Kathimerini.com.cy
Ενώπιον προβληματικών καταστάσεων που τείνουν να επιβάλουν ντε φάκτο έναν δεύτερο μηχανισμό χορήγησης πολεοδομικών αδειών βρέθηκε ο Γενικός Ελεγκτής ελέγχοντας το πλαίσιο χορήγησης πολεοδομικών αδειών κατά παρέκκλιση των σχεδίων ανάπτυξης.
Τα όσα καταγράφει στην έκθεσή του ο Γενικός Ελεγκτής δείχνουν πως η εξαίρεση για έκτακτες πολεοδομικές περιπτώσεις μετατρέπεται σε κανόνας και μια προσφιλής μέθοδος παράκαμψης των σχεδίων ανάπτυξης. Στην έκθεση αναφέρεται χαρακτηριστικά. «Ακόμη πιο προβληματική είναι η εκ των υστέρων αδειοδότηση αυθαίρετων αναπτύξεων. Όταν κάποιος παραβιάζει συνειδητά το πολεοδομικό πλαίσιο, δημιουργεί τετελεσμένα, υποβάλλει διαδοχικές αιτήσεις και, ύστερα από χρόνια, επιτυγχάνει τη νομιμοποίηση όσων κατασκεύασε παράνομα, το μήνυμα που εκπέμπει το κράτος είναι εξαιρετικά επικίνδυνο αφού δημιουργείται ο κίνδυνος η εκ των υστέρων αδειοδότηση να εκλαμβάνεται ως ευνοϊκότερη μεταχείριση της προηγούμενης μη συμμόρφωσης, σε βάρος της αξιοπιστίας του πολεοδομικού πλαισίου και της ίσης μεταχείρισης όσων συμμορφώνονται εξαρχής». Όπως ορθά σημειώνει στην έκθεσή του ο Γενικός Ελεγκτής η νομοθεσία προβλέπει τη χορήγηση παρεκκλίσεων σε «έκτακτες περιπτώσεις», διατύπωση που αφήνει σημαντικά περιθώρια ερμηνείας. «Η ευχέρεια αυτή δεν πρέπει να αξιοποιείται κατά τρόπο που να μετατρέπει την εξαίρεση σε συνήθη πρακτική. Θεωρούμε ότι οι παρεκκλίσεις πρέπει να περιορίζονται σε πραγματικά εξαιρετικές περιπτώσεις και όχι να αποτελούν μηχανισμό διευκολύνσεων ή νομιμοποίησης τετελεσμένων. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε σε αντιστροφή της λογικής του πολεοδομικού σχεδιασμού: αντί η ανάπτυξη να προσαρμόζεται στα Σχέδια Ανάπτυξης, να προσαρμόζονται οι πολεοδομικές αποφάσεις στις επιδιώξεις συγκεκριμένων ιδιωτών».
Αποθήκες που έγιναν υπεραγορά
Στην έκθεση καταγράφονται σωρεία περιπτώσεων που ενώ δεν είχαν εξασφαλίσει πολεοδομική άδεια ολοκλήρωσαν την ανέγερση των υποστατικών και στη συνέχεια χρησιμοποίησαν το πλαίσιο για απόκτηση πολεοδομικής άδειας κατά παρέκκλιση. Μια τέτοια περίπτωση είναι υπεραγορά στην επαρχία Λάρνακας η οποία λειτουργεί σε υποστατικό με άδεια για αποθήκες. Από τα ευρήματα του Γ. Ελεγκτή προκύπτει ότι η ανάπτυξη λειτουργούσε για περίπου δέκα χρόνια αυθαίρετα ως υπεραγορά εντός βιομηχανικής ζώνης, αντί ως αποθήκη. Οι σχετικές αιτήσεις για αλλαγή χρήσης είχαν απορριφθεί, ενώ είχαν επιδοθεί και τρεις ειδοποιήσεις επιβολής για παραβίαση των όρων της αρχικής πολεοδομικής άδειας. Παράλληλα, σχεδόν όλα τα αρμόδια τμήματα είχαν διατυπώσει αρνητικές απόψεις ως προς την χορήγηση πολεοδομικής άδειας. Ωστόσο, το ΣΥΜΕΠΑ εισηγήθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο την έγκριση χορήγησης προσωρινής πολεοδομικής άδειας, με όρους και αντισταθμιστικά, προκειμένου να δοθεί χρόνος για μεταστέγαση της ανάπτυξης. Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά το γεγονός ότι δεν έχει εκδοθεί πολεοδομική άδεια με ευθύνη του αιτητή, η υπεραγορά φαίνεται ότι, μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας Ειδικής Έκθεσης συνεχίζει να λειτουργεί. Η πιο πάνω πρακτική ενδέχεται να καλλιεργεί την εντύπωση ανοχής σε αυθαίρετες αναπτύξεις, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται η συμμόρφωση και να ενθαρρύνονται παρόμοιες παραβάσεις.
Κατοικίες
Στην έκθεση παρουσιάζονται ουκ ολίγες περιπτώσεις κατοικιών οι οποίες εξασφάλισαν πολεοδομική άδεια εντός Ζωνών Προστασίας, Γεωργικών Ζωνών, εκτός Ορίων Ανάπτυξης με τη μέθοδο της κατά παρέκκλισης χορήγησης. Σε μια περίπτωση το ΣΥΜΕΠΑ επανεξέτασε το θέμα και ομόφωνα κατέληξε σε εισήγηση για έγκριση των δυο αιτήσεων, καταγράφοντας, μεταξύ άλλων, στις αιτιολογημένες εισηγήσεις του προς το Υπουργικό Συμβούλιο, πως λήφθηκε υπόψη ότι οι αναπτύξεις δεν επηρεάζουν τη Γενική Στρατηγική του ισχύοντος Σχεδίου Ανάπτυξης, καθώς το τεμάχιο εφάπτεται της οικιστικής ζώνης και δεν συνιστά περαιτέρω διασπορά ανάπτυξης. Όπως αναφέρει ο Γ. Ελεγκτής «Η έκταση εφαρμογής του μηχανισμού στις μεμονωμένες κατοικίες εκτός Ορίων Ανάπτυξης ενισχύει τον πιο πάνω προβληματισμό. Κατά την περίοδο 2020–2023, από τις 633 αιτήσεις που εξετάστηκαν, οι 259 αφορούσαν σε μεμονωμένες κατοικίες και οι 139 από αυτές εγκρίθηκαν. Δηλαδή περίπου τέσσερις στις δέκα αιτήσεις αφορούσαν μία επαναλαμβανόμενη κατηγορία ανάπτυξης. Η συχνότητα αυτή δημιουργεί εύλογο ζήτημα ως προς το κατά πόσο ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα εξακολουθεί να μπορεί να αντιμετωπίζεται ως «ειδική περίπτωση».
Αλλαγή χρήσης σε ξενοδοχείο
Αφορά περίπτωση στην επαρχία Αμμοχώστου για χορήγηση πολεοδομικής άδειας κατά παρέκκλιση για προσθήκες και μετατροπές σε υφιστάμενο συγκρότημα οργανωμένων διαμερισμάτων και αλλαγή χρήσης. Το ΣΥΜΕΠΑ, αποφάσισε, κατά πλειοψηφία, όπως εισηγηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο την χορήγηση πολεοδομικής άδειας με κατάλληλους όρους προϋποθέσεις και αντισταθμιστικά μέτρα. Όπως διαπιστώθηκε, μέχρι τον Απρίλιο του 2025 δεν είχε εκδοθεί πολεοδομική άδεια. Επίσης δεν εντοπίστηκε καμία ένδειξη κατά πόσο υλοποιήθηκαν οι όροι που είχαν τεθεί. Σημειώνεται ότι, παρά το γεγονός ότι για την πιο πάνω ανάπτυξη δεν είχε εκδοθεί πολεοδομική άδεια, η λειτουργία της συνεχίστηκε και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
