24news team
Τα τελευταία χρόνια, τα κοινωνικά δίκτυα έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται μια προεκλογική εκστρατεία και σε αυτή την προεκλογική ίσως να το ζήσαμε πιο έντονα από ποτέ. Οι υποψήφιοι έχουν πλέον τη δυνατότητα να απευθύνονται άμεσα στους ψηφοφόρους, να τοποθετούνται για ζητήματα της επικαιρότητας, να ανακοινώνουν συγκεντρώσεις και να προβάλλουν καθημερινά τις θέσεις τους, χωρίς την ανάγκη διαμεσολάβησης.
Ιδιαίτερα στις σύγχρονες βουλευτικές εκλογές, η παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θεωρείται απαραίτητη. Μια ανάρτηση, ένα βίντεο ή μια φωτογραφία από περιοδεία μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να φτάσει σε χιλιάδες πολίτες. Ωστόσο, πριν από την ψηφιακή εποχή η προεκλογική εκστρατεία στην Κύπρο είχε εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα.
Η εποχή της αφίσας, της σημαίας και της προσωπικής επαφής
Στις δεκαετίες του ’80, του ’90 αλλά και του 2000, τα κόμματα και οι υποψήφιοι έπρεπε να ακολουθήσουν έναν πολύ πιο απαιτητικό και εξαντλητικό δρόμο. Οι περιοδείες από χωριό σε χωριό, οι συναντήσεις σε καφενεία, τα καλέσματα από σπίτι σε σπίτι και οι μικρές τοπικές συγκεντρώσεις αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος της προεκλογικής καθημερινότητας.
Δεν υπήρχε η ευκολία μιας ανάρτησης για να ενημερωθεί ο κόσμος για μια πολιτική εκδήλωση. Η ενημέρωση περνούσε μέσα από προσωπικές επαφές, τηλεφωνήματα, φυλλάδια και φυσικά τις αφίσες που γέμιζαν δρόμους, γειτονιές και χωριά. Οι νεολαίες των κομμάτων έδιναν πραγματικές «μάχες» για το ποιος θα κολλήσει τις περισσότερες αφίσες, ποια σημαία θα κυριαρχήσει σε κάθε δρόμο και ποια χρώματα θα φαίνονται περισσότερο.
Η κάλπη ως κοινωνικό γεγονός
Για τις παλαιότερες γενιές, η ημέρα των εκλογών δεν ήταν απλώς μια τυπική διαδικασία. Ήταν κοινωνικό γεγονός, πολιτική υποχρέωση και για πολλούς, ένδειξη ταυτότητας. Δεν ήταν σπάνιο ηλικιωμένοι να πηγαίνουν στα εκλογικά κέντρα ντυμένοι με τα καλά τους, σαν να πήγαιναν σε γάμο ή σε επίσημη εκδήλωση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, υποψήφιοι εμφανίζονταν στα εκλογικά κέντρα συνοδευόμενοι από συγγενείς, φίλους, κομματικά στελέχη και υποστηρικτές. Έξω από σχολεία και κοινοτικά κέντρα δημιουργούνταν εικόνες που θύμιζαν μικρές προεκλογικές παρελάσεις, με την πολιτική αντιπαράθεση να έχει έντονο οικογενειακό και τοπικό χαρακτήρα.
Τα τεφτέρια, τα τηλεφωνήματα και η τελευταία ώρα
Πριν από την ψηφιακή οργάνωση των κομμάτων, οι κομματικοί μηχανισμοί λειτουργούσαν με χειρόγραφα τεφτέρια. Οι αντιπρόσωποι και τα στελέχη σημείωναν ποιοι είχαν ήδη ψηφίσει, ποιοι δεν είχαν εμφανιστεί και ποιοι έπρεπε να εντοπιστούν πριν κλείσουν οι κάλπες.
Η τελευταία ώρα της ψηφοφορίας θεωρείτο πάντα κρίσιμη. Τα κόμματα τηλεφωνούσαν συνεχώς σε ψηφοφόρους, έστελναν ανθρώπους σε σπίτια, προσπαθούσαν να μεταφέρουν ηλικιωμένους στα εκλογικά κέντρα και παρακολουθούσαν με αγωνία τη συμμετοχή. Σε μικρές κοινότητες, σχεδόν όλοι ήξεραν ποιος είχε πάει να ψηφίσει και ποιος όχι, γεγονός που δημιουργούσε επιπλέον κοινωνική πίεση.
Εντάσεις έξω από τα εκλογικά κέντρα
Οι παλαιότερες εκλογικές αναμετρήσεις είχαν και τη δική τους ένταση. Πριν επιβληθούν αυστηρότεροι περιορισμοί, μέλη κομμάτων βρίσκονταν πολύ κοντά στα εκλογικά κέντρα, μοίραζαν φυλλάδια, φώναζαν συνθήματα και προσπαθούσαν να επηρεάσουν αναποφάσιστους μέχρι την τελευταία στιγμή.
Σε ορισμένες περιοχές, η αντιπαράθεση μεταξύ κομματικών νεολαιών ήταν τόσο έντονη που απαιτείτο αστυνομική παρουσία. Ακόμη και μικρά προβλήματα, όπως καθυστερήσεις στη μεταφορά εκλογικού υλικού ή περιπτώσεις όπου εκλογικά κέντρα ξέμεναν προσωρινά από ψηφοδέλτια, μπορούσαν να προκαλέσουν φωνές, καχυποψία και πολιτική ένταση.
Οι εκλογικές βραδιές που θύμιζαν τελικό κυπέλλου
Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων είχε επίσης τον δικό της τελετουργικό χαρακτήρα. Τις δεκαετίες του ’80 και του ’90, τα καφενεία γέμιζαν κόσμο, οι τηλεοράσεις έπαιζαν αποκλειστικά εκλογές και κάθε έδρα αντιμετωπιζόταν σχεδόν σαν γκολ σε ποδοσφαιρικό τελικό.
Στα κομματικά επιτελεία, η αγωνία κορυφωνόταν με κάθε νέο αποτέλεσμα. Οι πανηγυρισμοί μπορούσαν να ξεκινήσουν νωρίς, πολλές φορές όμως αποδεικνύονταν πρόωροι. Λόγω της σταυροδοσίας και των εσωκομματικών αναμετρήσεων, δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις υποψηφίων που αρχικά δέχονταν συγχαρητήρια και λίγες ώρες αργότερα έμεναν εκτός Βουλής.
Οι εκλογές εκείνης της περιόδου απαιτούσαν αντοχή, προσωπική επαφή και συνεχή φυσική παρουσία. Οι υποψήφιοι συχνά δεν κοιμούνταν για δύο μέρες, καθώς οι περιοδείες, οι συγκεντρώσεις, οι επαφές με ψηφοφόρους και η αναμονή των αποτελεσμάτων δημιουργούσαν έναν πραγματικό μαραθώνιο.
Για τις κομματικές νεολαίες, οι εκλογές ήταν σχεδόν αποστολή. Νέοι έμεναν άυπνοι, κολλούσαν αφίσες, μοίραζαν φυλλάδια, οργάνωναν μετακινήσεις και ζούσαν την προεκλογική περίοδο ως εμπειρία που έμενε χαραγμένη στη μνήμη τους.
Σήμερα, η πολιτική επικοινωνία έχει μεταφερθεί σε μεγάλο βαθμό στις οθόνες. Οι αφίσες, τα τεφτέρια, οι σημαίες στους δρόμους και οι συζητήσεις στα καφενεία δεν έχουν εξαφανιστεί πλήρως, όμως δεν έχουν πια την ίδια δύναμη.
Το διαδίκτυο και κυρίως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην επικοινωνία των κομμάτων και των υποψηφίων με τους ψηφοφόρους. Τα βίντεο που ετοιμάζονται εύκολα με τη χρήση ενός κινητού τηλεφώνου και σε χρόνο ρεκόρ έδωσαν διέξοδο σε κάθε υποψήφιο να μεταδόσει τα μηνύματά του σε χιλιάδες ψηφοφόρους ταυτόχρονα και καθ' ολη τη διάρκεια του 24ώρου χωρίς να χρειάζονται πια συγκεντρώσεις και μάλιστα χωρίς καν να υπάρχει προσωπική επαφή ή γνωριμία.
