Kathimerini.com.cy
Παναγιώτης Ρουγκάλας
Η ενεργειακή κρίση ένεκα του πολέμου στην Μέση Ανατολή έχει φτάσει στην πόρτα κάθε κυπριακού νοικοκυριού. Το κυπριακό κράτος όπως και τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη είναι ένα βήμα πριν «απασφαλίσουν» μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης – ακρίβειας.
Η Κυβέρνηση μπορεί να κρατεί ακόμα κλειστά τα χαρτιά της σε σχέση με τα μέτρα που έχει ήδη εξετάσει – κοστολογήσει, ωστόσο τα όπλα που έχει στη φαρέτρα της τα έχει δείξει 2 χρόνια πριν, εν μέσω άλλου πολέμου. Αυτού της Ρωσίας στην Ουκρανία, που πάλι είχε δημιουργηθεί ενεργειακό ντόμινο επιπτώσεων.
Αυτή τη φορά σε πρώτο στάδιο σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ» από το Υπουργείο Οικονομιικών και από το λόφο του Προεδρικού, όπως και τότε, εξετάζονται κλιμακωτές επιδοτήσεις του κόστους του ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ όσον αφορά στα καύσιμα, εξετάζεται εκ νέου η μείωση των συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων. Είναι συνταγές που είναι έτοιμες, δούλεψαν στο κυπριακό κράτος και η Κομισιόν είχε δώσει την έγκρισή της, απαραίτητο συστατικό για να εφαρμοστούν από τα κράτη.
Ενδεικτικές και οι δηλώσεις αξιωματούχων στο Eurogroup στις Βρυξέλλες στο πρώτο 10ήμερο του Μαρτίου, λέγοντας πως, τα κράτη έχουν στην «εργαλειοθήκη» τους μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας και της ενεργειακής κρίσης, τα οποία εφαρμόστηκαν μετά το 2022, μετά τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Όπως δήλωσαν οι αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες που ήταν παρούσα η «Κ», είναι μέτρα τα οποία δεν προχωρούν οριζόντια στα κράτη μέλη, αλλά το κάθε κράτος μέλος έχει ετοιμάσει τα δικά του και δουλεύουν «ad hoc» για το κάθε κράτος με τις δικές του ιδιαιτερότητες.
Η κυπριακή «εργαλειοθήκη»
Η κυπριακή «εργαλειοθήκη» όπως την ονόμασαν στις Βρυξέλλες έχει όπως προαναφέρθηκε μέτρα τα οποία είχαν εφαρμοστεί και λειτουργήσει ως μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης τότε με τη Ρωσία. Συγκεκριμένα, κυπριακή εργαλειοθήκη περιλάμβανε, την κλιμακωτή επιδότηση της αύξησης του κόστους του ηλεκτρικού ρεύματος, τη μείωση των συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων, την εφαρμογή μηδενικού συντελεστή ΦΠΑ σε βασικά είδη πρώτης ανάγκης, την επέκταση επιδομάτων και εφάπαξ ενίσχυση ευάλωτων πολιτών, όπως επίσης μεσοπρόθεσμα μέτρα με στόχο την εξεύρεση μόνιμων και βιώσιμων λύσεων για μείωση του ενεργειακού κόστους και την εξασφάλιση προσιτής στέγης.
Τι από αυτά θα επιλέξει η Κυβέρνηση να ενεργοποιήσει σε κατοπινό στάδιο δεν είναι ακόμα γνωστό, αλλά τα 2 πρώτα, θα πρέπει να είναι αυτά που θα ακούσουμε στις επόμενες ημέρες. Ο Υπουργός Οικονομικών κ. Μάκης Κεραυνός πάντως ξεκαθάρισε στο ΡΙΚ πως, δεν υποστηρίζει την πολιτική του πλαφόν καθώς, όπως είπε, είναι επικίνδυνο.
Το σίγουρο είναι ότι τα μέτρα που θα παρθούν θα είναι στοχευμένα, πλην αυτού που σχετίζεται με την μείωση του φόρου κατανάλωσης των καυσίμων, μέτρο το οποίο «δουλεύει» οριζόντια και έχει δεχθεί πολλάκις κριτική τα προηγούμενα χρόνια ότι συντηρεί τις πληθωριστικές τάσεις.
Προχώρησε σε μέτρα η Ελλάδα
Στην Ελλάδα ο Πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε πακέτο μέτρων ύψους 300 εκατ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει επιδότηση 16 λεπτά/λίτρο στο diesel κίνησης στο δίκτυο διανομής, ψηφιακή κάρτα καυσίμων για τη στήριξη των καταναλωτών, στήριξη στους αγρότες και ειδική αποζημίωση προς τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Πάνω στις γραμμές Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκαθαρίσει ότι, οι παρεμβάσεις των κρατών - μελών οφείλουν να επικεντρώνονται σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη, αποφεύγοντας γενικευμένα μέτρα που καλύπτουν το σύνολο της οικονομίας. Η κατεύθυνση αυτή είχε δοθεί ήδη από τα τέλη του 2022, σε μια περίοδο όπου το ενεργειακό ζήτημα κυριαρχούσε. Τότε, είχε υποδειχθεί ότι οι χώρες της ευρωζώνης θα πρέπει να αποφύγουν τη μαζική αύξηση των δημοσίων δαπανών, δίνοντας προτεραιότητα σε πιο στοχευμένες ενισχύσεις.
Την ίδια στιγμή, υπογραμμιζόταν ότι, κάθε μέτρο στήριξης πρέπει να είναι περιορισμένης διάρκειας, να αξιοποιεί αποτελεσματικά τους διαθέσιμους πόρους και να απευθύνεται αποκλειστικά σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από τις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης.
Έχει «firepower» η Κυβέρνηση;
Τα προκαταρκτικά δημοσιονομικά αποτελέσματα που ετοιμάστηκαν από τη Στατιστική Υπηρεσία για τον Ιανουάριο 2026 καταδεικνύουν πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης της τάξης των 538,8 εκατ. ευρώ (1,5% στο ΑΕΠ) σε σύγκριση με πλεόνασμα 569,3 εκατ. (1,6% στο ΑΕΠ) για τον Ιανουάριο 2025.
Τα συνολικά έσοδα, κατά τον Ιανουάριο 2026 αυξήθηκαν κατά 14,7 εκατ. (+1,0%) και ανήλθαν στα 1.551,5 εκατ., σε σύγκριση με 1.536,8 εκατ. την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Οι συνολικές δαπάνες, κατά τον Ιανουάριο 2026 αυξήθηκαν κατά 45,2 εκατ. (+4,7%) και ανήλθαν στα 1.012,7 εκατ. σε σύγκριση με 967,5 εκατ. την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
