ΚΥΠΕ
Η εκτεταμένη χρήση προκατασκευασμένων (λυόμενων) αιθουσών στα δημόσια σχολεία έχει πάψει να αποτελεί προσωρινό μέτρο και σε πολλές περιπτώσεις έχει μετατραπεί σε μόνιμη ή ημιμόνιμη λύση για την αντιμετώπιση του υπερπληθυσμού, διαπιστώνει η Ελεγκτική Υπηρεσία σε ειδική έκθεσή της, στην οποία εντοπίζονται σοβαρές αδυναμίες στον σχεδιασμό, την εποπτεία και τη διαχείριση των σχολικών υποδομών.
Στον πρόλογο της Έκθεσης, ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου διευκρινίζει ότι η Ελεγκτική Υπηρεσία δεν θεωρεί προβληματική, αφ' εαυτής, τη χρήση προκατασκευασμένων αιθουσών, επισημαίνοντας ότι αυτές μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο και ευέλικτο μέσο για την κάλυψη προσωρινών στεγαστικών αναγκών.
«Το πρόβλημα που αναδεικνύουμε έγκειται στο γεγονός ότι λύσεις οι οποίες υιοθετούνται ως προσωρινές καταλήγουν τελικά, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποτελούν μόνιμες λύσεις, κάτι μη αποδεκτό», αναφέρει.
Ο κ. Παπακωνσταντίνου επισημαίνει ακόμη ότι η εικόνα που καταγράφεται συνδέεται άμεσα με την απουσία ολοκληρωμένου μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για τις σχολικές υποδομές, τις καθυστερήσεις στην ανέγερση και επέκταση σχολικών μονάδων, καθώς και με τις αυξημένες πιέσεις που προκαλούν οι δημογραφικές και κοινωνικές εξελίξεις.
Παράλληλα, σημειώνει ότι ο έλεγχος ανέδειξε αδυναμίες στην τήρηση επικαιροποιημένων στοιχείων, στην εφαρμογή των διαδικασιών πολεοδομικού ελέγχου και στη συστηματική αξιολόγηση ζητημάτων ασφάλειας και λειτουργικότητας.
Όπως υπογραμμίζει ο Γενικός Ελεγκτής, όταν οι προσωρινές λύσεις παρατείνονται χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα αντικατάστασης, «ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα του μαθησιακού περιβάλλοντος, να δημιουργούν ανισότητες και να επιφέρουν πρόσθετους κινδύνους και δημοσιονομικές επιβαρύνσεις στο μέλλον».
Προσθέτει, τέλος, ότι η παρούσα Έκθεση αποτελεί το πρώτο μέρος του ελέγχου για την ασφάλεια του σχολικού περιβάλλοντος, ενώ το δεύτερο μέρος, το οποίο αφορά κυρίως τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, θα δημοσιοποιηθεί στις 15 Ιουλίου 2026.
Σύμφωνα με την Έκθεση, το Υπουργείο Παιδείας δεν διαθέτει επικαιροποιημένο κεντρικό μητρώο των προκατασκευασμένων αιθουσών, ούτε μηχανισμό που να συνδέει τις εγγραφές μαθητών με τη χωρητικότητα των σχολικών μονάδων, γεγονός που -όπως σημειώνεται- περιορίζει τη δυνατότητα έγκαιρου εντοπισμού προβλημάτων υπερπληθυσμού και ορθολογικού προγραμματισμού των υποδομών.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εκτιμά ότι σήμερα λειτουργούν περίπου 440 προκατασκευασμένες αίθουσες στη Δημοτική και Προδημοτική Εκπαίδευση, ενώ στη Μέση Εκπαίδευση καταγράφονται άλλες 69 αίθουσες (48 στη Μέση Γενική και 21 στη Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση).
Για τη σχολική χρονιά 2025-2026 εγκρίθηκε η τοποθέτηση ακόμη 36 νέων προκατασκευασμένων αιθουσών, καθώς και δέκα μικρών αιθουσών για σκοπούς Ειδικής Εκπαίδευσης.
Η Έκθεση αποδίδει την αυξημένη ανάγκη για λυόμενες αίθουσες στον υπερπληθυσμό των σχολικών μονάδων, που συνδέεται με τη δημογραφική αύξηση σε συγκεκριμένες περιοχές, την αύξηση μαθητών με μεταναστευτική βιογραφία και την επέκταση της υποχρεωτικής Προδημοτικής Εκπαίδευσης, χωρίς την αντίστοιχη έγκαιρη ανάπτυξη μόνιμων σχολικών υποδομών.
Εξάλλου, η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρεται στο γεγονός ότι πολλές προκατασκευασμένες αίθουσες παραμένουν σε χρήση για περισσότερο από μία δεκαετία, γεγονός που, σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, αποδεικνύει ότι οι προσωρινές λύσεις έχουν ουσιαστικά παγιωθεί.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται το Γ΄ Δημοτικό Σχολείο Ύψωνα, όπου έχουν τοποθετηθεί συνολικά επτά προκατασκευασμένες αίθουσες από το 2017 μέχρι το 2024, ενώ η ανέγερση νέου σχολείου εκτιμάται ότι δεν θα ολοκληρωθεί πριν από την πάροδο τουλάχιστον τεσσάρων ακόμη ετών.
Παράλληλα, διαπιστώνονται σοβαρές ελλείψεις ως προς την ασφάλεια και τη λειτουργικότητα των σχολικών εγκαταστάσεων.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι, αν και προηγούνται επιτόπιες επιθεωρήσεις από τις Τεχνικές Υπηρεσίες του Υπουργείου, δεν υπάρχει τεκμηριωμένη και τυποποιημένη μελέτη χωροθέτησης των προκατασκευασμένων αιθουσών με ενιαία κριτήρια ασφάλειας και υγείας.
Επιπλέον, από επιτόπιους ελέγχους διαπιστώθηκαν περιπτώσεις όπου οι αίθουσες δεν συνδέονται με τα υπόλοιπα σχολικά κτίρια μέσω στεγασμένων διαδρόμων, όπως προβλέπουν τα πρότυπα σχεδιασμού του ίδιου του Υπουργείου, ενώ εντοπίστηκαν και προβλήματα στη διαμόρφωση των αυλών και στον διαθέσιμο λειτουργικό χώρο.
Η Έκθεση εντοπίζει, επίσης, κενά στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου. Όπως αναφέρεται, ενώ για νέες σχολικές μονάδες και μεγάλες επεκτάσεις εξασφαλίζεται πολεοδομική συναίνεση, η ίδια διαδικασία δεν ακολουθείται για την τοποθέτηση προκατασκευασμένων αιθουσών, παρότι αυτές συχνά αποτελούν ουσιαστικές και μακροχρόνιες επεκτάσεις των σχολείων.
Η πρακτική αυτή, σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, αυξάνει τον κίνδυνο δημιουργίας ακατάλληλων ή επικίνδυνων σχολικών συνθηκών.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το νομοθετικό πλαίσιο για τα ιδιωτικά σχολεία είναι αισθητά αυστηρότερο, καθώς η εγκατάσταση προκατασκευασμένων αιθουσών θεωρείται νέα ανάπτυξη και απαιτεί πολεοδομική άδεια και πλήρη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις ασφάλειας, ενώ προβλέπονται ακόμη και κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία καλεί το Υπουργείο Παιδείας να επανεξετάσει το ισχύον θεσμικό και εποπτικό πλαίσιο για τις δημόσιες σχολικές υποδομές, ώστε να διασφαλιστεί μεγαλύτερη συνέπεια, ασφάλεια και αποτελεσματικότητα.
Μεταξύ των βασικών εισηγήσεων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας περιλαμβάνονται η δημιουργία κεντρικού μητρώου προκατασκευασμένων αιθουσών, η σύνδεση των μαθητικών εγγραφών με τη χωρητικότητα των σχολείων, η κατάρτιση ολοκληρωμένου σχεδίου αντικατάστασης των λυόμενων αιθουσών με μόνιμες κτιριακές εγκαταστάσεις, καθώς και η εφαρμογή ενιαίων διαδικασιών αξιολόγησης της ασφάλειας και της πολεοδομικής καταλληλότητας πριν από κάθε νέα τοποθέτηση.
