Ιντερπόλ, Στέφανο Μπέτι, αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στις εξελισσόμενες μορφές οικονομικού εγκλήματος που συνδέονται με το παράνομο εμπόριο, κάνοντας ειδική μνεία στη νομιμοποίηση εσόδων μέσω εμπορικών συναλλαγών.
Οι συμμετέχοντες επισήμαναν επίσης ότι ολοένα μεγαλύτερο μέρος των παράνομων πωλήσεων μεταφέρεται από τα παραδοσιακά σημεία λιανικής στο διαδίκτυο, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων, γεγονός που δημιουργεί νέες προκλήσεις για τις διωκτικές και τελωνειακές αρχές σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
